اذعان گاردین به توان ایران در وارد کردن خسارت به آمریکا

فرارو- در حالی که ایران و ایالات متحده شش شب متوالی درگیر رویارویی نظامی بوده‌اند، نشانه‌های متعددی حاکی از آن است که این دور تازه از درگیری‌ها می‌تواند وارد مرحله‌ای شدیدتر شود. همزمان، تهران و واشنگتن همچنان از نظر دیپلماتیک فاصله زیادی با یکدیگر دارند و اگرچه آمریکا حملات نظامی گسترده‌ای را علیه ایران انجام می‌دهد، اما ایران نیز همچنان توانایی وارد کردن خسارات قابل توجه را حفظ کرده است. 

به گزارش فرارو به نقل از گاردین، تحولات روز جمعه نمونه‌ای از این وضعیت بود. موجی از حملات ایالات متحده که شامل شلیک موشک از جنگنده‌ها، پهپادها و ناوهای جنگی می‌شد، بنادر و مناطق جنوبی ایران را هدف قرار داد. این حملات به فروریختن برجی در چابهار، واقع در ساحل دریای عمان، و تخریب بزرگراه‌ها و پل‌های منتهی به بندرعباس در نزدیکی تنگه هرمز انجامید؛ اقدامی که به نظر می‌رسد با هدف قطع دسترسی به این بندر صورت گرفته باشد. 

در مقابل، ایران نیز همانند موارد پیشین، با حمله به متحدان منطقه‌ای آمریکا واکنش نشان داد. قطر، بحرین و به‌ویژه کویت هدف این حملات قرار گرفتند. در کویت، یک نیروگاه برق و یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن هدف قرار گرفت که در پی آن آتش‌سوزی رخ داد و خساراتی با ابعاد نامشخص بر جای ماند. تأسیسات آب‌شیرین‌کن در منطقه خشک خلیج فارس نقش حیاتی در تأمین آب دارند و حدود ۹۰ درصد نیاز آبی کویت را تأمین می‌کنند. 

تردید درباره میزان تضعیف توان نظامی ایران

ایالات متحده پیش‌تر بارها اعلام کرده بود که کارزار ۳۸ روزه بمباران ایران در فصل بهار، که با همکاری اسرائیل انجام شد، توان نظامی تهران را نابود یا به‌شدت تضعیف کرده است. دونالد ترامپ نیز همین هفته در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز مدعی شد: «تسلیحات ایران ۹۱ درصد کاهش یافته است.» 

با این حال، گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا و دامنه حملات اخیر ایران، تصویری متفاوت ارائه می‌کنند. 

بر اساس ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا که در ماه مه به بیرون درز کرد، ایران بار دیگر به ۳۰ مورد از مجموع ۳۳ سایت پرتاب موشک خود در امتداد تنگه هرمز دسترسی یافته و همچنین حدود ۷۰ درصد از ذخایر موشکی و پرتابگرهای خود را، در مقایسه با وضعیت پیش از جنگ، بازیابی کرده است. 

در این ارزیابی‌ها آمده است که مسدود کردن ورودی یک پایگاه موشکی زیرزمینی با آوار ناشی از انفجار، بسیار ساده‌تر از نابود کردن کامل آن است و همین مسئله امکان پاکسازی و بازسازی این تأسیسات را در جریان آتش‌بس اواخر بهار فراهم کرده است. 

حمله به نفتکش‌ها و افزایش فشار بر بازار انرژی

به گفته «سازمان تجارت دریایی بریتانیا»، روز دوشنبه دو نفتکش که در مسیر جنوبی تنگه هرمز و در نزدیکی عمان در حرکت بودند، هدف اصابت موشک قرار گرفتند. در نتیجه این حمله، یک ملوان کشته و هشت نفر دیگر مجروح شدند. 

همچنین نفتکش سومی در دریای عمان و در فاصله ۴۵ مایلی شمال‌غربی منطقه «قلهات» هدف قرار گرفت. این حوادث نشان‌دهنده برد عملیاتی توان نظامی ایران علیه نفتکش‌هایی است که دفاع از آن‌ها، مگر با حضور نزدیک کشتی‌های جنگی، دشوار است. 

در پی این حملات، ایالات متحده محاصره دریایی خود در دریای عمان را دوباره برقرار کرد. همچنین تعداد عبورهای روزانه از تنگه هرمز تا روز پنج‌شنبه به تنها سه مورد کاهش یافت که پایین‌ترین میزان از ماه مه تاکنون محسوب می‌شود. 

همزمان، قیمت نفت خام برنت از ۷۵.۵۰ دلار در پایان هفته گذشته به ۸۲ دلار افزایش یافت. 

به گفته تحلیلگران، ایران تنها با حفظ سطح محدودی از تهدید نظامی نیز قادر است عبور و مرور در تنگه هرمز را مختل کند. در همین راستا، روز جمعه نیز گزارش شد که یک نفتکش دیگر هدف حمله قرار گرفته است، هرچند این حادثه تلفات جانی در پی نداشت. 

