بهترین شهرهای دنیا برای سالمندان کدامند؟

با بالا رفتن سن جمعیت جهان، نگاه شهرها به نیازهای افراد میانسال و سالمند نیز در حال تغییر است. دیگر تصویر رایج از زندگی پس از ۵۰ یا ۶۰ سالگی، صرفاً سکونت در شهرهای آرام یا مجتمع‌های بازنشستگی نیست. بسیاری از افراد در این سن همچنان کار می‌کنند، سفر می‌روند، ورزش می‌کنند، به تحصیل ادامه می‌دهند و برای گسترش روابط اجتماعی خود برنامه دارند.

به گزارش فرارو، به همین دلیل، انتخاب یک شهر مناسب برای زندگی در سال‌های میانسالی و سالمندی، بیش از گذشته به عواملی مانند دسترسی آسان به حمل‌ونقل عمومی، امکان پیاده‌روی، کیفیت خدمات درمانی، مسکن مناسب، امنیت، فضاهای عمومی و فرصت‌های اجتماعی وابسته شده است.

چارچوب «شهرهای دوستدار سالمندان» سازمان جهانی بهداشت نیز بر همین مؤلفه‌ها تأکید دارد؛ شهرهایی که افراد با افزایش سن بتوانند همچنان مستقل زندگی کنند، در فعالیت‌های اجتماعی حضور داشته باشند و بدون وابستگی کامل به خودرو یا دیگران، نیازهای روزمره خود را برطرف کنند.

پژوهش‌ها و ارزیابی‌های جدید در سال ۲۰۲۶ نیز توجه ویژه‌ای به مفاهیمی مانند قابلیت پیاده‌روی، امکان ادامه زندگی در خانه و محله آشنا با افزایش سن و توانایی رفت‌وآمد مستقل نشان می‌دهند.

در این میان، برخی شهرها به‌دلیل ترکیب متفاوتی از هزینه زندگی، خدمات درمانی، امکانات تفریحی، تحرک شهری و کیفیت زندگی، بیش از دیگران برای افراد بالای ۵۰ سال مورد توجه قرار گرفته‌اند. این شهرها لزوماً بی‌نقص نیستند، اما هر کدام الگویی متفاوت از زندگی فعال و مستقل در سال‌های بالاتر عمر ارائه می‌کنند.

وین؛ زندگی شهری بدون وابستگی دائمی به خودرو

وین یکی از گزینه‌های جذاب برای افرادی است که می‌خواهند پس از ۵۰ سالگی همچنان از امکانات یک کلان‌شهر بزرگ اروپایی استفاده کنند، اما وابستگی زیادی به خودرو نداشته باشند.

شبکه گسترده حمل‌ونقل عمومی، دسترسی نسبتاً آسان به فروشگاه‌ها، مراکز درمانی، خدمات عمومی و جاذبه‌های فرهنگی، از مهم‌ترین مزیت‌های این شهر به شمار می‌رود. در کنار آن، محله‌های مناسب پیاده‌روی و پارک‌های متعدد، امکان حفظ فعالیت بدنی و حضور در فضای عمومی را برای ساکنان فراهم می‌کند.

یکی از ویژگی‌های مهم وین، پراکندگی خدمات مورد نیاز در دل محله‌های عادی شهر است. به این ترتیب، افراد با افزایش سن لزوماً مجبور نیستند برای دسترسی به خدمات یا امکانات مورد نیاز، محل زندگی خود را ترک کرده و به مجتمع‌های ویژه سالمندان نقل مکان کنند.

این موضوع با یکی از روندهای مهم سال‌های اخیر، یعنی «سالمندی در محل»، همخوانی دارد؛ الگویی که بر ادامه زندگی فرد در خانه و محله آشنا و تطبیق تدریجی محیط زندگی با نیازهای جدید تأکید می‌کند.

سنگاپور؛ وقتی خود محله به بخشی از نظام مراقبت تبدیل می‌شود

سنگاپور از جمله شهرهایی است که برنامه‌ریزی برای جمعیت روبه‌سالمندی را به‌طور جدی در سیاست‌های شهری خود وارد کرده است. در این شهر، بخش بزرگی از افراد مسن همچنان در محله‌های معمولی زندگی می‌کنند و از بقیه جامعه جدا نمی‌شوند.

در مدل شهری سنگاپور، مسکن، خدمات درمانی، حمل‌ونقل و حمایت‌های اجتماعی بیش از گذشته به‌صورت هماهنگ طراحی و برنامه‌ریزی می‌شوند. هدف اصلی این رویکرد، فراهم کردن شرایطی است که افراد بتوانند مدت بیشتری زندگی مستقل خود را ادامه دهند.

بررسی‌های جدیدی که در سال ۲۰۲۶ مدل‌های سالمندی در سنگاپور، توکیو و سان‌فرانسیسکو را مقایسه کرده‌اند، نشان می‌دهد که ترکیب دسترسی‌پذیری و کنترل هزینه‌ها، یکی از مزیت‌های نسبی مدل سنگاپور برای سالمندان مستقل محسوب می‌شود.

این کشور همچنین در حال توسعه خدمات ویژه سالمندان در سطح محله‌هاست؛ رویکردی که بر اساس آن، سالمند شدن الزاماً به معنای ترک خانه یا انتقال به یک مرکز تخصصی نیست، بلکه محله و محیط اطراف فرد نیز به بخشی از شبکه حمایتی او تبدیل می‌شود.

