سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا با اشاره به موضع این بلوک درباره ضرورت جلوگیری از تشدید تنش میان واشنگتن و تهران گفت: بروکسل برای کمک به هر روند دیپلماتیک معنادار در موضوع هستهای ایران آماده است.
۲۵۰ مطلب
سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا با اشاره به موضع این بلوک درباره ضرورت جلوگیری از تشدید تنش میان واشنگتن و تهران گفت: بروکسل برای کمک به هر روند دیپلماتیک معنادار در موضوع هستهای ایران آماده است.
انتقال مذاکرات ایران و آمریکا از مسقط به ژنو، تلاشی برای بینالمللیسازی و مشروعیتبخشی بیشتر به گفتوگوها ارزیابی میشود، در حالیکه دونالد ترامپ با تعیین ضربالاجل و مدیریت مستقیم، بهدنبال جمعبندی سریع پرونده است. همزمان گزارشهایی از آمادگی تهران برای تعلیق موقت غنیسازی در برابر رفع تحریمها منتشر شده است.
اختلاف فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی، اتحاد راهبردی سابق این دو قدرت عربی را به رقابتی پیچیده و چندلایه تبدیل کرده است. این شکاف که از اختلاف بر سر جنگ یمن آغاز شد، اکنون به رقابت ژئوپلیتیکی، اقتصادی و رسانهای گستردهتری گسترش یافته و حتی به جنگ روایتها در فضای مجازی و تقابل در پروژههای کلان منطقهای رسیده است. این واگرایی، چالشی جدی برای راهبرد آمریکا در خاورمیانه محسوب میشود و میتواند توازن قدرت منطقه و انسجام محور متحدان واشنگتن را تضعیف کند.
ژنو بار دیگر به صحنه مذاکرات حساس هستهای ایران و تحولات امنیتی جهانی تبدیل شده است، در حالی که جمهوری اسلامی ایران همزمان با تقویت توان بازدارندگی خود از طریق رزمایش راهبردی در تنگه هرمز، پیام روشنی درباره آمادگی دفاعی ارسال کرده است. در مقابل، آمریکا با اتخاذ راهبرد فشار و مذاکره همزمان، در پی تحمیل شروط خود است، اما ملاحظات سیاسی داخلی و هزینههای جنگ، واشنگتن را به سمت توافق سوق داده است.
ژنو بار دیگر به مرکز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ گفتوگوهایی که با میانجیگری عمان و در سایه تهدیدهای نظامی و فشار سیاسی برگزار میشود. ایران بر آمادگی برای توافق «عادلانه» بدون عقبنشینی از خطوط قرمز، بهویژه حق غنیسازی، تأکید دارد، در حالی که آمریکا با هدف مهار برنامه هستهای، سیاست فشار و تهدید را دنبال میکند.
با بازگشت چهرههای باسابقه ایرانی مانند علی لاریجانی به مدیریت پرونده هستهای، تهران با حافظه تاریخی قوی وارد مذاکرات شده، در حالیکه تیم جدید آمریکا فاقد چنین تجربهای است. ترامپ برنامه هستهای ایران را تهدید اصلی میداند، اما کشورهای منطقه مانند عربستان، ترکیه و قطر بر اولویت توافق هستهای و پرهیز از جنگ تأکید دارند. این ائتلاف منطقهای با اعمال نفوذ دیپلماتیک تلاش میکند مسیر مذاکرات را حفظ کند، مانع تشدید تنش شود و میان آمریکا و اسرائیل توازن راهبردی ایجاد کند.
انتشار تصویر ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» توسط ترامپ، همزمان با تشدید تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه، پیام بازدارندگی و فشار چندلایه به ایران را مخابره میکند. استقرار دو ناو هواپیمابر، تقویت سامانههای دفاعی در ۱۱ کشور منطقه و اعزام جنگندهها و ناوشکنها نشاندهنده آمادگی همزمان برای گزینه نظامی و حفظ مسیر مذاکره است. کارشناسان این وضعیت را «بازدارندگی قهری» میدانند.
ازسرگیری مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در عمان، پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان، به آزمونی برای آینده امنیت هستهای جهانی تبدیل شده است. تجربه برجام نشان داد محدودیتهای فنی و راستیآزمایی، بدون تضمینهای حقوقی و عملیاتی برای حفاظت از تأسیسات، کافی نیست. حملات اخیر، رژیم عدم اشاعه و اعتبار حقوق بینالملل را تحت فشار قرار داده است. اکنون مذاکرات مسقط باید فراتر از غنیسازی و تحریمها، چارچوبی الزامآور برای جلوگیری از اقدام نظامی و تضمین ایمنی هستهای ایجاد کند.
نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد برخلاف اجماع گسترده سال ۲۰۰۳ برای حمله به عراق، اکثریت آمریکاییها با اقدام نظامی علیه ایران مخالفاند. تنها حدود یکپنجم از حمله حمایت میکنند و حتی در میان جمهوریخواهان نیز وحدت نظر وجود ندارد. تجربه پرهزینه جنگ عراق همچنان بر افکار عمومی سایه انداخته و امروز به اجماعی علیه تکرار آن تبدیل شده است. در چنین فضایی، ترامپ میان فشار جریانهای تندرو و بیمیلی جامعه به جنگ، فعلاً مسیر احتیاط و گفتوگو را برگزیده است.
همزمان با آمادهسازی مسقط برای دور تازه گفتوگوهای تهران–واشنگتن، آمریکا با اعزام ناوهای هواپیمابر و تقویت حضور نظامی در غرب آسیا، راهبرد «مذاکره از موضع قدرت» را دنبال میکند. ترامپ توافق را ترجیح میدهد، اما شروط سختگیرانه را حفظ کرده و گزینه نظامی را منتفی نمیداند. در مقابل، نتانیاهو تلاش می کند با برجستهسازی تهدید موشکی ایران، واشنگتن را به تشدید فشار یا اقدام عملی سوق دهد. آینده مذاکرات میان دیپلماسی، بازدارندگی و رقابت راهبردی تلآویو و تهران در نوسان است.
