تمام لیگ در کمین شکایت از آسانی و استقلال؛ کمیته انضباطی کجاست؟!

​استقلال فصل جدید لیگ برتر را با دو پیروزی آغاز کرده است. این تیم ابتدا مس شهر بابک را با نتیجه چهار بر صفر شکست داده و سپس در قائمشهر با یک گل از سد نساجی گذشته است، اما یک پرونده حقوقی در حال تبدیل شدن به مسئله‌ای است که می‌تواند نه فقط نتیجه این دو مسابقه، بلکه اعتبار بخشی از رقابت‌های هفته‌های ابتدایی لیگ را تحت تأثیر قرار دهد: وضعیت یاسر آسانی.

مس شهر بابک به دلیل حضور آسانی در مسابقه هفته اول از استقلال شکایت کرده و نساجی نیز پس از استفاده استقلال از این بازیکن در هفته دوم، شکایت خود را به فدراسیون فوتبال ارسال کرده است. به این ترتیب، موضوع از یک اعتراض موردی عبور کرده و عملاً به یک پرونده تکرارشونده تبدیل شده است.

در این میان، نامه‌هایی که از سوی مشاور حقوقی آسانی منتشر شده، بر حساسیت موضوع افزوده است. در نامه مورخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ که خطاب به باشگاه استقلال ارسال شده، وکیل بازیکن اعلام می‌کند که نماینده آسانی برای دریافت مطالبات به باشگاه مراجعه کرده اما باشگاه آماده پرداخت نبوده و در ادامه، بازیکن قرارداد خود را با اثر فوری و با استناد به ماده 14bis مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان فیفا خاتمه داده است.

این نامه البته به هیچ‌وجه به معنای آن نیست که فسخ آسانی از نظر قضایی قطعی و غیرقابل مناقشه است. اتفاقاً همین موضوع باید توسط مرجع صالح بررسی شود. باشگاه استقلال نیز موضع متفاوتی داشته و اعلام کرده که صرف ارسال نامه فسخ به معنای پایان قرارداد نیست و بر اساس مستنداتی که از فیفا دریافت کرده، قرارداد آسانی همچنان معتبر است.

بنابراین فعلاً قصد نداریم درباره صحت یا بطلان فسخ آسانی، وجود شرایط ماده 14bis یا حتی امکان ثبت قرارداد او با استقلال اظهارنظر نهایی کنیم. اما سؤال مهم‌تری وجود دارد: چرا در چنین شرایطی دستور موقت صادر نمی‌شود؟

ماده ۱۰۰ مقررات انضباطی فدراسیون فوتبال دقیقاً برای چنین موقعیت‌هایی، یک ابزار احتیاطی در اختیار رکن قضایی قرار داده است. بر اساس این ماده، رئیس رکن قضایی یا معاون او می‌تواند هر زمان که ضرورت اقتضا کند، با هدف اجرای عدالت، حفظ نظم و جلوگیری از زیان جبران‌ناپذیر دستور موقت صادر کند؛ حتی بدون اینکه الزاماً پیش از صدور دستور، اظهارات طرفین را استماع کرده باشد. البته دستور باید متکی به دلایل، مستندات و استدلال قوی و کافی باشد.

بنابراین دستور موقت قرار نیست جای رأی نهایی را بگیرد و کمیته انضباطی با صدور آن اعلام کند: «آسانی قطعاً بازیکن غیرمجاز است.» بلکه می‌تواند صرفاً تا زمان روشن شدن موضوع، از حضور او جلوگیری کند تا اختلاف موجود، آثار بیشتری بر مسابقات نگذارد.

این موضوع در پرونده آسانی اهمیت ویژه‌ای دارد، چرا که رسیدگی به شکایت، تکمیل مدارک، شنیدن دفاعیات طرفین و استعلام از فیفا نیازمند زمان است، اما لیگ برتر متوقف نمی‌شود.

استقلال در فاصله‌ای کوتاه دو مسابقه را با حضور آسانی برگزار کرده و طبق برنامه اعلام‌شده، تا ۱۱ شهریور ماه باید سه بازی دیگر مقابل سپاهان، فولاد و پرسپولیس انجام دهد.