کپنهاگ؛ شهری برای حفظ تحرک و سبک زندگی فعال

کپنهاگ می‌تواند گزینه‌ای جذاب برای افراد بالای ۵۰ سالی باشد که همچنان به دنبال یک زندگی شهری فعال هستند. قابلیت پیاده‌روی، زیرساخت گسترده دوچرخه‌سواری، حمل‌ونقل عمومی و دسترسی به فضاهای سبز، از جمله ویژگی‌های مهم این شهر است.

ساختار نسبتاً فشرده کپنهاگ باعث شده بسیاری از مقصدهای روزمره در فاصله‌ای قابل دسترس قرار داشته باشند. این مسئله به افراد کمک می‌کند بدون وابستگی کامل به خودرو، رفت‌وآمد کنند و فعالیت بدنی خود را حفظ کنند؛ موضوعی که با استقلال فردی در سال‌های بالاتر زندگی ارتباط نزدیکی دارد.

با این حال، دوستدار سالمند بودن یک شهر تنها به کوتاه بودن مسیرها محدود نمی‌شود. کیفیت پیاده‌روها، وجود نیمکت برای استراحت، دسترسی به سرویس‌های بهداشتی، ایمنی تقاطع‌ها، روشنایی مناسب و محافظت در برابر ترافیک نیز نقش مهمی در امکان رفت‌وآمد مستقل دارند.

به همین دلیل، در الگوهای جدید شهرسازی، توجه تنها به این نیست که یک منطقه «قابل پیاده‌روی» باشد، بلکه هدف ایجاد محیطی است که پیاده‌روی در آن برای افراد در سنین مختلف، به‌ویژه سالمندان، راحت و ایمن باشد.

توکیو؛ تراکم شهری که می‌تواند به یک مزیت تبدیل شود

توکیو شاید در نگاه اول به‌دلیل جمعیت زیاد و تراکم بالای شهری، مقصدی غیرمنتظره برای زندگی افراد بالای ۵۰ سال به نظر برسد، اما تجربه ژاپن در مواجهه با پدیده سالمندی جمعیت، این شهر را به یکی از نمونه‌های مهم توسعه شهری متناسب با نیازهای سالمندان تبدیل کرده است.

حمل‌ونقل عمومی گسترده و قابل اعتماد، یکی از مهم‌ترین مزیت‌های توکیو محسوب می‌شود. بسیاری از افراد مسن می‌توانند بدون داشتن خودرو، همچنان نیازهای روزمره خود را در شهر تأمین کنند.

فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، مراکز درمانی و فعالیت‌های اجتماعی نیز در بسیاری از محله‌ها در دسترس قرار دارند. این ویژگی نشان می‌دهد که یک شهر دوستدار سالمندان الزاماً نباید کوچک، خلوت یا آرام باشد.

توکیو نمونه‌ای از این واقعیت است که اگر خدمات ضروری در نزدیکی محل زندگی قرار داشته باشند و امکان رفت‌وآمد مستقل فراهم باشد، تراکم بالای شهری نیز می‌تواند به یک مزیت تبدیل شود.

میدلند؛ انتخابی کوچک‌تر با هزینه زندگی قابل مدیریت

زندگی پس از ۵۰ سالگی لزوماً به معنای انتخاب شهرهای بزرگ و مشهور جهان نیست. میدلند در ایالت میشیگان آمریکا نمونه‌ای از شهرهای کوچک‌تری است که در ارزیابی‌های سال ۲۰۲۶ مورد توجه قرار گرفته و رتبه نخست برخی فهرست‌های مربوط به بهترین مکان‌ها برای بازنشستگی را به دست آورده است.

مقرون‌به‌صرفه بودن، مالیات نسبتاً پایین، کیفیت مناسب زندگی، دسترسی به فعالیت‌های فرهنگی و فضاهای باز، از مهم‌ترین دلایل جذابیت این شهر عنوان شده است. دسترسی به خدمات درمانی نیز یکی دیگر از مزیت‌های آن به شمار می‌رود.

میدلند در عین حال یک روند مهم را در انتخاب محل زندگی برای سال‌های بالاتر عمر نشان می‌دهد؛ اینکه شهرهای کوچک‌تر نیز می‌توانند با ارائه مسکن ارزان‌تر، مسیرهای رفت‌وآمد قابل مدیریت و حس قوی‌تر تعلق به جامعه، گزینه‌ای جدی در برابر کلان‌شهرهای بزرگ باشند.

در نهایت، شاید مهم‌ترین تغییر در نگاه به زندگی پس از ۵۰ سالگی این باشد که افراد دیگر صرفاً به‌دنبال «شهر بازنشستگی» نیستند. بسیاری از آن‌ها به شهری نیاز دارند که امکان کار، تحصیل، سفر، تفریح، ورزش و ایجاد روابط اجتماعی را همچنان فراهم کند.

برای این گروه، دسترسی به رستوران‌ها و مراکز فرهنگی، دانشگاه‌ها، پارک‌ها، فضاهای عمومی و محله‌های پرجنب‌وجوش می‌تواند به همان اندازه خدمات درمانی و مسکن اهمیت داشته باشد. در چنین نگاهی، بهترین شهر برای زندگی پس از ۵۰ سالگی شهری است که با افزایش سن، استقلال و حضور اجتماعی افراد را محدود نکند، بلکه امکان ادامه یک زندگی فعال و مرتبط با جامعه را برای آن‌ها فراهم سازد.