کنایه اقتصادی قالیباف به آمریکا؛ معادله تیلور در خدمت تنگه هرمز
قالیباف با انتشار نسخهای از «معادله تیلور» در شبکه ایکس، افزایش نرخ بهره آمریکا را به وضعیت تنگه هرمز و بازار نفت پیوند زد.یک رسانه این پیام را کنایهای به محدودیت ابزارهای فدرال رزرو در برابر شوکهای ناشی از اختلال در مسیرهای انتقال انرژی دانسته است.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، با انتشار نسخهای دستکاریشده از «معادله تیلور» در شبکه اجتماعی ایکس، افزایش نرخ بهره آمریکا را به وضعیت تنگه هرمز و اختلال در بازار انرژی پیوند زد.
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، قالیباف که در مقاطع مختلف طی شش ماه گذشته یکی از مذاکرهکنندگان ارشد در گفتوگوهای تهران و واشنگتن بوده، روز چهارشنبه تصویری از فرمولی موسوم به «معادله تیلور» منتشر کرد؛ فرمولی که اقتصاددانان از آن برای توضیح نحوه تعیین نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی استفاده میکنند.
قالیباف در نسخهای که از این فرمول ارائه کرد، علاوه بر متغیرهای معمول اقتصادی، «تنگه هرمز» و «بابالمندب» را نیز وارد معادله کرد و در پیامی نوشت: «ببینیم یک افزایش نرخ میتواند SOH را باز کند یا حتی یک بشکه تولید کند.»
SOH اشارهای به تنگه هرمز و BEM اشارهای به بابالمندب است. قالیباف در ادامه نوشت: «شما نمیتوانید با ۲۵ واحد پایه یک گلوگاه را باز کنید» و افزود: «این صرفه ریسک SOH است و ما آن را تعیین میکنیم.»
الجزیره توضیح داده است که «۲۵ واحد پایه» به افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا اشاره دارد. فدرال رزرو روز چهارشنبه نرخ بهره معیار خود را ۲۵ واحد پایه افزایش داد؛ اقدامی که نخستین افزایش نرخ بهره این بانک از سال ۲۰۲۳ محسوب میشود.
معادله تیلور که در اوایل دهه ۱۹۹۰ توسط اقتصاددان آمریکایی «جان تیلور» مطرح شد، رابطه میان نرخ بهره، تورم و وضعیت فعالیت اقتصادی را توضیح میدهد. در شکل ساده این قاعده، نرخ بهره به عواملی مانند نرخ تورم و فاصله میان تولید واقعی و ظرفیت بالقوه اقتصاد وابسته است.
قالیباف با اضافه کردن تنگه هرمز و بابالمندب به این فرمول، در واقع این استدلال را مطرح کرده که افزایش نرخ بهره نمیتواند مشکل ناشی از اختلال فیزیکی در مسیرهای انتقال انرژی را برطرف کند.
اهمیت این کنایه به نقش تنگه هرمز در انتقال نفت و سایر حاملهای انرژی بازمیگردد. هرگونه اختلال طولانیمدت در این مسیر میتواند عرضه انرژی در بازارهای جهانی را کاهش دهد و قیمت نفت و فرآوردههای نفتی را افزایش دهد؛ موضوعی که به نوبه خود فشار تورمی ایجاد میکند.
بر اساس دادههای اولیه رهگیری کشتیها که رویترز به آنها استناد کرده، روز چهارشنبه تنها سه کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کردند؛ این رقم در روز قبل ۱۲ فروند و میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۷ فروند بود. تردد از بابالمندب نیز از ۲۴ عبور در روز قبل به ۲۱ عبور کاهش یافته بود.
در همین شرایط، قیمت نفت برنت در روز پنجشنبه در محدوده بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه قرار داشت و نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز بالای ۱۰۰ دلار معامله شد.
محور اصلی پیام قالیباف همین تفاوت میان ابزار پولی و یک شوک فیزیکی در بازار انرژی است. بانک مرکزی میتواند با افزایش نرخ بهره هزینه استقراض را بالا ببرد و از طریق کاهش تقاضا برای مهار تورم تلاش کند، اما افزایش نرخ بهره نمیتواند مستقیماً تولید نفت را افزایش دهد یا کشتیها را از یک مسیر دریایی مسدودشده عبور دهد.
الجزیره به نقل از «کریس بوشامپ»، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت IG، نوشته است که پیام قالیباف نوعی اقدام تبلیغاتی و رسانهای از سوی ایران است که با استفاده از زبان اقتصاد تلاش میکند محدودیتهای سیاست پولی آمریکا در برابر یک شوک انرژی را برجسته کند.
قالیباف در پایان پیام خود نیز از عبارت «Stay unanchored» استفاده کرد؛ عبارتی که به مفهوم «لنگرشدن انتظارات تورمی» در ادبیات بانکهای مرکزی اشاره دارد. بانکهای مرکزی زمانی از انتظارات تورمی لنگرشده سخن میگویند که خانوارها و شرکتها انتظار داشته باشند تورم در نهایت به محدوده هدف بانک مرکزی بازگردد.
قالیباف با تغییر این ادبیات، بهصورت کنایهآمیز این پرسش را مطرح کرده که اگر اختلال در انتقال انرژی ادامه داشته باشد، افزایش نرخ بهره تا چه اندازه میتواند تورم ناشی از این شوک عرضه را کنترل کند.
الجزیره همچنین یادآوری کرده است که قالیباف از ابتدای جنگ ایران و آمریکا بارها از استدلالهای اقتصادی برای انتقاد از نحوه مدیریت جنگ از سوی دولت دونالد ترامپ استفاده کرده و بر توانایی ایران برای ایجاد فشار اقتصادی بر آمریکا تأکید داشته است. این بار اما او به جای استدلال مستقیم اقتصادی، از یک فرمول شناختهشده در اقتصاد پولی برای رساندن پیام خود استفاده کرده است.
