واکنش خانه سینما به دیوارنویسی علیه هنرمندان

همایون اسعدیان و محمدمهدی عسگرپور، رئیس و عضو هیأت‌مدیره خانه سینما، در نشست خبری این نهاد صنفی، درباره مهم‌ترین مسائل روز سینمای ایران سخن گفتند؛ از برگزاری «هفته سینما» و هفت سال برگزار نشدن جشن خانه سینما گرفته تا وضعیت سینمای زیرزمینی، مشکلات معیشتی سینماگران، ساختار صدور پروانه ساخت، نحوه انتخاب نماینده ایران در اسکار و پیگیری پرونده‌های حقوقی و امنیتی سینماگران.

به گزارش فرارو، آن‌ها همچنین درباره دیوارنویسی علیه برخی هنرمندان، رابطه خانه سینما با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شفافیت مالی و موضع این نهاد صنفی نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی توضیحاتی ارائه کردند.

«هفته سینما» جای جشن یک‌شبه را می‌گیرد

همایون اسعدیان در ابتدای این نشست درباره برنامه‌های «هفته سینما» گفت قرار بود این برنامه هم‌زمان با روز سینما برگزار شود، اما تصمیم گرفته شد به دلیل شرایط موجود، برنامه‌ها در قالب گسترده‌تری برگزار شود و از امروز تا پنجشنبه ادامه داشته باشد.

به گفته او، در جریان این برنامه از تعدادی از پیشکسوتان سینما نیز تقدیر خواهد شد؛ اقدامی که یا با حضور اعضای خانه سینما در منزل این افراد انجام می‌شود یا با دعوت از آن‌ها در خانه سینما صورت خواهد گرفت.

کتابخانه خانه سینما به نام بهرام بیضایی

اسعدیان همچنین از تصمیم هیأت‌مدیره خانه سینما برای بزرگداشت بهرام بیضایی و ناصر تقوایی خبر داد.

او گفت کتابخانه خانه سینما به نام بهرام بیضایی نام‌گذاری خواهد شد و یکی از سالن‌های خانه سینما شماره ۲ نیز به نام ناصر تقوایی اختصاص پیدا می‌کند. قرار است مراسم نام‌گذاری این دو مکان برگزار شود و جزئیات آن متعاقباً اعلام خواهد شد.

هفت سال از آخرین جشن خانه سینما گذشته است

رئیس هیأت‌مدیره خانه سینما با اشاره به برگزار نشدن جشن این نهاد صنفی طی هفت سال گذشته گفت امسال قرار است هم‌زمان با شب یلدا برنامه‌ای برای جبران این فاصله برگزار شود.

محمدمهدی عسگرپور نیز درباره این موضوع توضیح داد که جوایز جشن خانه سینما در سال‌های گذشته در قالب یک داوری آکادمیک به آثار سینمایی اهدا می‌شد، اما این روند از سال‌های اخیر متوقف شده است.

او گفت اتفاقات پس از کرونا نیز از سال ۱۴۰۱ محدودیت‌هایی برای برگزاری جشن ایجاد کرد. به همین دلیل امسال تصمیم گرفته شده به جای تمرکز صرف بر یک مراسم یک‌شبه، ابتدا زمینه‌ای فراهم شود تا تکلیف هفت سال گذشته مشخص شود.

عسگرپور ابراز امیدواری کرد آیین‌نامه این رویداد تدوین شود و مراسم در اواخر آذرماه برگزار شود. او تأکید کرد در فاصله باقی‌مانده تا آن زمان باید شرایطی فراهم شود که سینماگران بتوانند فیلم‌های مورد نظر را ببینند.

او گفت امیدوار است با برگزاری این رویداد، پرونده هفت سال گذشته بسته شود و مشخص شود جریان آکادمیک خانه سینما درباره آثار این دوره چه نظری دارد.

سینمای ایران می‌تواند یکی از مزیت‌های کشور باشد

عسگرپور در ادامه با تبریک روز سینما، جایگاه سینمای ایران را در سطح جهانی یادآور شد و گفت ایران دست‌کم در زمره کشورهای پیشرفته در حوزه سینما قرار دارد و سینمای کشور طی دهه‌های گذشته افتخارات بسیاری کسب کرده است.

به گفته او، سینما می‌تواند یکی از مزیت‌های نسبی کشور باشد، اما در سال‌های اخیر اتفاقاتی در این حوزه رخ داده که موجب تأسف است.

عسگرپور با انتقاد از کم‌توجهی به فرهنگ و سینما گفت بسیاری از سینماگران در سال‌های گذشته با وجود تلاش برای فعالیت حرفه‌ای، با کمترین میزان توجه و بودجه مواجه بوده‌اند.

