۵ قدم تا پایان دلخوری و رنجش در زندگی مشترک

فرارو- در بسیاری از روابط عاطفی، افراد به‌طور ناخودآگاه حسابی ذهنی از میزان توجه، محبت، مسئولیت و تلاشی که می‌دهند و دریافت می‌کنند در ذهن دارند؛ مشکل زمانی آغاز می‌شود که احساس بی‌عدالتی و نادیده گرفته‌شدن به مرور جای صمیمیت و اعتماد را بگیرد.

به گزارش فرارو به نقل از واشینگتن پست، دلخوری و رنجش از شریک عاطفی، حتی در رابطه‌های سالم و طولانی‌مدت، تجربه‌ای غیرعادی نیست. مسائل مالی، تربیت فرزندان، کارهای خانه، رابطه جنسی، میزان محبت و حتی تعهد به رابطه می‌توانند زمینه‌ای برای شکل‌گیری این احساس ایجاد کنند؛ به‌خصوص زمانی که یکی از طرفین تصور کند بیشتر از آنچه دریافت می‌کند، برای رابطه انرژی می‌گذارد.

در روابط سالم، چنین احساساتی معمولاً با گفت‌وگوی صادقانه، تلاش برای درک دیدگاه طرف مقابل یا حتی گذشت زمان فروکش می‌کنند. اما اگر احساس نادیده گرفته‌شدن یا بی‌عدالتی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، می‌تواند به تدریج یک رابطه حتی مستحکم را نیز فرسوده کند.

عدالت مهم‌تر از تقسیم کاملاً برابر است

بیشتر افراد، چه آگاهانه و چه ناخودآگاه، نوعی حساب ذهنی از آنچه در رابطه می‌دهند و آنچه دریافت می‌کنند دارند. البته این حساب‌وکتاب لزوماً عینی و دقیق نیست و برداشت هر فرد از عدالت اهمیت بیشتری از یک ترازنامه واقعی دارد. روان‌شناسان مدت‌هاست دریافته‌اند افرادی که احساس می‌کنند رابطه‌شان منصفانه است، معمولاً رضایت بیشتری دارند.

این انصاف الزاماً به معنای تقسیم دقیق همه مسئولیت‌ها به شکل ۵۰-۵۰ نیست، بلکه به شرایط، توانایی‌ها و میزان مشارکت هر یک از طرفین بستگی دارد. برای مثال، پژوهش‌های دن کارلسون از دانشگاه یوتا نشان داده است زوج‌هایی که درباره مسئولیت‌های خانه با یکدیگر هماهنگ می‌شوند و تصمیم‌های مهم را مشترکاً می‌گیرند، معمولاً رابطه‌ای نزدیک‌تر و رضایت‌بخش‌تر دارند.

دلیل این موضوع تنها تقسیم عادلانه‌تر کارها نیست؛ همکاری در انجام مسئولیت‌ها، فرصت بیشتری برای گفت‌وگو درباره نیازها و انتظارات ایجاد می‌کند و اجازه نمی‌دهد نارضایتی‌ها پیش از مطرح‌شدن به دلخوری‌های عمیق تبدیل شوند. از سوی دیگر، رضایت از رابطه بیش از آنکه به داشتن شریکی بدون هیچ ویژگی آزاردهنده‌ای وابسته باشد، به ویژگی‌هایی مانند مهربانی، پاسخگویی و حمایت عاطفی بستگی دارد. این ویژگی‌ها مانع ایجاد تمام دلخوری‌ها نمی‌شوند، اما میزان اعتماد و حسن‌نیت میان دو نفر را افزایش می‌دهند و باعث می‌شوند هر یک از طرفین راحت‌تر از اشتباه‌ها و کمبودهای دیگری عبور کند.

نحوه برخورد با اختلاف‌ها تعیین‌کننده است

افرادی که بیشتر انتقاد می‌کنند، زودتر وارد بحث می‌شوند، حالت دفاعی می‌گیرند یا همدلی کمتری نشان می‌دهند، معمولاً رضایت پایین‌تر و تعارض بیشتری در روابط خود تجربه می‌کنند. دلیل آن این است که رنجش تنها از خود مشکلات ناشی نمی‌شود؛ نحوه واکنش به مشکلات نیز اهمیت زیادی دارد.

شریکی که هنگام اختلاف با گرمی، مسئولیت‌پذیری و تمایل به اصلاح رابطه واکنش نشان می‌دهد، عبور از ناامیدی‌ها و اشتباه‌های اجتناب‌ناپذیر را آسان‌تر می‌کند. در مقابل، سرزنش و حالت دفاعی می‌تواند دلخوری‌ها را روی هم انباشته و به مرور تثبیت کند.

زوج‌های رضایت‌مند همچنین به یکدیگر فرصت می‌دهند توضیحی مثبت برای رفتار طرف مقابل در نظر بگیرند. به جای اینکه بلافاصله نتیجه بگیرند «او برای من اهمیتی قائل نیست»، ممکن است احتمال دهند شریکشان خسته، حواس‌پرت، تحت فشار یا حتی بی‌خبر از تأثیر رفتارش بوده است.

