راهنمای نگهداری پتوس در خانه؛ از آبیاری و نور تا تکثیر و رفع مشکلات
پتوس یکی از محبوبترین گیاهان آپارتمانی است که به دلیل مقاومت بالا و نیاز کم به مراقبت، انتخاب مناسبی برای افراد تازهکار محسوب میشود. این گیاه رونده با برگهای قلبیشکل میتواند فضای خانه یا محل کار را زیباتر کند. اگر میخواهید پتوسی سالم، پرپشت و سرسبز داشته باشید، باید به میزان نور، نحوه آبیاری، خاک، دما و تغذیه آن توجه کنید.
پتوس یا پوتوس با نام علمی Epipremnum aureum از گیاهان مقاوم آپارتمانی است که در شرایط مختلف محیطی میتواند به رشد خود ادامه دهد. البته مقاوم بودن به این معنی نیست که گیاه به مراقبت نیاز ندارد؛ رعایت چند نکته ساده میتواند تفاوت زیادی در شادابی و رشد پتوس ایجاد کند.
به گزارش فرارو، در ادامه با شرایط مناسب نگهداری، روش تکثیر و هرس پتوس و همچنین راهکارهای مقابله با مشکلات رایج این گیاه آشنا میشوید.
پتوس سبز یا ابلق؛ کدام نوع به نور بیشتری نیاز دارد؟
پتوس در انواع مختلفی پرورش داده میشود، اما به طور کلی میتوان آن را به دو گروه سبز و ابلق تقسیم کرد.
پتوس سبز برگهایی یکدست و براق دارد و در مقایسه با انواع ابلق، با نور کمتری نیز کنار میآید. البته در محیط کمنور، سرعت رشد آن کاهش پیدا میکند.
پتوس ابلق دارای لکهها و رگههای سفید یا کرمرنگ روی برگهاست. این نوع برای حفظ طرح و رنگ برگهای خود به نور بیشتری نیاز دارد. اگر نور محیط بیش از حد کم باشد، برگهای جدید ممکن است سبزتر شوند و حالت ابلق خود را از دست بدهند.
در کنار این دو گروه، ارقام دیگری مانند پتوس مهتابی، نقرهای و شاهکار نیز میان علاقهمندان به گیاهان آپارتمانی طرفداران زیادی دارند.
پتوس را کجا قرار دهیم؟
یکی از مهمترین عوامل در رشد پتوس، میزان نور دریافتی آن است. این گیاه نور زیاد اما غیرمستقیم را ترجیح میدهد و قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور مستقیم خورشید میتواند موجب سوختگی برگها شود.
پشت پنجرههای شرقی یا جنوبی، در صورتی که نور با پرده فیلتر شود، میتواند محل مناسبی برای نگهداری پتوس باشد.
پتوس در محیطهای کمنور نیز زنده میماند، اما انتظار رشد سریع و پرپشت شدن گیاه در چنین شرایطی منطقی نیست. در مورد انواع ابلق نیز کمبود نور میتواند باعث کاهش رنگهای روشن برگ شود. اگر قصد جابهجایی گیاه به محیط پرنورتر را دارید، این کار را به تدریج انجام دهید.
فاصله بین دو آبیاری را چطور تعیین کنیم؟
آبیاری بیش از اندازه یکی از مشکلات رایج در نگهداری پتوس است. بهتر است پیش از هر بار آبیاری، چند سانتیمتر از سطح خاک را با انگشت بررسی کنید. اگر حدود دو سانتیمتر از سطح خاک خشک شده بود، میتوانید گیاه را آبیاری کنید.
میزان نیاز به آب به عواملی مانند دمای محیط، فصل، اندازه گلدان و میزان رطوبت بستگی دارد. در شرایط معمول، در فصل گرم ممکن است آبیاری هر چهار تا پنج روز یک بار لازم باشد و در زمستان این فاصله بیشتر شود.
نکته مهم این است که آب اضافی باید بتواند از سوراخهای زهکشی گلدان خارج شود. باقی ماندن آب در خاک، احتمال آسیب دیدن ریشهها را افزایش میدهد.
پتوس نسبت به رطوبت معمول خانه مقاومت خوبی دارد، اما در محیطهای خشک میتوان با روشهایی مانند افزایش رطوبت محیط، شرایط مناسبتری برای آن فراهم کرد.
دمای مناسب برای رشد پتوس چقدر است؟
دمای حدود ۲۲ درجه سانتیگراد برای رشد پتوس مناسب است و این گیاه معمولاً در محدوده حدود ۱۸ تا ۳۰ درجه نیز شرایط قابل قبولی دارد.
با این حال، بهتر است پتوس را از تغییرات شدید دما و جریان هوای سرد دور نگه دارید. دمای پایین میتواند باعث توقف رشد و در مواردی موجب چروکیده یا قهوهای شدن برگها شود.
