نقش جدید آمریکا در عراق
آغازگر جنگ، میانجی میشود!
فرارو- در شرایطی که ناآرامی ها در بغداد هر روز ابعاد وحشتناک تری به خود می گیرد، برخی سیاست مداران جمهوری خواه می پرسند: چه کسی عراق را از دست داد؟ اما مطرح کردن چنین سوالی احمقانه است. عراق پیش از تصمیم دولت بوش برای حمله به این کشور در سال 2003 با اختلافات فرقه ای روبرو بود و این امر در پی اجرای سیاست های بوش طی اشغال نظامی آمریکا تشدید و بدتر شد. اوباما، رئیس جمهور وقت آمریکا نتوانست آشفتگی سیاسی عراق را بهبود بخشد اما شرایط را بدتر هم نکرد.
به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از واشنگتن پست، بهترین تعریفی که می توان از شرایط آمریکا و عراق در روزهای پرآشوب و پایانی سال 2011 ارائه داد حرکت آمریکا از موقعیت یک اشغالگر نظامی به جایگاه میانجی در بحبوحه اوج گیری اختلافات جناح های سیاسی عراق است که نسبت به مداخله نظامی هزینه ای کمتر به بار می آورد اما همچنان سرمایه گذاری ناامیدکننده ای است.
یکی از نمادهای این تحول رویکردی، ژنرال ریموند اودیرنو، فرمانده سابق نیروهای آمریکا در عراق است که روز پنج شنبه برای دیدار با نوری المالکی، نخست وزیر عراق و رقبای وی به بغداد بازگشت. برگزاری این نشست ها نشانه ای از تداوم نقش سیاسی آمریکا و همچنین محدودیت های این کشور است.
اودیرتو طی مصاحبه روز جمعه و پیش از بازگشت به آمریکا شرایط بی ثبات عراق را مورد بحث و بررسی قرار داد. وی تصریح کرد پیام اصلی وی این است که تمام جناح های آمریکا باید تلاش بیشتری برای همکاری در جهت منافع ملی کشورشان داشته باشند. وی در گفتگو با مالکی بر اهمیت همکاری با پارلمان، تقسیم قدرت و پیروی از قانون اساسی عراق تاکید کرد.
شاید این توصیه ها بسیار واضح به نظر برسند اما دقیقاً همین فقدان سازش سیاسی باعث سرنگونی عراق از زمان سقوط صدام حسین و ورود نیروهای آمریکایی به این کشور شد. حال پس از گذشت 9 سال به نظر می رسد که تلاش ها برای برقراری دموکراسی سیاست های فرقه ای را تقویت کرده: مالکی تمام خشم و سوءظن های اکثریت شیعه در مقابل سنی ها را در خود دارد و سنی ها که پیش تر حکومت را به دست داشتند و حال از قرار گرفتن در اقلیت چندان راضی به نظر نمی رسند می گویند مالکی در حال اتخاذ قدرت دیکتاتوری مانند صدام است.
برنامه ادیرنو در بغداد تصویرگر شرایط تکه و پاره سیاسی و از سوی دیگر توانایی وی برای گفتگو با هر دو طرف است. وی علاوه بر ملاقات با مالکی، به دیدار اسامه النوجیفی رئیس سنی پارلمان، رافع العیساوی وزیر سنی دارایی و جلال طالبانی رئیس جمهور کنونی عراق و رهبر حزب اتحادیه میهنی کردستان رفت. ادیرنو با امید به اینکه نوجیفی به عنوان رئیس پارلمان بتواند به زودی جلسه ای را با جناح های مختلف برگزار کند، عراق را ترک کرد.
اختلافات سیاسی عراق نزدیک به یک هفته پیش و پس از خروج آخرین نیروهای آمریکا از این کشور به اوج رسید. دولت مالکی حکم بازداشت طارق الهاشمی، معاون سنی رئیس جمهور را به اتهام دخالت در انفجار اخیر در ورودی پارلمان با هدف ترور برخی نمایندگان شیعه و ارتباط با تروریست ها را صادر کرد. پس از صدور این حکم بود که هاشمی با کمک مقامات کردستان به ترکیه گریخت.
ادیرنو تجربه سال ها فعالیت در کنار این سیاست مداران را داشته، و طی دوران افزایش نیروهای نظامی در سال 2007 که از ورود عراق به جنگ داخلی جلوگیری کرد، به عنوان معاون دیوید پترائوس خدمت می کرد. ادیرنو حال رئیس ستاد ارتش است و روابط مستحکم شخصی خود با مالکی که طی سال های کابوس وار جنگ آغاز شد را حفظ کرده است.
زمینه گفتگوی ادیرنو با مالکی، همراهی دراز مدت آمریکا و عراق و ریخته شدن خون بسیاری از مردم این دو کشور بود که بر الزام تداوم روابط دو طرف تاکید داشت. وی به مالکی هشدار داد که عراق در آستانه خطر تبدیل شدن به کشوری مانند لبنان است که به ادعای وی همسایگان قدرتمندش از طریق نمایندگان مزدور جنگ هایی را در آن به راه می اندازند و تنش های فرقه ای را تشدید می کنند. وی معتقد است اگر مالکی نتواند کشورش را جمع و جور کند، عراق از سوی قدرت های منطقه ای مانند ایران، ترکیه و عربستان سعودی استثمار خواهد شد.
تلاش ها برای همکاری با مالکی از دولت بوش تا اوباما تداوم داشته است. برخی از کارشناسان سردرگم هستند و به توانایی مالکی در مورد جدا شدن از ریشه های فرقه ای خود در حزب الدعوه اسلامی و تبدیل شدن به شخصی متحد شک دارند. میزان حمایت واشنگتن از دولت مالکی تا حدی بود که پیش از خروج آخرین گروه نظامیان از عراق، علی موسی دقدوق، زندانی بازداشت شده در عراق به اتهام همکاری با حزب الله و آخرین زندانی در دست نیروهای اشغالگر آمریکایی در عراق را آزاد کرد. آمریکا به این نتیجه رسیده بود که بر اساس توافقنامه امنیتی با عراق، هیچ گزینه ای جز آزاد کردن وی نداشته است.
ادیرنو به ارائه نظری کوتاه در مورد اتفاقات اخیر عراق اکتفا کرده و معتقد است که همه باید آرامش خود را حفظ کنند. وی در اینباره می گوید: «می دانم نباید واکنشی شدید در مورد آنچه در صحنه سیاسی عراق رخ می دهد، داشته باشیم. به نظر می رسد مقامات عراقی توانایی حل مسائل خود را دارند. ما با دقت موقعیت عراق را زیرنظر داریم اما باید پاسخی دقیق به این شرایط داشته باشیم چراکه عراق برای ما از اهمیت ویژه ای برخوردار است.»