حالا اگر پس از این مسابقات و در نتیجه استعلام فیفا مشخص شود که حضور آسانی در مسابقات غیرمجاز بوده، موضوع دیگر صرفاً یک اختلاف قراردادی نخواهد بود و ممکن است نتایج مسابقاتی که استقلال با حضور او انجام داده، مشمول مقررات مربوط به استفاده از بازیکن غیرمجاز شود. برای مثال نتیجه مسابقه‌ای که در زمین چهار بر صفر یا یک بر صفر به سود استقلال تمام شده، ممکن است با نتیجه ۳ بر صفر به نفع تیم مقابل ثبت شود.

اینجاست که آثار پرونده از دو باشگاه طرف مسابقه فراتر می‌رود و جدول لیگ می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد. سه امتیاز، تفاضل گل و جایگاه تیم‌ها ممکن است تغییر کند و حتی باشگاه‌هایی که هیچ ارتباطی با پرونده آسانی ندارند، از تغییر نتایج مسابقات استقلال متأثر شوند.

از سوی دیگر، مس شهر بابک و نساجی هر دو شکایت کرده‌اند و اگر استقلال همچنان از آسانی استفاده کند، این احتمال وجود دارد که با برگزاری هر مسابقه، شکایت جدیدی نیز شکل بگیرد. در این صورت، به جای یک پرونده مشخص، با مجموعه‌ای از مسابقات و نتایجی مواجه خواهیم شد که تعیین تکلیف آنها در آینده می‌تواند بسیار پیچیده‌تر باشد.

البته یک نکته مهم باید روشن شود: دستور موقت نباید صرفاً با هدف گرفتن استعلام از فیفا صادر شود.

استعلام از فیفا بخشی از فرایند رسیدگی به اصل پرونده است. هدف اصلی باید این باشد که وضعیت آسانی هرچه سریع‌تر و خارج از نوبت تعیین تکلیف شود و در فاصله رسیدگی، از ایجاد آثار احتمالی و جبران‌ناپذیر جلوگیری شود.

اینجا دستور موقت می‌تواند نقش یک اقدام احتیاطی را ایفا کند.

اگر تا زمان روشن شدن پرونده، آسانی بازی نکند و بعد مشخص شود حضور او غیرمجاز بوده، تعداد مسابقاتی که ممکن است نیاز به بررسی مجدد داشته باشند محدود می‌ماند و از تغییر گسترده نتایج و ایجاد آشفتگی در جدول جلوگیری می‌شود.

اما اگر در نهایت مشخص شود آسانی کاملاً مجاز بوده، استقلال نیز نباید هفته‌ها یا ماه‌ها از استفاده از یکی از بازیکنان مهم خود محروم مانده باشد. به همین دلیل، دستور موقت و رسیدگی فوری باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند.

این تصمیم حتی می‌تواند به نفع استقلال باشد. ممکن است تصور شود دستور موقت علیه حضور آسانی، صرفاً به سود تیم‌های شاکی است، در حالی که می‌تواند برای استقلال نیز یک راه خروج از وضعیت فعلی باشد.

اگر استقلال معتقد است حضور آسانی کاملاً قانونی است، بهترین حالت برای این باشگاه نیز این است که پرونده هرچه سریع‌تر تعیین تکلیف شود. اگر فیفا و مرجع انضباطی در نهایت قانونی بودن حضور آسانی را تأیید کنند، استقلال بدون تحمل یک محرومیت طولانی می‌تواند دوباره از بازیکن خود استفاده کند.

اما اگر مشخص شود حضور او غیرمجاز بوده، جلوگیری موقت از بازی کردن او باعث می‌شود دامنه آثار احتمالی پرونده محدود بماند و استقلال نیز با تغییر نتایج چندین مسابقه مواجه نشود. در واقع، رسیدگی سریع هم به نفع استقلال است و هم به نفع رقبای آن.

بنابراین حداقل انتظار این است که کمیته انضباطی، فارغ از اینکه در نهایت درباره صدور دستور موقت چه تصمیمی می‌گیرد، اصل پرونده را به صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت بررسی کند، استعلام‌های لازم را فوراً از فیفا بگیرد و وضعیت بازیکن را در کوتاه‌ترین زمان ممکن مشخص کند، چون در این پرونده، زمان اهمیت ویژه‌ای دارد

و شاید امروز سؤال اصلی این نباشد که آسانی بازیکن مجاز است یا غیرمجاز، بلکه این باشد که چرا تعیین تکلیف این موضوع، با توجه به آثار احتمالی آن بر نتایج مسابقات و جدول لیگ، نباید فوری و خارج از نوبت انجام شود و در فاصله آن، از ظرفیت دستور موقت ماده ۱۰۰ استفاده نشود؟