خط تولید سیتروئن ژیان در تهران به سال ۱۳۵۲
سیتروئن به تولید خودروهایی با سیستم تعلیق پیشرفته، فرمانپذیری مناسب و مصرف سوخت پایین شهرت داشت.
سیتروئن یکی از شرکتهای قدیمی و تاثیرگذار صنعت خودروسازی جهان است. این خودروساز فرانسوی در سال ۱۹۱۹ به دست آندره سیتروئن تاسیس شد و نقش مهمی نیز در شکلگیری شرکت سایپا در ایران داشت.
سیتروئن به تولید خودروهایی با سیستم تعلیق پیشرفته، فرمانپذیری مناسب و مصرف سوخت پایین شهرت داشت. یکی از معروفترین محصولات این شرکت، خودروی اقتصادی 2CV بود؛ مدلی که بعدها ژیان یا سیتروئن دایان بر اساس آن ساخته شد. این شرکت اکنون تمرکز خود را بر تولید خودروهای برقی و خودران گذاشته است.
ماجرای حضور سیتروئن در ایران به سال ۱۳۴۵ بازمیگردد. در آن زمان، آنتوان آیسه، سرمایهدار ارمنی لبنانیایرانی، زمینی را با قیمت هر متر سه ریال از ارتش ایران خرید تا کارخانه خودروسازی راهاندازی کند.
آیسه به دلیل ارتباطاتی که با فرانسویها داشت، با کمک کریستین اودس، یکی از مدیران سیتروئن فرانسه، همکاری با این شرکت را آغاز کرد. در آن سالها بازار ایران بیشتر در اختیار خودروهای آمریکایی و آلمانی بود، اما آیسه معتقد بود طبقه متوسط ایران به یک خودروی ارزان، کممصرف و اقتصادی نیاز دارد.
او سرانجام توانست موافقت سیتروئن و دولت ایران را برای تولید خودروهای ارزانقیمت جلب کند. به این ترتیب، در اواخر سال ۱۳۴۵ «شرکت ایرانی تولید اتومبیل سیتروئن» با نام اختصاری SAIPAC ثبت شد. سیتروئن فرانسه در این شرکت سهام داشت، اما بخش عمده سهام در اختیار خانواده آیسه بود.
فعالیت کارخانه با تولید محدود سیتروئن 2CV آغاز شد. این خودرو برای قشر کمدرآمد و کارگر طراحی شده بود و موتور دو سیلندر هواخنک داشت. مصرف سوخت پایین، تعمیر آسان و هزینه نگهداری کم از مهمترین ویژگیهای آن بود.
پس از مدتی، تولید گسترده ژیان آغاز شد. قیمت پایین ژیان باعث شد این شرکت تازهتاسیس بهسرعت جای خود را در بازار ایران باز کند. قیمت این خودرو در ابتدای عرضه حدود هشت هزار تومان بود و چند سال بعد به ۱۳ هزار تومان رسید.
ژیان به دلیل وزن کم و سیستم تعلیق مستقل، برای جادههای ناهموار ایران گزینه مناسبی بود. تعمیر ساده و مصرف پایین آن نیز باعث محبوبیتش شد. حتی در میان مردم معروف شده بود که ژیان بهسادگی واژگون نمیشود.
تولید ژیان تا سال ۱۳۵۹ ادامه یافت و در این مدت بیش از ۱۲۳ هزار دستگاه از آن ساخته شد. مدلهای دیگری مانند وانت و مهاری نیز بر پایه این خودرو در ایران تولید شدند.
با قدیمیشدن ژیان، خانواده آیسه به سراغ رنو رفتند. رنو ۵ در آن زمان خودرویی تازهتر و مناسبتر برای طبقه متوسط ایران بود. برای آغاز این همکاری، نام سیتروئن از عنوان شرکت حذف شد و نام آن به «شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل» تغییر کرد.
نام «سایپا» یا SAIPA نیز از حروف نخست ترجمه فرانسوی همین عنوان گرفته شد. به این ترتیب، همکاری با سیتروئن نهتنها ژیان را وارد خیابانهای ایران کرد، بلکه زمینه شکلگیری یکی از بزرگترین شرکتهای خودروسازی کشور را نیز فراهم ساخت.
