نهادهای حقوق بشری: قتل خبرنگار لبنانی توسط اسرائیل جنایت جنگی است

فرارو- گروه‌های حقوق بشری می‌گویند حمله اسرائیل که منجر به کشته شدن روزنامه‌نگار در لبنان شد، جنایت جنگی بود. تحقیقات دیده‌بان حقوق بشر، عفو بین‌الملل و سازمان حقوقی آجندا نشان می‌دهد که اسرائیل عمداً به امل خلیل و همکارش زینب فرج حمله کرده است، در حالی که می‌دانسته آن‌ها غیرنظامی هستند. 

به گزارش فرارو به نقل از گاردین، سه سازمان حقوق بشری روز پنج‌شنبه اعلام کردند که حمله اسرائیل در ماه آوریل که منجر به کشته شدن «آمال خلیل»، روزنامه‌نگار لبنانی، و مجروح شدن همکارش «زینب فرج» شد، مصداق جنایت جنگی بوده است. 

تحقیقات سازمان‌های «دیده‌بان حقوق بشر» (HRW)، «عفو بین‌الملل» و «لیگال آجندا» (Legal Agenda) نشان داد که اسرائیل عمداً و مستقیماً خلیل و فرج را هدف قرار داده است، آن هم در حالی که آشکارا می‌دانست آن‌ها غیرنظامی هستند. این سازمان‌ها خواستار آن شدند که این حملات به عنوان جنایت جنگی مورد تحقیق و پیگرد قرار گیرند؛ دیده‌بان حقوق بشر همچنین از دولت‌ها خواست فروش سلاح به اسرائیل را متوقف کرده و مقامات اسرائیلی مسئول در این جنایات جاری را مشمول تحریم‌های هدفمند کنند. 

حمله عمدی به غیرنظامیان — وضعیتی که شامل حال هر دو روزنامه‌نگار می‌شد — جنایت جنگی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، اسرائیل از سال ۲۰۲۳ تاکنون دست‌کم ۱۵ روزنامه‌نگار را در لبنان و ۲۱۰ روزنامه‌نگار را در غزه کشته است. 

این گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که اسرائیل مانع از رسیدن آمبولانس‌های لبنانی به محل حضور خلیل و فرج برای چندین ساعت شد؛ به‌طوری که در یک مورد، نیروهای اسرائیلی به سمت امدادگران صلیب سرخ لبنان نارنجک‌های صوتی پرتاب کرده و به آمبولانس‌های آن‌ها شلیک کردند. 

این تأخیر در عملیات نجات ممکن است به مرگ خلیل منجر شده باشد، چرا که گزارش‌های بیمارستانی نشان می‌دهد او احتمالاً ساعت‌ها پس از آنکه حمله اسرائیل باعث فروریختن ساختمانی روی سر او و فرج شده بود، همچنان زنده بوده است. 

رمزی قیس، پژوهشگر امور لبنان در سازمان دیده‌بان حقوق بشر، گفت: «شواهد به‌وضوح نشان می‌دهد که ارتش اسرائیل می‌دانست — یا باید می‌دانست — که فرج و خلیل غیرنظامی هستند، اما با این حال به آن‌ها حمله کرد و سپس برای ساعت‌ها مانع از نجات آن‌ها توسط امدادگران شد.» 

اسرائیل اعلام کرد که «از هرگونه آسیبی که به روزنامه‌نگاران وارد شده، متأسف است» و مدعی شد که این روزنامه‌نگاران «در جریان زنجیره‌ای از وقایع» کشته شده‌اند که طی آن دو عضو نظامی حزب‌الله نیز جان باخته‌اند. حدود دو ساعت فاصله زمانی میان حمله نخست — که منجر به کشته شدن دو مردِ منتسب به حزب‌الله شد — و حمله دوم وجود داشت؛ حمله دومی که ساختمانی را هدف قرار داد که روزنامه‌نگاران در آن پناه گرفته بودند. 

آمال خلیل، روزنامه‌نگار ۴۲ ساله‌ای بود که با روزنامه لبنانی «الاخبار» همکاری می‌کرد و زینب فرج، فیلم‌بردار و عکاس خبری ۲۱ساله و مستقل بود. هر دوی آن‌ها طی سه سال گذشته در پوشش خبری جنگ در لبنان فعالیت داشتند. 

در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶، این دو نفر با خودرو به روستای «التیره» در جنوب لبنان رفتند تا صحت گزارش‌های مربوط به خروج نیروهای اسرائیلی از منطقه را بررسی کنند. آن‌ها پشت سر خودرویی حرکت می‌کردند که حامل «علی نبیل بزی» (از مقامات شهرداری «بنت جبیل») و «محمد حورانی» (از دوستان شهردار) بود. 

روستای التیره در منطقه‌ای واقع شده که اسرائیل آن را «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان می‌نامد و تحت اشغال نیروهای این رژیم قرار دارد. سازمان عفو ​​بین‌الملل اعلام کرد که با وجود تعیین این ناحیه به عنوان منطقه نظامی توسط ارتش اسرائیل و ممنوعیت ورود افراد به آن، این ارتش همچنان ملزم به تفکیک میان غیرنظامیان و نیروهای رزمی است. 

ساعت ۱۴:۲۵، پس از ورود به التیره، خودروی حامل بزی و حورانی هدف قرار گرفت و هر دو نفر جان باختند. «خلیل» با نیروهای دفاع مدنی لبنان تماس گرفت و درخواست کمک کرد. 