او افزود درخواست سینماگران برای بودجه‌های فرهنگی، درخواست بزرگی نبوده و انتظار آن‌ها تنها این بوده است که توجهی متناسب با جایگاه سینما در کشور صورت بگیرد.

«راه‌حل مشکلات معیشتی، عیدی نیست؛ باید امکان کار فراهم شود»

عسگرپور در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت معیشتی سینماگران و موضوع پرداخت کمک‌های حمایتی اشاره کرد.

او گفت سازوکار ارتباط میان صنف، فرهنگ و حمایت‌های دولتی در ایران به‌درستی تعریف نشده است. به گفته او، در گذشته بخشی از درآمد حاصل از فروش بلیت به صندوق یا فعالیت‌های صنفی اختصاص پیدا می‌کرد، اما این سازوکار عملاً از بین رفته است.

عسگرپور ادامه داد به همین دلیل خانه سینما ناچار است برای حمایت از اعضای خود به تفاهم‌نامه‌هایی با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متوسل شود.

او تأکید کرد راه‌حل اصلی مشکلات معیشتی سینماگران، ایجاد امکان اشتغال است، نه پرداخت کمک‌های مقطعی.

عسگرپور گفت اینکه در پایان سال مبلغی به عنوان عیدی یا کمک به سینماگران پرداخت شود، وضعیت مطلوبی نیست و حتی از بیان میزان این مبالغ احساس شرمندگی می‌کند؛ با این حال، همین کمک‌های محدود نیز برای برخی سینماگران دارای مشکلات جدی اهمیت دارد.

او همچنین گفت سینماگرانی که با مشکلات حاد، به‌ویژه مسائل پزشکی، مواجه هستند، از سوی خانه سینما و صندوق اعتباری هنر مورد پیگیری قرار می‌گیرند.

سینمای زیرزمینی چقدر گسترده شده است؟

همایون اسعدیان در پاسخ به پرسشی درباره افزایش سینمای زیرزمینی گفت آمار دقیق و قابل اتکایی در این زمینه وجود ندارد.

او توضیح داد سینمای زیرزمینی تنها به فیلم‌های داستانی محدود نمی‌شود و مستندها و گونه‌های دیگر آثار را نیز شامل می‌شود.

اسعدیان گفت ممکن است ده‌ها فیلم یا حتی تعداد بیشتری در این حوزه تولید شده باشد که او از آن‌ها اطلاعی نداشته باشد.

به گفته او، اصطلاح «سینمای زیرزمینی» در دو، سه سال اخیر بیشتر مورد استفاده قرار گرفته و به همین دلیل نمی‌توان با اطمینان گفت که میزان تولید این نوع آثار واقعاً افزایش یافته است یا خیر.

انتقاد از ساختار ۳۰ یا ۴۰ ساله صدور پروانه ساخت

عسگرپور در ادامه درباره ساختار صدور پروانه ساخت و حضور نمایندگان خانه سینما در برخی جلسات مرتبط با مسائل سینمایی گفت مشکل اصلی، اختلاف با مدیران یا نهادهای دولتی نیست، بلکه ساختاری است که به اعتقاد او طی سال‌های طولانی تغییر جدی نکرده است.

او تأکید کرد رابطه خانه سینما با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رابطه‌ای مبتنی بر قهر و دعوا نیست و دو طرف همچنان با یکدیگر در ارتباط و در حال پیگیری مسائل مختلف هستند.

با این حال، عسگرپور گفت هدف خانه سینما ایجاد یک «دیوار نرم» برای عبور موقت از مشکلات نیست، بلکه باید مشخص شود اساساً ساختار موجود درست است یا خیر.

او با اشاره به سابقه نزدیک به ۱۲۰ ساله سینمای ایران گفت همچنان برای ساخت فیلم باید پروانه ساخت دریافت شود و این مسئله برای بسیاری از تهیه‌کنندگان قابل درک نیست.

عسگرپور افزود در بسیاری از کشورها تهیه‌کننده امکان تولید فیلم را دارد و سپس برای نمایش آن اقدام می‌کند و اگر مشکلی وجود داشته باشد، نهادهای قانونی و قضایی به آن رسیدگی می‌کنند.

او با انتقاد از وضعیت موجود گفت: «تمام چیزی که امروز تجربه می‌کنیم، همان چیزی است که ۳۰ یا ۴۰ سال است تجربه کرده‌ایم.»

عسگرپور تأکید کرد حتی مسئولیت پروژه نیز در ساختار فعلی به شکل روشنی تعریف نشده است و اگر تهیه‌کننده مدیر و مسئول پروژه است، باید متناسب با این مسئولیت اختیار داشته باشد.

او همچنین گفت بحث خانه سینما نباید تنها به پروانه ساخت محدود شود و مسئله پروانه نمایش نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.

