۴ نشانه پنهان کمبود ویتامین K

فرارو- ممکن است تا ۳۱ درصد از بزرگسالان دچار کمبود ویتامین K باشند؛ وضعیتی که می‌تواند بر سلامت استخوان‌ها، مفاصل و قلب تأثیر بگذارد. 

کمبود ویتامین K چیست؟ 

به گزارش فرارو به نقل از نشریه هلثی، وقتی صحبت از مواد مغذی می‌شود، ویتامین K جزو مواردی نیست که زیاد درباره آن بشنویم، اما ویتامین بسیار مهمی است. دو نوع اصلی از ویتامین K وجود دارد: ویتامین K۱ و ویتامین K۲. اریکا جولسون، متخصص تغذیه در لس‌آنجلس، می‌گوید: «ویتامین K۱ نقش مهمی در لخته شدن خون ایفا می‌کند، در حالی که K۲ برای سلامت استخوان، تنظیم رشد سلولی و پیشگیری از رسوب کلسیم در عروق (که عاملی مؤثر در بیماری‌های قلبی است) اهمیت بیشتری دارد.» 

بر اساس مطالعه‌ای که در نشریه «Nutrients» منتشر شده است، ممکن است تا ۳۱ درصد از جمعیت بزرگسالان دچار کمبود ویتامین K باشند. برای پیشگیری از کمبود ویتامین K، غذاهای سرشار از ویتامین K۱ مانند سبزیجات برگ‌سبز، کلم بروکلی، ادامامه (سویای سبز)، کدو حلوایی و آب انار مصرف کنید. همچنین غذاهای غنی از ویتامین K۲ را در رژیم غذایی خود بگنجانید؛ از جمله گوشت تیره مرغ، جگر غاز، جگر گاو، کره و پنیر (حاصل از شیر گاوهایی که با علف تغذیه شده‌اند)، زرده تخم‌مرغ و گوشت خوک (در صورتی که بدانید به خوراک حیوان، نوع مصنوعی ویتامین K افزوده شده است). ویتامین K در برخی غذاهای تخمیرشده مانند پنیرهای سفت و کهنه و «ناتو» (غذای ژاپنی تهیه‌شده از سویای تخمیرشده) نیز یافت می‌شود. با تهیه یک اسموتی وانیلی، سالاد کلم بروکلی (کلم‌اسلاو) سالم، یا خوراک جگر و پیاز، ویتامین K مورد نیاز بدن خود را تأمین کنید. 

ویتامین K محلول در چربی است، بنابراین در وعده‌های غذایی حاوی چربی، بهتر جذب می‌شود. ۱۰ ویتامینی را که باید همیشه همراه با غذا مصرف شوند، نادیده نگیرید. زنان ۱۹ سال به بالا روزانه به ۹۰ میکروگرم و مردان ۱۹ سال به بالا به ۱۲۰ میکروگرم ویتامین K نیاز دارند. 

به گفته «مؤسسه ملی بهداشت» (NIH)، اکثر افراد روزانه مقدار کافی ویتامین K دریافت می‌کنند؛ اما بسته به نوع تغذیه، احتمال بروز کمبود این ویتامین وجود دارد. در ادامه، به ۹ نشانه اصلی کمبود ویتامین K اشاره می‌کنیم. 

علائم کمبود ویتامین K

این علائم می‌توانند دلایل متعددی داشته باشند، اما اگر چند مورد از آن‌ها را هم‌زمان مشاهده کردید، بهتر است با پزشک خود درباره احتمال کمبود ویتامین K مشورت کنید. بریدگی‌هایتان بند نمی‌آید یا دچار خونریزی شدید هستید

بر اساس گزارش دانشگاه فلوریدا، اگر زخم‌هایتان به‌سرعت لخته نشوند، ممکن است مقدار خطرناکی خون از دست بدهید و خطر مرگ ناشی از جراحات افزایش یابد. جولسون می‌گوید: «علائم هشداردهنده ممکن است شامل قاعدگی‌های سنگین، خون‌دماغ شدن، وجود خون در ادرار یا مدفوع و خونریزی لثه باشد.» شریل باکلی، متخصص تغذیه در هوبوکنِ نیوجرسی، توضیح می‌دهد که ویتامین K در هماهنگی با آنزیمی عمل می‌کند که برای ساخت «پروترومبین» (پروتئینی که در فرآیند لخته شدن خون نقش دارد) ضروری است. همچنین با علائم پنهانِ کمبود سایر ویتامین‌ها نیز آشنا شوید. 

شما در حال از دست دادن استحکام استخوان‌های خود هستید. 

به گفته مؤسسه ملی بهداشت (NIH)، ویتامین K می‌تواند در سلامت استخوان‌ها نقش داشته باشد؛ برخی تحقیقات نشان می‌دهند که دریافت مقادیر بیشتر این ویتامین با تراکم معدنی بالاتر استخوان و کاهش خطر شکستگی لگن مرتبط است. جولسون می‌گوید: «کمبود این ویتامین زمانی رخ می‌دهد که بدن برای پشتیبانی بهینه از عملکردهایی مانند سلامت استخوان و قلب، ویتامین K کافی در اختیار نداشته باشد.» با اشتباهات رایجی در مورد مصرف ویتامین‌ها آشنا شوید که ممکن است بدون آگاهی مرتکب آن‌ها شوید. 