قرار دادن گلدان در مسیر مستقیم باد کولر یا نزدیک وسایل گرمایشی نیز توصیه نمیشود.
چه خاکی برای پتوس مناسب است؟
پتوس در خاک سبک و دارای زهکشی مناسب عملکرد بهتری دارد. هدف این است که آب اضافی پس از آبیاری در اطراف ریشه باقی نماند.
ترکیبی از خاک باغچه، خاک برگ و ماسه میتواند بستر مناسبی ایجاد کند. اضافه کردن مقداری پرلیت نیز به سبکتر شدن خاک و بهتر شدن جریان هوا در اطراف ریشه کمک میکند.
پتوس هر چند وقت یک بار به کود نیاز دارد؟
در فصل رشد، یعنی معمولاً از بهار تا پاییز، میتوان برای تقویت رشد پتوس از کود مایع استفاده کرد. در شرایط معمول، کوددهی هر دو هفته یک بار میتواند انجام شود.
برای نمونه، حدود ۳ گرم کود محلول در آب را میتوان در یک لیتر آب حل کرد و همراه آبیاری در اختیار گیاه قرار داد؛ البته مقدار دقیق مصرف باید مطابق دستورالعمل همان کود باشد.
در فصل پاییز و زمستان، با کاهش رشد گیاه، بهتر است کوددهی کاهش پیدا کند یا متوقف شود.
پتوس را چگونه قلمه بزنیم؟
تکثیر پتوس نسبتاً ساده است و به همین دلیل بسیاری از علاقهمندان میتوانند با استفاده از یک ساقه سالم، گیاه جدیدی تولید کنند. بهار زمان مناسبی برای قلمهگیری است، هرچند در فضای مناسب آپارتمان میتوان در زمانهای دیگری از سال نیز این کار را انجام داد.
انتخاب قلمه:
یک ساقه سالم و قوی انتخاب کنید. قلمه بهتر است دستکم یک گره داشته باشد؛ گره همان محلی است که برگ به ساقه متصل میشود. یک قلمه انتهایی حدود ۸ تا ۱۰ سانتیمتر میتواند گزینه مناسبی باشد. با ابزار تیز و تمیز، ساقه را درست زیر گره برش دهید.
ریشهدار کردن در آب:
قلمه را داخل ظرف آب قرار دهید، بهطوری که گره زیر آب باشد. ظرف را در محلی روشن اما دور از تابش مستقیم خورشید قرار دهید. پس از مدتی، ریشهها از قسمت گره ظاهر میشوند. زمانی که ریشهها چند سانتیمتر رشد کردند، میتوان قلمه را به خاک منتقل کرد.
ریشهدار کردن در خاک:
قلمه را میتوان مستقیماً در خاک سبک نیز قرار داد. استفاده از هورمون ریشهزایی در این روش اختیاری است. چند قلمه را میتوان در یک گلدان کاشت تا پس از رشد، گیاه ظاهری پرپشتتر پیدا کند.
خاک باید مرطوب بماند اما خیس و غرقاب نشود. قرار دادن یک پوشش پلاستیکی شفاف روی گلدان نیز میتواند به حفظ رطوبت کمک کند، اما باید تهویه مناسب وجود داشته باشد تا خطر قارچ و پوسیدگی افزایش پیدا نکند.
برای پرپشت شدن پتوس، هرس را فراموش نکنید
پتوس گیاهی رونده است و اگر ساقههای آن بیش از حد بلند شوند، ممکن است ظاهر نامرتبی پیدا کند. با هرس کردن ساقههای بلند میتوانید رشد گیاه را کنترل کرده و به حفظ شکل آن کمک کنید.
ساقههای هرسشده را نیز دور نریزید؛ اگر سالم باشند، میتوان از آنها برای تهیه قلمههای جدید استفاده کرد.
قیم خزهای؛ راهی برای تربیت پتوس رونده
اگر میخواهید پتوس به سمت بالا رشد کند، میتوانید از قیم استفاده کنید. ساقهها را به دور قیم بپیچید یا با بستهای مخصوص به آن متصل کنید.
قیم خزهای یکی از گزینههای مناسب برای این کار است. ساقه پتوس در تماس با سطح مرطوب قیم میتواند ریشههای هوایی ایجاد کند که به استقرار بهتر گیاه کمک میکنند.
چه زمانی گلدان پتوس را عوض کنیم؟
وقتی ریشهها از سوراخهای زهکشی خارج میشوند یا فضای گلدان برای رشد ریشهها کافی نیست، زمان تعویض گلدان فرا رسیده است.
برای تعویض گلدان، ظرفی را انتخاب کنید که تنها یک اندازه از گلدان قبلی بزرگتر باشد. پیش از خارج کردن گیاه، خاک را کمی مرطوب کنید. سپس گیاه را به آرامی از گلدان بیرون بیاورید، بخشی از خاک قدیمی و ریشههای آسیبدیده را جدا کنید و آن را در گلدان جدید قرار دهید.