البته این رویکرد به معنای نادیده‌گرفتن بی‌توجهی، سوءرفتار یا رفتار آسیب‌زا نیست. مسئله این است که نباید هر ناامیدی یا اشتباه را فوراً نشانه خودخواهی یا نبود عشق تلقی کرد.

تفاوت دلخوری معمولی و رنجش مزمن

دلخوری مقطعی بخشی طبیعی از هر رابطه بلندمدت است. اما اگر یک مشکل ماه‌ها و بارها تکرار شود، گفت‌وگوها هیچ تغییر معناداری ایجاد نکنند یا فرد تقریباً همه رفتارهای شریکش را از دریچه ناامیدی ببیند، رنجش دیگر تنها یک احساس موقت نیست؛ بلکه به فضای عاطفی حاکم بر رابطه تبدیل شده است.

در چنین شرایطی باید بررسی کرد مشکل از کجا ناشی می‌شود: ارتباط ضعیف، انتظارات غیرواقع‌بینانه، تفاوت ارزش‌ها یا شریکی که نمی‌خواهد یا نمی‌تواند نیازهای طرف مقابل را برآورده کند. تجربه‌های گذشته نیز ممکن است در این میان نقش داشته باشند.

افرادی که در کودکی دائماً مورد انتقاد قرار گرفته‌اند، نادیده گرفته شده‌اند یا محیط عاطفی ناامنی را تجربه کرده‌اند، ممکن است بخشی از این الگوها را وارد روابط بزرگسالی خود کنند. برخی از آن‌ها به دلیل ترس از تعارض یا طرد شدن، نیازهایشان را بیان نمی‌کنند و در سکوت دلخور می‌شوند. برخی دیگر نیز نسبت به ناامیدی حساس‌تر هستند و انتظار سطحی از توجه و پاسخگویی دارند که هیچ شریکی نمی‌تواند همیشه و در همه شرایط فراهم کند.

۵ راهکار برای کاهش رنجش در رابطه

۱. نیازهایتان را به زبان بیاورید

شریک عاطفی شما نمی‌تواند ذهنتان را بخواند. به جای صبر کردن تا زمانی که دلخوری به خشم تبدیل شود، رفتار مشخصی را که ناراحتتان کرده توضیح دهید، تأثیر آن را بگویید و درخواست روشنی مطرح کنید. برای مثال، به جای «تو هیچ‌وقت کمک نمی‌کنی»، می‌توان گفت: «دوباره تنها بچه‌ها را برای خواب آماده کردم و خیلی تحت فشار قرار گرفتم. می‌توانیم برای این کار برنامه بهتری داشته باشیم؟»

۲. خودتان را بشناسید

اگر دائماً عصبانی، تدافعی یا اهل بحث هستید، بهتر است سهم واکنش‌های خود را نیز بررسی کنید. اگر افراد مورد اعتماد نیز بازخورد مشابهی درباره رفتارتان داده‌اند، تغییر واکنش‌های خودتان شاید بیش از تلاش برای تغییر شریک زندگی نتیجه‌بخش باشد.

۳. اعتراض سازنده داشته باشید

به جای حمله به شخصیت طرف مقابل، درباره رفتار مشخص صحبت کنید. توضیح دهید چه اتفاقی افتاده، چرا برایتان اهمیت داشته و در آینده چه چیزی می‌تواند شرایط را بهتر کند. شکایت سازنده راه را برای گفت‌وگو باز می‌کند؛ اما انتقاد مستقیم معمولاً واکنش دفاعی ایجاد می‌کند.

۴. اختلاف‌ها را سریع ترمیم کنید

زوج‌های سالم کسانی نیستند که هرگز یکدیگر را ناراحت نمی‌کنند؛ بلکه کسانی هستند که پس از آسیب‌زدن به یکدیگر عذرخواهی می‌کنند، مسئولیت رفتار خود را می‌پذیرند، همدلی نشان می‌دهند و پیش از آنکه دلخوری عمیق شود، دوباره ارتباط برقرار می‌کنند.

۵. تصویر بزرگ‌تر را فراموش نکنید

هر فردی ممکن است گاهی شما را ناامید کند. پرسش اصلی این است که آیا این لحظات در برابر مجموعه‌ای از مهربانی، شوخ‌طبعی، وفاداری، محبت، سخاوت و حمایت عاطفی قرار می‌گیرند یا نه. پژوهش‌ها نشان می‌دهند روابط پایدار و رضایت‌بخش معمولاً تعاملات مثبت بسیار بیشتری از تعاملات منفی دارند.

در نهایت، هیچ رابطه بلندمدتی از لحظات رنجش و ناامیدی در امان نیست. مسئله اصلی این نیست که آیا دلخوری ایجاد می‌شود یا نه؛ بلکه این است که زوج‌ها با آن چه می‌کنند. رابطه سالم، دلخوری را به فرصتی برای شناخت بیشتر تبدیل می‌کند، به جای سکوت به گفت‌وگو روی می‌آورد و به جای حساب و کتاب، بر ترمیم و بازسازی اعتماد تمرکز می‌کند.