بنیاد شهید: جان باختن در تصادف شهادت نیست
در ایام نوروز دو حادثه تلخ در كشور روی داد، اول سقوط یك فروند بالگرد نیروی انتظامی كه در آن چند نفر از پرسنل زحمتكش این نیرو حین انجام وظیفه جان باختند و دوم تصادفی كه طی آن تعدادی از بازدید كنندگان مناطق جنگی جان باختند.
به گزارش کارگزاران، گذشته از تلخی این حوادث، شبهات و تناقضاتی كه در حاشیه آن مطرح شد جای بحث دارد. اصلیترین حاشیه آن برخوردهایی بود كه در ارتباط با حادثه سقوط بالگرد نیروی انتظامی اتفاق افتاد. یكی از پرسنل نیروی انتظامی در قطعه شهدای شهر تبریز به خاك سپرده شد، به گفته مسوولان بنیاد شهید این اتفاق بدون هماهنگی بنیاد انجام شد.
گویا یك قبر خالی در قطعه شهدای شهر تبریز متعلق به یكی از شهدا آماده بوده كه متوفی حادثه سقوط بالگرد به هر شكل در آن قبر دفن میشود.
عكسالعمل رسانهها نیز قابل توجه است، در حالی كه بنیاد شهید این عزیزان را به عنوان شهید نمیشناسد و بارها اعلام كرده است، برخی رسانهها طی اخباری كه هنوز هم در آرشیو آنها موجود است اصرار به شهید نامیدن این جانباختگان دارند. از آنجا كه مواردی از این دست در جامعه ما به چشم میخورند با مهندس رضا ریاحی، معاون مدیر كل پذیرش و امور اداری بنیاد شهید و امور ایثارگران كشور در همین خصوص گفتوگویی به جهت روشن شدن بحث انجام داده ایم كه در ادامه میآید:
اخیرا و در ایام تعطیلات نوروز دو بحث مطرح شده كه هر دو به بنیاد شهید باز میگردد. اول بحث سقوط بالگرد نیروی انتظامی و دوم بحث كاروان راهیان نور، در بحث مربوط به بالگرد نیروی انتظامی موضع بنیاد شهید را در مورد عنوان جانباختگان این سانحه بازگو كنید، آیا جانباختگان این دو حادثه «شهید» محسوب میشوند؟
ماموریتی كه این عزیزان داشتند، مربوط به كنترل جادهای میشده است كه سردار نصرتی - فرمانده نیروی انتظامی- آذربایجان شرقی در اولین مصاحبهای كه داشتند اعلام كردند كه ماموریت این عزیزان كنترل جادهای بوده است.
هر چند مسوولان نیروی انتظامی در مصاحبههای خود با عنوان «شهید» از جانباختگان این حادثه یاد میكنند، اما به نظر میرسد موضع بنیاد شهید در قبال جان باختگان این حادثه چیز دیگری است .
ما مصادیق شهادت را در چند صفحه داریم. مصادیق شهادت شامل افرادی میشود كه در حین مبارزه با اشرار، مبارزه با ضدانقلاب، در جنگ، ماموریتهای قرارگاه خاتم الانبیا و ماموریتهایی كه با هماهنگی فرماندهی كل قوا باشد به شهادت برسند. مثل حادثهای كه برای جمعی از خبرنگاران(هواپیمای c130) اتفاق افتاد و ما آنها را به عنوان شهید پذیرفتیم. اگر شامل این مصادیق بشود، با توجه به مستنداتی كه ارائه میدهند ما آنها را سریعا به عنوان شهید میپذیریم.
یك نفر از جانباختگان حادثه مزبور در قطعه شهدای تبریز به خاك سپرده شده است، در گفتوگوهای قبلی گویا مسوولان همان استان(آذربایجان شرقی) گفته بودند افرادی با توسل به زور این فرد را در این قطعه در قبری كه برای شخص دیگری حفر شده بوده است دفن كرده اند، شما تایید میكنید؟
ما مجوز ندادهایم. دفن شدن در قطعه شهدا به معنای شهادت فرد نیست. من نمیدانم طبق چه رابطه یا ضابطهای این فرد را دفن كردهاند، ولی ما اعتراضمان را كردهایم.
صرفا اعتراض كردهاید، یعنی بدون هماهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران شخصی در قبر شخص دیگری دفن شود؟
نمیشود كاری انجام داد، باید سنگ قبر عوض شود. چون بحث شهادت این شخص تایید نشده است. اینكه وی در قطعه شهدا باشد، از نظر ضوابط ما نباید چنین كاری انجام میشده است.
در بدو حادثه، برخی رسانهها (عمدتا خبرگزاری ایرنا و واحد مركزی خبر) اقدام به شهید نامیدن این جان باختگان كردند، آیا در استفاده از این عنوان با بنیاد هماهنگی شده بود؟
یكی از مشكلات ما همین است. ما نامهای را به این خبرگزاریها فرستاده ایم. شرح مختصر آن این است تا زمانی كه بنیاد بحث شهادت را اعلام نكرده است، اینها اعلام نكنند. به خصوص بحث شهادت را، تا زمانی كه این بحث در كمیته احراز مشخص نشده است اینها نباید اعلام كنند.