نیروهای دفاع مدنی خود را به ورودی روستا رساندند، اما در آنجا به آن‌ها گفته شد که در یک ایست‌بازرسی نظامی توقف کنند و منتظر دریافت مجوز از ارتش اسرائیل برای ورود ایمن به روستا بمانند. 

تیم‌های امداد و نجاتی که در مناطق درگیر نبرد یا تحت اشغال ارتش اسرائیل در جنوب لبنان فعالیت می‌کنند، برای عبور ایمن باید با «سازوکار» هماهنگی (کانال ویژه جلوگیری از درگیری) هماهنگ شوند. از جمله الزامات این است که ارتش اسرائیل باید با درخواست‌های دفاع مدنی برای عبور ایمن موافقت کند. 

تا ساعت ۱۷:۰۰، نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان مسیر امنی را برای ورود دفاع مدنی به شهرک تعیین کرده بودند، اما اسرائیل هنوز موافقت خود را اعلام نکرده بود. 

فرج و خلیل در حالی که منتظر رسیدن نیروهای دفاع مدنی بودند، خودروی خود را ترک کردند و به دنبال پناهگاهی در جای دیگر گشتند. به گفته فرج، در مدتی که این دو روزنامه‌نگار منتظر بودند، کوادکوپترهای اسرائیلی در ارتفاعی پایین بر فراز سرشان پرواز می‌کردند. 

او گفت: «پهپادها از سمت سقف بسیار به ما نزدیک شدند؛ فاصله‌شان با صورت من و امل کمتر از یک متر بود.» 

ساعت ۳:۳۱ بعدازظهر، یکی از اعضای دفاع مدنی لبنان با خلیل تماس گرفت و از او خواست سوار خودرو شود و از روستا خارج شود، زیرا هنوز از سوی «سازوکار هماهنگی» برای ورود به روستا مجوز دریافت نکرده بود. حدود نه دقیقه بعد، اسرائیل خودروی روزنامه‌نگاران را هدف قرار داد و هر دو زن مجروح شدند. 

فرج گفت: «شیشه و آوار به سمت ما پرتاب شد. احساس کردم پرده گوشم پاره شده است. او [امل خلیل] از ناحیه بینی و سر دچار خونریزی شدید بود و ترکش‌هایی به بازو و رانش اصابت کرده بود؛ نمی‌توانست پایش را تکان دهد.» 

آن دو زن سینه‌خیز خود را به ساختمانی در آن نزدیکی رساندند تا پناه بگیرند. هر دو همچنان با افراد مختلف تماس می‌گرفتند و درخواست کمک می‌کردند، اما به آن‌ها گفته می‌شد که تا زمانی که مجوز لازم از سوی سازوکار هماهنگی صادر نشود، امکان نجاتشان وجود ندارد. 

ساعت ۴:۲۵ بعدازظهر، اسرائیل سومین حمله را انجام داد و ساختمانی را که آن‌ها در آن پناه گرفته بودند بمباران کرد؛ ساختمان فروریخت و هر دو زن زیر آوار مدفون شدند. 

ساعت ۵ عصر، به صلیب سرخ لبنان اجازه ورود به روستا داده شد. آن‌ها موفق شدند فرج را که دچار شکستگی جمجمه، آسیب‌های شدید به چشم و پای راست و له شدگی دست شده بود، از محل خارج کنند. نیروهای امدادی نتوانستند خلیل را که زیر آوار گرفتار شده بود، نجات دهند. 

نیروهای امدادی هدف حمله یک کوادکوپتر اسرائیلی قرار گرفتند که یک نارنجک صوتی (استن‌گرنید) در نزدیکی آن‌ها پرتاب کرد. شاهدان همچنین از شنیدن صدای رگبار گلوله در جریان عملیات تخلیه خبر دادند و سازمان دیده‌بان حقوق بشر (HRW) عکس‌هایی از سوراخ‌های گلوله روی آمبولانس‌ها را بررسی کرد که با شلیک سلاح‌های سبک مطابقت داشت. امدادگران ناچار شدند تنها با فرج منطقه را ترک کنند. 

ارتش اسرائیل سرانجام ساعت ۸:۱۵ شب با درخواست ورود مجدد تیم‌های امدادی به شهرک موافقت کرد. پیکر خلیل ساعت ۱۱ شب از زیر آوار بیرون کشیده شد. 

معاینه جسد او در بیمارستان «تبنین» در آن نزدیکی نشان داد که او احتمالاً ساعت ۷ عصر — یعنی دو ساعت و نیم پس از آخرین باری که هدف حمله قرار گرفته بود — جان باخته است. او در آن مدت زیر آوار گرفتار شده و منتظر نجات بود، در حالی که ارتش اسرائیل مانع از آن می‌شد که نیروهای امدادی جانش را نجات دهند. 

هر سه سازمان خواستار پاسخگویی در قبال کشته شدن خلیل شده و این واقعه را بخشی از الگوی گسترده‌تری از مصونیت ارتش اسرائیل در برابر اقدامات علیه غیرنظامیان توصیف کرده‌اند. 

هبا موریف، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو ​​بین‌الملل، گفت: «مصونیتی که نیروهای اسرائیلی در پی کشتار روزنامه‌نگاران و دیگر غیرنظامیان در لبنان طی سه سال گذشته از آن برخوردار بوده‌اند، به ارتش اسرائیل امکان داده است تا به حملات هوایی غیرقانونی خود، از جمله حملات مستقیم به غیرنظامیان، ادامه دهد.» 

موریف افزود: «دیگر زمان آن فرا رسیده است که جامعه جهانی تحریم تسلیحاتی جامعی را علیه اسرائیل اعمال کند.»