اطراف ریشه را با خاک تازه پر کنید و پس از کاشت، گیاه را آبیاری کنید. بهار و اوایل تابستان معمولاً زمان مناسبی برای این کار است.
چرا برگهای پتوس میریزند؟
ریزش برگها و خم شدن ساقهها میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. کمبود آب و خشکی بیش از حد خاک یکی از احتمالات است. در چنین شرایطی وضعیت خاک را بررسی و در صورت نیاز گیاه را به طور کامل آبیاری کنید.
اگر مشکل ادامه داشت، شرایط نور، دما و وضعیت ریشهها را نیز بررسی کنید؛ زیرا ریزش برگ همیشه تنها به دلیل کمآبی اتفاق نمیافتد.
علت دراز شدن ساقه و زیاد شدن فاصله برگها چیست؟
وقتی فاصله بین برگهای پتوس زیاد میشود و ساقهها بیش از حد بلند و کمبرگ میشوند، یکی از دلایل محتمل، کمبود نور است.
گلدان را به محلی روشنتر منتقل کنید، اما از قرار دادن ناگهانی آن در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنید. هرس ساقههای بلند نیز میتواند به مرتبتر شدن ظاهر گیاه کمک کند.
لکههای قهوهای روی برگها چه معنایی دارند؟
لکههای قهوهای یا قسمتهای سوخته روی برگها ممکن است در اثر تابش مستقیم و شدید نور ایجاد شوند. اگر گیاه در معرض نور مستقیم قرار دارد، محل آن را تغییر دهید.
البته لکههای برگ میتوانند دلایل دیگری مانند مشکلات آبیاری یا بیماریهای قارچی نیز داشته باشند؛ بنابراین پیش از هر اقدامی، شرایط کلی گیاه و خاک را بررسی کنید.
لکههای برجسته پشت برگها؛ مراقب آفت باشید
اگر روی سطح زیرین برگها لکهها یا برجستگیهای غیرعادی مشاهده میکنید، احتمال وجود آفتهایی مانند شپشک سپردار وجود دارد.
برگها و ساقههای گیاه را به دقت بررسی کنید و در صورت تشخیص آفت، از روش مناسب کنترل آفت و در صورت نیاز، حشرهکش مخصوص گیاهان آپارتمانی مطابق دستور مصرف استفاده کنید.
چرا پتوس دیگر برگ جدید نمیدهد؟
کاهش یا توقف رشد میتواند به دلیل نور ناکافی، دمای نامناسب، کمبود مواد غذایی یا محدود شدن فضای ریشهها باشد.
ابتدا محل قرار گرفتن گیاه و دمای محیط را بررسی کنید. سپس وضعیت خاک و ریشهها را نیز در نظر بگیرید. اگر گیاه مدت زیادی در همان گلدان مانده است، ممکن است به تعویض گلدان نیاز داشته باشد.
علت زرد شدن برگهای پایینی پتوس چیست؟
زرد شدن برگهای پایینی، بهخصوص زمانی که همراه با خیس ماندن طولانی خاک باشد، میتواند نشانه آبیاری بیش از حد باشد.
اجازه دهید سطح خاک بین دو نوبت آبیاری خشک شود و مطمئن شوید گلدان سوراخهای زهکشی مناسبی دارد. همچنین بهتر است از آب بسیار سرد برای آبیاری استفاده نکنید.
یک نکته مهم؛ پتوس برای حیوانات خانگی سمی است
پتوس حاوی بلورهای اگزالات کلسیم است و جویدن یا خوردن آن میتواند برای انسان و بهویژه حیوانات خانگی مانند سگ و گربه مشکلساز شود. علائمی مانند تحریک دهان و دستگاه گوارش ممکن است در اثر خوردن این گیاه ایجاد شود.
به همین دلیل بهتر است گلدان پتوس را در محلی قرار دهید که کودکان و حیوانات خانگی به آن دسترسی نداشته باشند.
چند نکته ساده برای داشتن پتوسی شاداب
برای اینکه پتوس ظاهر سرسبز و سالم خود را حفظ کند، چند نکته را همیشه در نظر داشته باشید:
- برگها را هر چند وقت یک بار با دستمال نرم و مرطوب تمیز کنید تا گردوغبار روی آنها جمع نشود.
- گلدان را هر چند هفته کمی بچرخانید تا نور به بخشهای مختلف گیاه برسد.
- پتوس را در مسیر مستقیم باد کولر یا کنار وسایل گرمایشی قرار ندهید.
- پیش از هر آبیاری، وضعیت رطوبت خاک را بررسی کنید.
- در مورد پتوسهای ابلق، نور کافی و غیرمستقیم را برای حفظ نقش و رنگ برگها فراهم کنید.
- برای پرپشت شدن گیاه، ساقههای بلند را هرس کنید و از قلمههای سالم برای تکثیر استفاده کنید.