به هر حال در مخابره اخبار زمان یك امر مهم به شمار میرود، از طرفی نمیتوان گفت كه رسانههای جمعی منتظر بمانند تا كمیته احراز تشخیص خود را اعلام كند، چطور میشود این مشكل را برطرف كرد؟
زمانی هست اتفاقی مثل اتفاقی كه برای سردار كاظمی رخ داد میافتد. این یك امر شفافی است. من معتقدم رسانهها میتوانند برای مثال بگویند:«یك هلیكوپتر سقوط كرده است و تعدادی از كادر آن نیرو فوت كردهاند و یا آسیب دیدهاند » ما خیلی سریع به اینگونه موارد رسیدگی میكنیم. برای مثال در ایام نوروز امسال با همراه من تماس گرفتند و گفتند جانبازی در یكی از بیمارستانها فوت كرده است. ما چون در ایام نوروز هم شیفت داشتیم، از آنها مستندات خواستیم، بعد از پیگیری مشخص شد كه این فرد اصلا در بنیاد پروندهای نداشته است، جالب آنكه در سپاه هم پروندهای نداشته است. ولی شب در خبر به عنوان شهید اعلام كردند. جالب آنكه بعد از اعلام این دست اخبار بعضی از خانوادههای میگویند كه اگر شهید نبوده است چرا اعلام كردهاید؟ در صورتی كه اصلا ما اعلام نكردهایم.
در هر صورت به نظر میرسد به ویژه با نوع، گستره و نحوه اطلاعرسانی كه در خصوص سقوط این بالگرد توسط خبرگزاریها و تلویزیون صورت گرفته است، با توجه به گفتههای خود شما ممكن است خانوادههای این عزیزان انتظارهای مادی و معنوی داشته باشند، بنیاد چه پاسخی میدهد؟
این موضوع باید با یكی از مصادیق ما در چارچوب قانون همخوانی داشته باشد. ما حتی برای روزهای تعطیل نوروز شیفت داشتیم، با من تماس گرفتند و ما بررسی كردیم و دیدیم به هیچیك از مصادیق ما همخوانی ندارد. ما هم راحت اعلام كردیم «نه». اگر هم با مصادیق ما همخوانی داشته باشد خیلی سریع اعلام میكنیم كه فرد یا افراد شهید محسوب میشوند. برای مثال اگر برای بازدید از مناطق جنگی هم بروند، اگر اتوبوسشان چپ كند، شهید محسوب نمیشوند، این یك امر طبیعی است.
حالا شما شلمچه نروید به مشهد بروید، تصادف یك امر طبیعی است. این فوت است. ولی در یك زمان شما در مسیر عراق و خرمشهر میروید و عراقیها به شما حمله میكنند، یا منافقین شما را مورد حمله قرار میدهند. این قضیه متفاوت است و شما شهید محسوب میشوید.
به سوال قبلی باز میگردیم، شما با توجه به مشكلاتی كه در آینده پیشبینی میشود در مورد اعلام عنوان شهید از سوی رسانهها چه كار كردهاید؟
این نوع كارها بار حقوقی ایجاد میكنند. ما تقاضای مكتوب كردهایم و از آنها خواستهایم تا زمانی كه بنیاد اعلام نكرده است اعلام شهادت یا جانبازی نكنند. در مورد این مورد خاص ما در مدت زمان كمی با توجه به مستنداتی كه ارائه شده است اعلام كردیم كه این عزیزان شهید محسوب نمیشوند.
ببینید، بحث این است كه بعد از اعلام توسط رسانههای جمعی انتظارها پیدا میشود، چرا بنیاد از بروز چنین سوءتفاهماتی پیشگیری نمیكند؟
ما در حركت اولمان به طور مكتوب حدود چند هفته پیش توسط روابط عمومی طی نامهای از آنها خواهش كردهایم. قطعا هم آنها میپذیرند. اگر نپذیرفتند باید فكر دیگری كنیم.
چرا پس از چنین رخدادهایی بنیاد این اخبار را تكذیب یا تصحیح نمیكند؟
چون نامه تازه رفته است، نمیشود كاری كرد. ولی خواهشی كه از رسانهها داریم این است كه رعایت كنند، چون بعد تبعات حقوقی دارد. خصوصا برای خانوادهها.
در كرج هم اتفاقی نظیر تبریز افتاد، یعنی جانباختهای در قطعه شهدا دفن شد؟
من خبری ندارم، از ما سوال كردند و ما مكتوب نوشتیم كه اینها شهید نیستند. باقی با شورای شهر و مسوولین كرج است.
مسوولان نیروی انتظامی اكثرا در گفتوگوها و مصاحبهها از لفظ شهید استفاده میكنند، فرمایشات شما و آنها نوعی تناقض دارد.
آنها همه مستنداتشان را ارائه بدهند، ما بررسی میكنیم. آنها تمام مستنداتشان را دادهاند. وقتی فرمانده نیروی انتظامی استان آذربایجان شرقی گفته است كه این بالگرد هنگام سقوط در حال گشتزنی برای كنترل محورهای ترافیكی بوده است، یعنی برای مقابله با اشرار كه نبوده. اما در نامه بعدیشان میزنند اشرار، خب این تناقضگویی است، چون اشرار كه به پلیس راه كاری ندارد.
