رژیم تغذیه ضدسرطان؛ با این ۴ ماده لبنی از روده بزرگ خود محافظت کنید

فرارو- اگرچه لبنیات معمولاً به‌عنوان منبعی برای تأمین کلسیم و حفظ سلامت استخوان‌ها شناخته می‌شوند، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد این مواد غذایی می‌توانند با تقویت سلامت روده، کاهش التهاب و حمایت از میکروبیوم دستگاه گوارش، در پیشگیری از سرطان روده بزرگ نیز نقش مهمی ایفا کنند.

به گزارش فرارو به نقل از ایتینگ ول، سرطان روده بزرگ یا سرطان کولورکتال یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در جهان و از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر ناشی از سرطان به شمار می‌رود. آمارهای جهانی نشان می‌دهد این بیماری همچنان روندی رو به افزایش دارد و پژوهشگران در تلاش‌اند نقش سبک زندگی و رژیم غذایی را در پیشگیری از آن بهتر درک کنند.

بر اساس یک تحلیل جهانی، تنها در سال ۲۰۲۱ بیش از دو میلیون مورد جدید سرطان کولورکتال در جهان ثبت شد و حدود یک میلیون نفر نیز جان خود را بر اثر این بیماری از دست دادند. همین موضوع باعث شده توجه دانشمندان بیش از گذشته به مواد غذایی‌ای جلب شود که می‌توانند از سلامت روده محافظت کنند.

در سال‌های اخیر، شواهد علمی نشان داده است که برخی از ترکیبات موجود در محصولات لبنی، از جمله کلسیم، ویتامین دی، پروبیوتیک‌ها و سایر ترکیبات زیست‌فعال، می‌توانند به حفظ تعادل میکروبیوم روده، کاهش التهاب و محافظت از سلول‌های روده در برابر تغییرات سرطانی کمک کنند.

در ادامه با چهار محصول لبنی که بیشترین شواهد علمی درباره نقش محافظتی آن‌ها در برابر سرطان روده بزرگ وجود دارد، آشنا می‌شویم.

۱. ماست؛ ترکیبی از پروبیوتیک و کلسیم

ماست، به‌ویژه انواعی که حاوی باکتری‌های زنده و فعال هستند، یکی از بهترین مواد غذایی برای حفظ سلامت روده محسوب می‌شود. ویتنی استوارت، متخصص تغذیه، می‌گوید تحقیقات جدید نشان می‌دهد مصرف ماست لبنی حاوی کشت‌های زنده با کاهش خطر ابتلا به سرطان کولورکتال ارتباط دارد.

فرآیند تخمیر ماست باعث می‌شود باکتری‌های مفید وارد دستگاه گوارش شوند و به حفظ تعادل میکروبیوم روده کمک کنند. این تعادل برای عملکرد صحیح سیستم ایمنی، کاهش التهاب و سلامت دیواره روده اهمیت زیادی دارد. علاوه بر پروبیوتیک‌ها، ماست منبع بسیار خوبی از کلسیم نیز هست. مطالعات نشان داده‌اند کلسیم می‌تواند از سلول‌های روده بزرگ در برابر آسیب محافظت کند و احتمال بروز تغییرات غیرطبیعی در آن‌ها را کاهش دهد.

یکی از مطالعات گسترده درباره ارتباط رژیم غذایی و سرطان نشان داده است افرادی که ماست بیشتری مصرف می‌کنند، به طور کلی کمتر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار دارند. پژوهش دیگری نیز نشان داده مردانی که دست‌کم دو وعده ماست در هفته مصرف می‌کنند، کمتر به آدنوم‌های معمولی روده مبتلا می‌شوند؛ پولیپ‌هایی که می‌توانند در آینده به سرطان تبدیل شوند.

به گفته استوارت، پروبیوتیک‌های موجود در ماست احتمالاً با کاهش التهاب، تنظیم میکروبیوم روده و کاهش تماس دیواره روده با ترکیبات سرطان‌زا، این اثر محافظتی را ایجاد می‌کنند. البته متخصصان توصیه می‌کنند برای بهره‌مندی از این مزایا، ماست ساده و بدون شکر افزوده انتخاب شود؛ زیرا مصرف زیاد قند می‌تواند بخشی از فواید سلامتی آن را خنثی کند.

