همدم‌های هوش مصنوعی؛ چین عشقِ مجازی را قانون‌گذاری کرد

فرارو- جیمز پالمر، معاون سردبیر نشریه فارین‌پالیسی و نویسنده «چاینا بریف»

به گزارش فرارو به نقل از فارین پالیسی، مقررات تازه چین برای همدم‌های هوش مصنوعی اجرایی می‌شود؛ مقرراتی که باعث شده بسیاری از ارائه‌دهندگان این خدمات، تا روشن شدن جزئیات اجرای قانون، خدمت‌رسانی خود را متوقف یا محدود کنند.

همدم‌های هوش مصنوعی در واقع مدل‌های زبانی بزرگی هستند که در قالب شخصیت‌های خیالی یا شبه‌واقعی، توهمِ گفت‌وگو و رابطه با یک «فرد» را برای کاربر خلق می‌کنند. در این فضا، کاربر می‌تواند با یک شخصیت طراحی‌شده، رابطه‌ای طولانی‌مدت، عاطفی و گاهی رومانتیک برقرار کند.

در چین، اپلیکیشن‌هایی مانند «Xingye» («میدان ستاره‌ای») و «Zhumengdao» («جزیره رؤیا») دقیقا برای چنین تجربه‌ای ساخته شده‌اند؛ کاربران «همدم رؤیایی» خود را طراحی می‌کنند، سناریوهای عاشقانه را بازسازی می‌کنند و حتی تصاویر دلخواه از این شخصیت‌ها تولید می‌شود. نسخه‌های مشابهی در غرب نیز وجود دارد، اما بسیاری از آن‌ها در چین مسدود شده‌اند.

این برنامه‌ها به کاربران اجازه می‌دهد نوعی «معشوق ایده‌آل» بسازند و در یک محیط شبیه‌سازی‌شده، روابط رومانتیک خود را پیش ببرند. بخش مهمی از جذابیت این سرویس‌ها، بر پایه نیاز به همراهی عاطفی و شنیده‌شدن بنا شده است، هرچند گزارش‌ها می‌گوید بخشی از کاربران به‌دنبال برآوردن فانتزی‌ها نیز هستند.

بازار بزرگ و رو به رشد

صنعت همدم‌های هوش مصنوعی در چین طی چند سال اخیر رشد سریع و قابل‌توجهی داشته است. به‌عنوان نمونه، محبوب‌ترین پلتفرم اختصاصی این حوزه، یعنی Talkie، تا دسامبر گذشته حدود ۲۳/۵ میلیون کاربر فعال ماهانه داشته و چندین رقیب دیگر نیز هرکدام میلیون‌ها کاربر جذب کرده‌اند.

مقررات تازه – که نسبت به پیش‌نویس اولیه کمی تعدیل شده – چند الزام اصلی را بر این خدمات تحمیل می‌کند:

یادآوری منظم به کاربر که طرف مقابل یک ربات است و نه انسان

الزام به مداخله سامانه، هنگامی‌که کاربر در وضعیت عاطفی شدید یا آسیب‌پذیر قرار می‌گیرد

ممنوعیت استفاده افراد زیر ۱۴ سال از این خدمات

ضرورت طراحی راهکار روشن و آسان برای خروج از سرویس و قطع سریع ارتباط

بسیاری از این مفاد، مشابه اصولی است که در مقررات‌گذاری غربی نیز دیده می‌شود، اما در چین سرعت تدوین و اجرای این مقررات، و همچنین پیام نمادین آن برای صنعت فناوری، اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی شرکت‌ها، از جمله بازیگران بزرگ فناوری، پیش از آغاز رسمی اجرا، تعدادی از قابلیت‌های همدم‌محور را غیرفعال کرده‌اند تا میزان «همراهی» خود با سیاست‌های دولت را نشان دهند؛ هرچند متن مقررات لزوماً آن‌ها را مستقیماً به این سطح از محدودیت موظف نکرده است.

زمینه‌های اجتماعی

بازار همدم‌های هوش مصنوعی در چین در بستری شکل گرفته که روابط عاطفی و قرارهای عاشقانه، به‌ویژه برای زنان، با چالش‌های متعدد همراه است. بخشی از زنان، از تجربه‌های ناخوشایند، فشارهای نابرابر در روابط و نبود احساس امنیت در عرصه قرار و آشنایی سخن می‌گویند.