نماینده ایران در اسکار؛ انتخاب صنفی یا دولتی؟

عسگرپور درباره نحوه انتخاب نماینده ایران در اسکار نیز گفت از سال‌ها قبل این بحث مطرح بوده که نهاد صنفی سینما باید به شکل طبیعی در این فرآیند حضور داشته باشد.

او با اشاره به تغییر شرایط سینمای ایران نسبت به ۲۵ یا ۳۰ سال گذشته گفت نمی‌توان همچنان با سازوکارهای متعلق به چند دهه قبل رفتار کرد.

به گفته عسگرپور، حضور نهادهای دولتی در عرصه‌های بین‌المللی سینمای ایران طی سال‌های گذشته با مشکلاتی مواجه بوده و این مسئله تنها به حضور فیلمسازان محدود نمی‌شود و بازار فیلم و سایر حوزه‌های بین‌المللی را نیز دربرمی‌گیرد.

او تأکید کرد مسئله اصلی، سازوکار انتخاب و نتیجه آن است، نه اینکه این فرآیند در کدام ساختمان یا مجموعه انجام شود.

عسگرپور درباره اختلاف سال گذشته در انتخاب نمایندگان نیز گفت میان خانه سینما و مجموعه مربوط، توافق مشخصی صورت گرفته بود و قرار بود تعداد معینی از سینماگران در این فرآیند حضور داشته باشند، اما در نهایت این توافق اجرا نشد.

او درباره امسال نیز گفت باید منتظر ماند و دید چه فیلمی به عنوان نماینده ایران انتخاب خواهد شد و فرآیند انتخاب چگونه پیش خواهد رفت.

بیش از نیمی از انرژی خانه سینما صرف پیگیری پرونده‌ها می‌شود

همایون اسعدیان در بخش دیگری از نشست به وضعیت سینماگرانی پرداخت که با احضار، بازداشت یا پرونده‌های حقوقی و امنیتی مواجه شده‌اند.

او گفت از سال ۱۴۰۱ تشکیلاتی در خانه سینما برای پیگیری وضعیت سینماگرانی که به دلیل مسائل روز دچار مشکل شده بودند، ایجاد شد.

اسعدیان افزود خانه سینما از طریق ارتباط با وزارت اطلاعات و دیگر نهادهای مرتبط تلاش کرده است مشکلات بسیاری از سینماگران را پیگیری کند و در موارد زیادی نیز نتایج مثبتی به دست آمده است.

به گفته او، با این حال دامنه این مسائل نه‌تنها کاهش پیدا نکرده، بلکه به دلایل مختلف گسترده‌تر شده است؛ به‌خصوص پس از جنگ ۱۲ روزه.

اسعدیان با اشاره به فعالیت هنرمندان در فضای مجازی گفت اگر سینما را هنری مرتبط با مسائل اجتماعی بدانیم، نمی‌توان انتظار داشت یک هنرمند نسبت به اتفاقات اطراف خود بی‌تفاوت باشد.

او تأکید کرد باید آستانه تحمل افزایش پیدا کند و هر واکنش یا استوری در فضای مجازی به احضار و تشکیل پرونده منجر نشود.

اسعدیان گفت گاهی چند روز از وقت خانه سینما صرف این می‌شود که مشخص شود چه نهادی یک سینماگر را احضار کرده، او کجاست و موضوع پرونده چیست.

او مدعی شد بیش از ۵۰ درصد انرژی خانه سینما صرف همین پیگیری‌ها می‌شود و گاهی حتی مشخص نیست برای پیگیری یک پرونده باید با دادستانی فرهنگ و رسانه، وزارت اطلاعات یا نهاد دیگری گفت‌وگو کرد.

اسعدیان از مسئولان خواست شرایط اجتماعی و روحی مردم و هنرمندان را در نظر بگیرند و هر واکنش اجتماعی را الزاماً با برخورد امنیتی و سیاسی پاسخ ندهند.

واکنش خانه سینما به دیوارنویسی علیه تهمینه میلانی و رضا کیانیان

اسعدیان در پاسخ به پرسشی درباره دیوارنویسی علیه برخی هنرمندان، از جمله در محل زندگی تهمینه میلانی و رضا کیانیان، گفت خانه سینما این موضوع را پیگیری کرده است.

او گفت گاهی تصور می‌شود اتفاقی که رخ داده چندان بزرگ نیست، اما بررسی تصاویر نشان می‌دهد برخی موارد ممکن است برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند باشند.

اسعدیان با اشاره به اینکه هنرمندان در مجتمع‌های مسکونی زندگی می‌کنند، گفت نمی‌توان نسبت به چنین اتفاقاتی بی‌تفاوت بود.

او افزود خانه سینما در حال بررسی شرایط است و منتظر است ببیند این اتفاقات ادامه پیدا می‌کند یا خیر و در این زمینه با احتیاط رفتار خواهد کرد.