نگرانی از نبود راهبرد مشخص آمریکا

مایکل کارپنتر، مقام پیشین امنیت ملی در دولت جو بایدن که اکنون با «مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک» همکاری می‌کند، درباره شرایط کنونی گفت: «اکنون که آن سدِ بازدارنده شکسته شده [و وضعیت تغییر کرده است]، هزینه‌های تشدید تنش برای هر دو طرف بسیار کمتر از دوران پیش از ۲۸ فوریه است.» 

او در عین حال تأکید کرد که کاخ سفید «هیچ استراتژی روشن یا سنجیده‌ای برای برون‌رفت از این وضعیت» ندارد. 

به گزارش منابع آگاه، ایالات متحده که از روند تحولات ناراضی است، همچنان در پی یافتن راهی برای وادار کردن ایران به پذیرش خواسته‌های خود است؛ هرچند مشخص نیست این هدف بدون اجرای یک عملیات زمینی گسترده چگونه قابل دستیابی باشد؛ عملیاتی که آمریکا نه آمادگی آن را دارد و نه تمایلی به اجرای آن نشان داده است. 

در همین حال، نیروهای تفنگدار دریایی مستقر در گروه عملیات آبی – خاکی ناو «یواس‌اس باکسر» (USS Boxer) نیز در اجرای محاصره دریایی آمریکا مشارکت دارند. 

بررسی گزینه‌های جدید نظامی

به گفته منابع مطلع، گزینه تشدید عملیات نظامی در نشست روز سه‌شنبه «اتاق وضعیت» کاخ سفید مورد بررسی قرار گرفت. 

اطلاعات منتشرشده پس از این نشست نشان می‌دهد که گزینه‌های مورد بحث شامل بمباران یک تأسیسات هسته‌ای دیگر در اعماق منطقه «کوه پیک‌اکس» (Pickaxe Mountain) بوده است؛ اقدامی که تأثیر مستقیمی بر وضعیت حساس تنگه هرمز نداشت. 

گزینه دیگر، تصرف جزیره راهبردی خارگ بود؛ جزیره‌ای که در صورت نبود محاصره دریایی آمریکا، حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از طریق آن انجام می‌شود. 

به گفته کارشناسان، تصرف جزیره خارگ یا هر نقطه کوچک دیگری برای ارتش آمریکا از نظر نظامی امکان‌پذیر است، اما حفظ آن موقعیت بسیار دشوار خواهد بود، زیرا به طور مداوم در معرض حملات موشکی و پهپادی ایران قرار می‌گیرد. 

در همین حال، برآوردهای اندیشکده «مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی» نشان می‌دهد ادامه بمباران‌های آمریکا موجب کاهش بیشتر ذخایر تسلیحاتی این کشور خواهد شد؛ از جمله موشک‌های رهگیر پدافند هوایی که تولید آن‌ها دشوار است و موجودی‌شان به نصف کاهش یافته، و همچنین موشک‌های گران‌قیمتی که ذخایر آن‌ها به حدود یک‌چهارم تا یک‌سوم میزان پیشین رسیده است. 

هشدار درباره تشدید بیشتر جنگ

دونالد ترامپ همچنین تهدید کرده است که شاید تا هفته آینده «تمام نیروگاه‌های آن‌ها» را بمباران کند. 

به باور تحلیلگران، چنین سطحی از تشدید درگیری می‌تواند با محکومیت گسترده بین‌المللی روبه‌رو شود، زیرا به طور گسترده به عنوان جنایت جنگی تلقی خواهد شد و در عین حال خطر واکنش متقابل ایران در خلیج فارس را افزایش می‌دهد؛ موضوعی که حمله روز جمعه به تأسیسات آب‌شیرین‌کن کویت نمونه‌ای از آن تلقی می‌شود. 

با این حال، این همان موضعی است که ترامپ پیش‌تر نیز در ماه آوریل مطرح کرده بود اما بعداً از آن عقب‌نشینی کرد. 

چشم‌انداز ادامه درگیری

رکسان فرمانفرمائیان، مدرس دانشگاه کمبریج، معتقد است حکومت ایران نشان داده که توان تحمل فشارها را دارد. به گفته او، انسجام داخلی حکومت با برگزاری مراسم تشییع ملی یک‌هفته‌ای سیدعلی خامنه‌ای بیش از پیش نمایان شد. 

او در عین حال نسبت به احتمال تشدید شدید درگیری‌ها هشدار داد، اما افزود: «احساس من این است که کوتاه‌تر» از جنگ بهار خواهد بود، زیرا هر دو طرف خسته شده‌اند و در نهایت نیز نتیجه‌ای چندان متفاوت با وضعیت کنونی به دست نخواهد آمد. 

فرمانفرمائیان در پایان تأکید کرد: «هیچ‌کدام نمی‌توانند ضربه نهایی را با قیمتی قابل قبول وارد کنند.»