۲۱۳ مطلب
در حالیکه از آمادگی دولت دونالد ترامپ برای بررسی «غنیسازی محدود» سخن گفته میشود، همزمان آرایش کمسابقه نظامی آمریکا در منطقه و اروپا بر ابهامها افزوده است؛ تحرکاتی که به گزارش روزنامه آی پیپر یکی از بزرگترین بسیجهای هوایی سالهای اخیر بهشمار میرود. تهران «غنیسازی نمادین» را ناکافی میداند و بر حق حقوقی خود تأکید میکند. تحلیلگرانی نسبت به خطر جنگ انتخابی و شکاف ادراکی هشدار میدهند.
با تشدید آرایش نظامی آمریکا در منطقه و اعزام دو ناو هواپیمابر، گمانهزنیها درباره سناریوی «ضربه محدود» علیه ایران افزایش یافته است؛ گزینهای میان دیپلماسی و جنگ فراگیر. همزمان، دونالد ترامپ در برابر انتخابی سرنوشتساز میان توافق هستهای یا اقدام نظامی قرار دارد و کنگره در پی محدودسازی اختیارات اوست. در بعد فراآتلانتیک نیز مخالفت بریتانیا با استفاده از پایگاههای راهبردی، شکافی سیاسی و حقوقی ایجاد کرده که محاسبات عملیاتی واشنگتن را پیچیدهتر ساخته است.
با افزایش تنش میان تهران و واشنگتن، گزارشها از آمادهباش نیروهای آمریکا و بررسی سناریوهای نظامی حکایت دارد؛ در حالیکه همزمان، کنگره در پی محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور است. رسانههای اسرائیلی از هماهنگی عملیاتی احتمالی میان آمریکا و اسرائیل، تقسیم مأموریتها و تعیین «بانک اهداف مشترک» سخن میگویند. تحلیلگران این تحرکات را بخشی از راهبرد فشار مرحلهای دولت ترامپ میدانند؛ راهبردی که میان دیپلماسی، بازدارندگی و احتمال یک ضربه محدود برای کسب «پیروزی سریع» در نوسان است.
سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا با اشاره به موضع این بلوک درباره ضرورت جلوگیری از تشدید تنش میان واشنگتن و تهران گفت: بروکسل برای کمک به هر روند دیپلماتیک معنادار در موضوع هستهای ایران آماده است.
انتقال مذاکرات ایران و آمریکا از مسقط به ژنو، تلاشی برای بینالمللیسازی و مشروعیتبخشی بیشتر به گفتوگوها ارزیابی میشود، در حالیکه دونالد ترامپ با تعیین ضربالاجل و مدیریت مستقیم، بهدنبال جمعبندی سریع پرونده است. همزمان گزارشهایی از آمادگی تهران برای تعلیق موقت غنیسازی در برابر رفع تحریمها منتشر شده است.
اختلاف فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی، اتحاد راهبردی سابق این دو قدرت عربی را به رقابتی پیچیده و چندلایه تبدیل کرده است. این شکاف که از اختلاف بر سر جنگ یمن آغاز شد، اکنون به رقابت ژئوپلیتیکی، اقتصادی و رسانهای گستردهتری گسترش یافته و حتی به جنگ روایتها در فضای مجازی و تقابل در پروژههای کلان منطقهای رسیده است. این واگرایی، چالشی جدی برای راهبرد آمریکا در خاورمیانه محسوب میشود و میتواند توازن قدرت منطقه و انسجام محور متحدان واشنگتن را تضعیف کند.
ژنو بار دیگر به صحنه مذاکرات حساس هستهای ایران و تحولات امنیتی جهانی تبدیل شده است، در حالی که جمهوری اسلامی ایران همزمان با تقویت توان بازدارندگی خود از طریق رزمایش راهبردی در تنگه هرمز، پیام روشنی درباره آمادگی دفاعی ارسال کرده است. در مقابل، آمریکا با اتخاذ راهبرد فشار و مذاکره همزمان، در پی تحمیل شروط خود است، اما ملاحظات سیاسی داخلی و هزینههای جنگ، واشنگتن را به سمت توافق سوق داده است.
ژنو بار دیگر به مرکز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ گفتوگوهایی که با میانجیگری عمان و در سایه تهدیدهای نظامی و فشار سیاسی برگزار میشود. ایران بر آمادگی برای توافق «عادلانه» بدون عقبنشینی از خطوط قرمز، بهویژه حق غنیسازی، تأکید دارد، در حالی که آمریکا با هدف مهار برنامه هستهای، سیاست فشار و تهدید را دنبال میکند.
با بازگشت چهرههای باسابقه ایرانی مانند علی لاریجانی به مدیریت پرونده هستهای، تهران با حافظه تاریخی قوی وارد مذاکرات شده، در حالیکه تیم جدید آمریکا فاقد چنین تجربهای است. ترامپ برنامه هستهای ایران را تهدید اصلی میداند، اما کشورهای منطقه مانند عربستان، ترکیه و قطر بر اولویت توافق هستهای و پرهیز از جنگ تأکید دارند. این ائتلاف منطقهای با اعمال نفوذ دیپلماتیک تلاش میکند مسیر مذاکرات را حفظ کند، مانع تشدید تنش شود و میان آمریکا و اسرائیل توازن راهبردی ایجاد کند.
انتشار تصویر ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» توسط ترامپ، همزمان با تشدید تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه، پیام بازدارندگی و فشار چندلایه به ایران را مخابره میکند. استقرار دو ناو هواپیمابر، تقویت سامانههای دفاعی در ۱۱ کشور منطقه و اعزام جنگندهها و ناوشکنها نشاندهنده آمادگی همزمان برای گزینه نظامی و حفظ مسیر مذاکره است. کارشناسان این وضعیت را «بازدارندگی قهری» میدانند.