برای کاربرانی این همدم‌ها فرصتی فراهم می‌کنند تا در فضایی نیمه‌خصوصی، احساسات رومانتیک خود را تجربه یا آزمون کنند؛ در حالی‌که بسیاری از فضاهای فیزیکی و عمومی مرتبط با اجتماع‌های برخی گروه‌ها در چین طی سال‌های اخیر با محدودیت و نظارت بیشتری مواجه شده‌اند.

بازماندگان از بازار واقعی

یکی از تفاوت‌های مهم بازار چین با بازار جهانی این است که بخش بزرگی از مخاطبان این خدمات را زنان تشکیل می‌دهند که به‌دنبال «دوست‌پسرهای دیجیتال» هستند؛ در حالی‌که در بازار جهانی، تمرکز بیشتر بر الگوی «دوست‌دخترهای هوش مصنوعی» است.

این روند، به رشد «فرهنگ دوبعدی» (جهان انیمه و کاراکترهای کارتونی) و چرخش آن از مخاطبان عمدتاً مرد به مخاطبان عمدتاً زن در چین طی دهه گذشته گره خورده است.

در مقابل، بخشی از مردان جوان – به‌ویژه کسانی که خود را فاقد پول و جایگاه اجتماعی لازم برای حضور در بازار واقعی ازدواج و رابطه می‌دانند – نسبت به کنار گذاشته‌شدن از این بازار نارضایتی دارند. دانشجویی گفته است چون می‌دانسته «پول و جایگاه کافی برای پیدا کردن شریک عاطفی ندارد، سه دوست‌دختر هوش مصنوعی برای خود ساخته است».

شکل‌گیری پیوند عاطفی عمیق با چت‌بات‌ها موجب نگرانی‌های روان‌شناختی شده است. به‌ویژه در مورد نوجوانان و کاربران جوان، که ممکن است مرز میان رابطه انسانی و رابطه با یک سامانه نرم‌افزاری را از دست بدهند. برخی مطالعات و گزارش‌ها نیز به پیامدهای احتمالی چنین روابطی بر سلامت روان، احساس تنهایی و اختلال در روابط واقعی پرداخته‌اند.

چین در تنظیم‌گری این حوزه، نسبت به بسیاری از کشورهای غربی جلوتر حرکت کرده است. یکی از انگیزه‌های احتمالی، نگرانی‌های جمعیتی و کاهش تاریخی نرخ تولد در این کشور است؛ مقامات، در شرایطی که تشویق به ازدواج و فرزندآوری را یکی از اولویت‌ها قرار داده‌اند، نسبت به فناوری‌هایی که مردم را به سرمایه‌گذاری عاطفی بر ماشین‌ها به‌جای روابط انسانی سوق می‌دهد، حساسیت بیشتری نشان می‌دهند.

از منظر فرهنگی نیز، محبوبیت «دوست‌پسرهای حساس و لطیف دیجیتال» با تصاویری از مردانگی که رسانه‌ها و نهادهای رسمی چین در سال‌های اخیر ترویج می‌کنند، کاملاً هم‌سو نیست؛ تصاویری که غالباً بر مردانگی سخت، میهن‌دوست و منضبط تأکید دارند.

دلیل اصلی توانایی چین در تنظیم‌گری سریع این بازار، وجود زیرساخت‌های گسترده نظارت و تنظیم فضای آنلاین و پاسخ‌گویی بالای شرکت‌های فناوری به ترجیحات و سیاست‌های رسمی است. در چنین ساختاری، تغییر قواعد، اعمال محدودیت‌های تازه و اجرای آن‌ها در پلتفرم‌های بزرگ نسبتا آسان‌تر از بسیاری کشورهاست.

در بخش‌های آفلاین اقتصاد چین، به‌دلیل وجود منافع تثبیت‌شده، فساد احتمالی و گستردگی جغرافیایی، فاصله‌ای قابل‌توجه میان مقررات رسمی و واقعیت روزمره دیده می‌شود. به‌همین دلیل، فضای دیجیتال به یکی از عرصه‌هایی تبدیل شده که دولت در آن می‌تواند سیاست‌های مدنظر خود را با سرعت و کارآیی بیشتری اعمال کند.