«اگر یک سازوکار ناکارآمد است، چرا باید در آن مشارکت کنیم؟»

عسگرپور درباره رابطه خانه سینما با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز گفت در دهه ۹۰ رابطه میان دو طرف بسیار خوب بوده است، هرچند در مقاطعی برخی معتقد بودند میزان تعامل بیش از حد شده است.

او با اشاره به دوره مدیریت حجت‌الله ایوبی و حضور نمایندگان صنوف در برخی ساختارها گفت اگر نمایندگان صنف حضور نداشته باشند و دستگاه‌ها بر اساس سازوکار خودشان نمایندگان را انتخاب کنند، اختلاف‌ها دوباره شکل خواهد گرفت.

عسگرپور تأکید کرد خانه سینما در موارد مختلف تلاش کرده با مسئولان وزارتخانه گفت‌وگو کند و توضیح دهد که برخی جایگاه‌ها و کرسی‌ها نباید به شکلی تلقی شوند که ادامه فعالیت یک جریان سینمایی بدون آن‌ها غیرممکن باشد.

او درباره پاسخ‌های ارائه‌شده به پرسش‌های خانه سینما در دوره انتخابات ریاست‌جمهوری نیز گفت اگر دولت فعلی معتقد است این وعده‌ها مربوط به همان دوره بوده و قرار نیست ادامه پیدا کند، باید صراحتاً اعلام کند تا خانه سینما بتواند پاسخ روشنی به اعضای خود بدهد.

عسگرپور افزود نکته قابل توجه این است که بسیاری از مدیران مرتبط در سال‌های گذشته خودشان معتقد بوده‌اند برخی سازوکارها کارایی لازم را ندارند.

او گفت وقتی یک جریان از نظر مدیران کارآمد نیست، نباید از صنف انتظار داشت همچنان در همان سازوکار ناکارآمد مشارکت کند.

خانه سینما: ما صنف طلافروش نیستیم

اسعدیان در ادامه درباره وضعیت اساسنامه خانه سینما و موضوع شفافیت مالی گفت بخشی از مسائل قانونی و اساسنامه‌ای این نهاد همچنان تعیین تکلیف نشده و نسخه نهایی آن نیز منتشر نشده است.

او همچنین درباره منابع مالی خانه سینما گفت سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ارزش ۲۷ میلیارد تومان منعقد شده که ۲۱ میلیارد تومان آن پرداخت شده است.

اسعدیان درباره نسبت سینما با مسائل سیاسی و اجتماعی نیز تأکید کرد نمی‌توان سینما را از جامعه جدا کرد.

او گفت: «ما صنف طلافروش نیستیم که بگوییم اساساً با مسائل سیاسی و اجتماعی کاری نداریم.»

به گفته اسعدیان، فعالیت سینمایی به مسائل اجتماعی گره خورده است و زمانی که فیلمی درباره یک مسئله اجتماعی ساخته می‌شود، نمی‌توان گفت موضوع ارتباطی با سینما ندارد.

او افزود سینمای امیدوارکننده لزوماً سینمایی نیست که از پرداختن به مسائل تلخ اجتماعی خودداری کند و گاهی یک مسئله اجتماعی آن‌قدر جدی است که پرداختن به آن ممکن است از سوی برخی به عنوان سیاه‌نمایی تعبیر شود.

اسعدیان تأکید کرد یکی از وظایف هنرمند این است که نسبت به جامعه حساس باشد، هشدار دهد و وضعیت موجود را به مسئولان منتقل کند.

اسعدیان: اگر قرار باشد هر واکنش اجتماعی امنیتی تلقی شود، مشکل ایجاد می‌شود

رئیس هیأت‌مدیره خانه سینما همچنین گفت نهاد صنفی سینما نمی‌تواند نسبت به تحولات اجتماعی بی‌تفاوت باشد و نباید از آن انتظار داشت که در برابر اتفاقات مهم جامعه سکوت کند.

او با اشاره به مواضع خانه سینما در جریان جنگ اخیر گفت این نهاد از آغاز جنگ سه بیانیه منتشر کرده است.

اسعدیان توضیح داد نخستین مواضع خانه سینما از همان روزهای آغاز جنگ منتشر شد و بیانیه دیگری نیز خطاب به مردم و اندیشمندان جهان درباره سکوت در برابر اتفاقات رخ‌داده بود. بیانیه سوم نیز در روزهای پایانی جنگ منتشر شد.

او همچنین گفت خانه سینما درباره شهادت رهبری نیز موضع خود را اعلام کرده است.

اسعدیان در پایان تأکید کرد اگر برخی افراد تلاش دارند خانه سینما را در جایگاه اپوزیسیون تعریف کنند، چنین تصویری با وظایف و عملکرد این نهاد صنفی همخوانی ندارد.