دچار مشکلات قلبی هستید

جولسون می‌گوید: «وقتی سطح ویتامین K پایین باشد، کلسیم ممکن است به‌جای استخوان‌ها، در بافت‌های نرمی مانند شریان‌ها رسوب کند.» این وضعیت نه‌تنها می‌تواند به تضعیف استخوان‌ها منجر شود، بلکه رسوب کلسیم در عروق (کلسیفیکاسیون عروقی) نیز عاملی خطرساز برای بیماری عروق کرونر قلب محسوب می‌شود. خطر رسوب کلسیم در عروق در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی به‌مراتب بیشتر است. نگاهی به ویتامین‌ها و مکمل‌هایی بیندازید که پزشکان واقعاً هر روز مصرف می‌کنند. 

علائم آرتروز دارید

زمانی که سطح ویتامین K بیش‌ازحد افت کند و دچار کمبود این ویتامین شوید، ممکن است استخوان‌ها و غضروف‌هایتان مواد معدنی مورد نیاز خود را به‌طور کامل دریافت نکنند. بر اساس یک مطالعه مروری در نشریه «تغذیه و متابولیسم» (Journal of Nutrition and Metabolism)، اگرچه تحقیقات در این زمینه هنوز در مراحل اولیه است، اما این وضعیت می‌تواند خطر ابتلا به آرتروز (استئوآرتریت) را افزایش دهد. 

علل کمبود ویتامین K

برخی داروها و اختلالات پزشکی می‌توانند مانع جذب ویتامین K مورد نیاز بدن شما شوند. اگر هر یک از موارد زیر در مورد شما صدق می‌کند، نسبت به علائم آن هوشیار باشید. 

مبتلا به بیماری سلیاک یا سایر اختلالات گوارشی هستید

افرادی که دچار اختلالات گوارشی خاص یا سندرم‌های سوءجذب هستند، ممکن است در جذب صحیح ویتامین K مشکل داشته باشند. این شرایط شامل مواردی همچون فیبروز کیستیک، کولیت اولسراتیو (کولیت زخمی)، پانکراتیت مزمن، بیماری التهابی روده، سندرم روده کوتاه و انسداد مجرای روده است. اگر جراحی چاقی (باریاتریک) انجام داده‌اید نیز خطر کمبود ویتامین K در شما بیشتر است. با پزشک خود درباره اینکه آیا در معرض خطر کمبود ویتامین K قرار دارید و آیا باید مکمل آن را مصرف کنید یا خیر، مشورت نمایید. 

آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید

آیا در حال حاضر آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید؟ آنتی‌بیوتیک‌های گروه سفالوسپورین (مانند سفوبید/Cefobid) ممکن است باکتری‌های روده را که مسئول تولید ویتامین K هستند، از بین ببرند. اگر بیش از چند هفته از این آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده می‌کنید، شاید بهتر باشد مصرف مکمل را مد نظر قرار دهید. این‌ها ترکیباتی از مکمل‌ها و داروها هستند که هرگز نباید هم‌زمان مصرف شوند. 

مصرف داروهای متصل‌شونده به اسیدهای صفراوی

داروهایی مانند کلستیرامین و کولستیپول با جلوگیری از بازجذب اسیدهای صفراوی، به کاهش سطح کلسترول کمک می‌کنند. در حین این فرآیند، این داروها ممکن است جذب ویتامین‌های محلول در چربی، از جمله ویتامین K، را نیز مختل کنند. اگر از داروهای متصل‌شونده به اسیدهای صفراوی استفاده می‌کنید، با پزشک خود مشورت کنید که آیا برای پیشگیری از کمبود ویتامین K به مصرف مکمل نیاز دارید یا خیر. 

احتمال کمبود ویتامین K در نوزادان هنگام تولد

آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند که تمام نوزادان هنگام تولد، یک دوز واحد (۰.۵ تا ۱ میلی‌گرم) ویتامین K۱ دریافت کنند. دلیل این امر آن است که انتقال ویتامین K از طریق جفت به خوبی انجام نمی‌شود و کمبود آن در هفته‌های نخست زندگی می‌تواند منجر به عارضه‌ای به نام «خونریزی ناشی از کمبود ویتامین K» (VKDB) شود. جولسون می‌گوید: «نوزادان بیشتر در معرض خطر VKDB قرار دارند، زیرا ذخایر ویتامین K آن‌ها هنگام تولد بسیار ناچیز است، غلظت این ویتامین در شیر مادر پایین است و دستگاه گوارش نوزاد هنوز توسط باکتری‌های روده که تولیدکننده ویتامین K هستند، کلونیزه (مستقر) نشده است.» بروز VKDB به شکل خونریزی داخل جمجمه می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد. 

آزمایش‌های تشخیص کمبود ویتامین K

جولسون خاطرنشان می‌کند که سطح ویتامین K بدن را می‌توان با آزمایش خون سنجید. او می‌گوید: «آزمایش‌های خون می‌توانند درصد پروتئین‌های وابسته به ویتامین K را که فعالیت کافی ندارند، ارزیابی کنند. درصد بالاتر می‌تواند نشانه‌ای احتمالی از پایین بودن سطح ویتامین K باشد، زیرا این ویتامین برای کربوکسیلاسیون (یا فعال‌سازی) این پروتئین‌ها ضروری است.»