۳۹۷۹ مطلب
بازار خودرو با جهش قیمت برخی محصولات، از جمله افزایش نیم‌میلیاردی یک شاسی‌بلند ایران‌خودرو، دوباره خبرساز شده است؛ همزمان خبر خرید سوخو ۳۵ از روسیه، طرح تثبیت پنج‌ساله قیمت دلار، اظهارات محسن رضایی درباره دکترین هسته‌ای و رونمایی از پهپاد آمریکایی با قابلیت پرواز بیش از ۶۰ ساعت، مجموعه‌ای از تحولات اقتصادی و نظامی را پیش روی ایران قرار داده است؛ تحولاتی که هر یک پرسش‌های تازه‌ای درباره آینده بازار، سیاست‌گذاری و موازنه قدرت ایجاد می‌کنند.
اقتصاد جهانی با وجود جنگ اوکراین، تنش‌های خاورمیانه، جنگ تعرفه‌ای و اختلال در عرضه انرژی، توانسته است شوک‌های متوالی را جذب کند؛ اما این تاب‌آوری با شکنندگی‌های فزاینده همراه است. بدهی جهانی بیش از ۳۶۵ تریلیون دلار، افزایش ذخایر طلا در واکنش به مسدودسازی دارایی‌های روسیه و تضعیف سازوکارهای حل اختلافات تجاری، اعتماد به نظم مالی بین‌المللی را کاهش داده و ظرفیت مقابله با بحران‌های آینده را محدود می‌کند.
حمیدرضا مقصودی، مدیر اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه دولت سیزدهم، در تجمعات شبانه دلار را به آتش کشید و گفت: حُب این ارز نجس را از قلب خود بیرون می‌کنیم. نگویید این‌ها را به مستضعفین بدهیم، این ارز تبدیل به گوساله سامری شده است.
ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد در یکی از تجمع‌های شبانه، مجری از شرکت‌کنندگان می‌خواهد «دلار نجس آمریکایی» را بسوزانند. جزئیات بیشتری از زمان و مکان برگزاری این تجمع منتشر نشده است.
آمریکا، چین و ایران از گلوگاه‌های راهبردی مانند دلار، زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی و تنگه هرمز برای اعمال فشار اقتصادی استفاده می‌کنند؛ اما بهره‌برداری مکرر از این ابزارها، انگیزه دیگر کشورها برای یافتن مسیرها و جایگزین‌های جدید را افزایش می‌دهد. کاهش سهم دلار در ذخایر جهانی و توسعه مسیرهای جایگزین انرژی نشان می‌دهد که استفاده افراطی از وابستگی اقتصادی می‌تواند در بلندمدت قدرت چانه‌زنی را فرسوده کند.
«تردیدی نیست که در یک اقتصاد تحریمی، واسطه‌گری امری اجتناب‌ناپذیر است؛ اما، سؤال مهم وضعیت واسطه‌هاست. اگر واسطه‌گری به یک شغل پرسود تبدیل شود؛ آن هم سودهای کلان و بادآورده، خروج از آن بسیار سخت خواهد بود. چیزی که امروز ملت دارند آن را با گوشت و استخوان لمس می‌کنند. کافی است وضعیت مالی واسطه‌ها، قبل و بعد از ورود به این شغل پرسود را بررسی کنیم، به‌وضوح متوجه خواهیم شد که این واسطه‌ها چه پول‌هایی که طی این مدت با در شیشه‌کردن خون مردم به دست نیاورده‌اند.»
عادل فردوسی‌پور با اشاره به جهش قیمتی دلار گفت: دیگر حوصله شوخی کردن با قیمت دلار را هم نداریم.
یک اقتصاددان معتقد است مسئله اصلی بازار ارز کمبود اسکناس نیست و تزریق این میزان ارز، بدون اصلاح متغیرهای بنیادین اقتصاد، نمی‌تواند اثر پایداری بر نرخ دلار داشته باشد. به گفته او، اگر رشد نقدینگی، کسری بودجه، ناترازی‌های اقتصادی و فشارهای سمت عرضه اصلاح نشود، کاهش نرخ ارز پس از مداخله بانک مرکزی می‌تواند صرفاً یک وقفه موقت باشد
بانک مرکزی اعلام کرد که بررسی‌ها نشان می‌دهد که سطح فعلی نرخ ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی کامل ندارد و بخش قابل توجهی از فاصله ایجادشده، متأثر از تشدید نااطمینانی، فشارهای روانی و انتظارات بازار است.
یک اقتصاددان معتقد است نباید از بانک مرکزی انتظار داشت که به تنهایی تمام متغیرهای مؤثر بر نرخ ارز را کنترل کند. درآمدهای نفتی، میزان صادرات، هزینه حمل‌ونقل، تحریم‌های مالی، وضعیت تجارت خارجی و شرایط سیاسی کشور در اختیار مستقیم بانک مرکزی نیست و تغییر رئیس بانک مرکزی یا وزیر اقتصاد به تنهایی نمی‌تواند مشکل بازار ارز را حل کند.
