پشت صفهای بلیت قطار چه خبر است؟
راهآهن و شرکت رجا اعلام کردند که پیشفروش بلیت قطارهای بازه یکم تا سیام مهرماه از امروز، شنبه، ۲۸ شهریور، آغاز میشود و بلیت مسیرهای مختلف از طریق اینترنت و مراکز مجاز فروش عرضه خواهد شد.
امروز پیشفروش بلیت قطارهای مسافری برای مهرماه ۱۴۰۵ شروع شد، اما بار دیگر مسئله دسترسی به بلیت و محدودیت ظرفیت قطارها مورد توجه قرار گرفته؛ مسئلهای که ریشه آن تنها در نحوه عرضه بلیت خلاصه نمیشود و به وضعیت ناوگان، هزینههای بهرهبرداری و محدودیت توسعه ظرفیت بازمیگردد.
راهآهن و شرکت رجا اعلام کردند که پیشفروش بلیت قطارهای بازه یکم تا سیام مهرماه از امروز، شنبه، ۲۸ شهریور، آغاز میشود و بلیت مسیرهای مختلف از طریق اینترنت و مراکز مجاز فروش عرضه خواهد شد.
با این حال، تجربه دورههای اوج تقاضا نشان میدهد حجم درخواست سفر ریلی در برخی مقاطع فاصله قابل توجهی با ظرفیت موجود دارد.
جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، طی اظهاراتی اعلام کرده بود که برای پاسخگویی به تقاضای موجود، سالانه به ورود ۳۰۰ واگن مسافری جدید نیاز است و تا پایان برنامه هفتم باید حدود ۱۲۰۰ واگن به ناوگان اضافه شود.
به گفته او، در مسیر پرتردد تهران–مشهد نیز با وجود فعالیت ۸۲ رام قطار، ظرفیت این محور به سقف خود نزدیک شده و ناوگان فعلی پاسخگوی تقاضای این مسیر نیست.
راهآهن از دریافت مجوز برای تأمین فوری ۳۰۰ واگن مسافری از محل تهاتر نفت خبر داده است. این اقدام در شرایطی دنبال میشود که بخشی از واگنهای موجود نیز به دلیل تعمیرات و بازسازی دورهای از مدار خارج میشوند و بنابراین افزایش ظرفیت اسمی ناوگان الزاماً به معنای افزایش فوری ظرفیت عملیاتی نیست.
ضریب آمادهبهکاری لکوموتیوها حدود ۵۰ درصد است؛ به این معنا که تنها نیمی از ناوگان موجود در هر مقطع در وضعیت آماده بهرهبرداری قرار دارد و بخش دیگر به دلایلی مانند تعمیرات و کمبود قطعات از چرخه عملیاتی خارج است.
گفتنی است عباس قربانعلی بیک، کارشناس حملونقل ریلی، معتقد است که با برقیسازی راهآهن تهران-مشهد، زمان سفر به حدود ۶ الی ۷ ساعت خواهد رسید و ظرفیت این مسیر ریلی حداقل دو برابر میشود.
از سوی دیگر، اقتصاد بهرهبرداری قطارهای مسافری نیز با فشار هزینهای مواجه است. از ۱۷ خردادماه امسال، نرخ بلیت قطارهای مسافری در همه مسیرها ۲۱ درصد افزایش یافت.
دبیر انجمن صنفی شرکتهای حملونقل ریلی مسافری اعلام کرده بود که این افزایش در شرایط رشد بیش از ۵۰ درصدی هزینه نیروی انسانی، افزایش نرخ ارز و رشد هزینه تأمین قطعات، لوازم یدکی، پذیرایی و سایر هزینههای عملیاتی صورت گرفته.
به این ترتیب، افزایش ظرفیت قطارهای مسافری به یک مسئله چندوجهی تبدیل شده است؛ از یک سو تقاضای سفر در برخی مسیرها از ظرفیت فعلی عبور میکند و از سوی دیگر، ناوگانی با متوسط عمر بالا، هزینههای فزاینده نگهداری و نیاز به سرمایهگذاری سنگین برای ورود واگنهای جدید مواجه است.
برنامه ورود سالانه ۳۰۰ واگن میتواند بخشی از این شکاف را کاهش دهد، اما تداوم آن به تأمین مالی، مشارکت بخش خصوصی، نوسازی ناوگان موجود و افزایش آمادهبهکاری واگنها و لکوموتیوها وابسته است.
در نهایت، مسئله کمبود بلیت قطار را نمیتوان صرفاً با افزایش تعداد قطارها در مقاطع اوج سفر حل کرد.
تداوم این وضعیت نشان میدهد افزایش ظرفیت مسافری نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان، از نوسازی ناوگان و افزایش آمادهبهکاری لکوموتیوها تا تأمین مالی پایدار و ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری بخش خصوصی است؛ در غیر این صورت، هر دوره پیشفروش میتواند دوباره به صفی طولانی برای ظرفیت محدود ختم شود.