۲. کفیر؛ نوشیدنی تخمیری مفید برای روده

کفیر یکی دیگر از محصولات لبنی تخمیری است که طی سال‌های اخیر توجه زیادی را در تحقیقات تغذیه به خود جلب کرده است. ریچل اجرما، متخصص تغذیه، می‌گوید کفیر سرشار از پروبیوتیک و کلسیم است و می‌تواند به کاهش التهاب، تقویت سد محافظ روده و حتی کاهش سرعت رشد سلول‌های سرطانی کمک کند. تحقیقات حیوانی نیز نتایج امیدوارکننده‌ای ارائه کرده‌اند.

در مطالعه‌ای که روی موش‌ها انجام شد، حیواناتی که کفیر دریافت کرده بودند، نسبت به گروه کنترل هم تعداد کمتری تومور داشتند و هم اندازه تومورهای آن‌ها کوچک‌تر بود. همچنین شاخص‌های مرتبط با التهاب و رشد سلول‌های سرطانی در این گروه کاهش یافت.

پژوهشگران دریافتند کفیر میزان اسیدهای چرب زنجیره کوتاه را در روده افزایش می‌دهد. این ترکیبات با کاهش اسیدیته محیط روده و تقویت دیواره آن، شرایط را برای رشد باکتری‌های مفید فراهم می‌کنند و احتمال بروز تغییرات آسیب‌زا را کاهش می‌دهند. کفیر همچنین تعادل باکتری‌های روده را به نفع میکروب‌های مفید تغییر می‌دهد و رشد گونه‌هایی را که با بیماری‌های مختلف ارتباط دارند، محدود می‌کند.

۳. شیر؛ منبع مهم کلسیم و ویتامین دی

شیر یکی از مهم‌ترین و در دسترس‌ترین منابع دریافت کلسیم در رژیم غذایی محسوب می‌شود. مطالعات جهانی نشان داده‌اند رژیم غذایی کم‌کلسیم و مصرف پایین شیر، از عوامل خطر مهم برای ابتلا به سرطان کولورکتال، به ویژه در افراد میانسال و سالمند، به شمار می‌رود.

جوهانا کاتز، متخصص تغذیه، توضیح می‌دهد کلسیم موجود در شیر با اتصال به اسیدهای صفراوی و اسیدهای چرب بالقوه مضر در روده، اثرات سمی آن‌ها بر سلول‌های روده را کاهش می‌دهد. این فرآیند باعث می‌شود سلول‌های روده مسیر طبیعی رشد و تکامل خود را حفظ کنند و احتمال تکثیر غیرطبیعی سلول‌ها کاهش یابد.

به بیان ساده، کلسیم مانند یک سپر محافظ از پوشش داخلی روده در برابر آسیب‌های مداوم محافظت می‌کند. از سوی دیگر، بسیاری از انواع شیر با ویتامین دی غنی‌سازی می‌شوند. ویتامین دی در کنار کلسیم، در تنظیم رشد سلول‌ها، حذف سلول‌های آسیب‌دیده و کاهش التهاب نقش دارد و به همین دلیل می‌تواند در کاهش خطر سرطان روده بزرگ مؤثر باشد.

۴. پنیر؛ منبع طبیعی کلسیم و ویتامین کا۲

پنیر نیز یکی دیگر از منابع ارزشمند کلسیم است که می‌تواند به سلامت روده کمک کند. برخی از انواع پنیر، به‌ویژه پنیرهای سفت مانند پنیر سوئیسی، علاوه بر کلسیم، حاوی ویتامین کا۲ نیز هستند؛ ویتامینی که پژوهش‌ها احتمال می‌دهند در حفظ سلامت روده و کاهش برخی فرآیندهای التهابی نقش داشته باشد.

اگرچه تحقیقات درباره ارتباط مستقیم مصرف پنیر و کاهش خطر سرطان کولورکتال هنوز ادامه دارد، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند مصرف متعادل برخی انواع پنیر ممکن است اثر محافظتی داشته باشد. دانشمندان معتقدند آنچه «ماتریکس لبنی» نامیده می‌شود، یعنی ترکیب طبیعی مواد مغذی، پروتئین‌ها، چربی‌ها و ترکیبات زیست‌فعال موجود در پنیر، می‌تواند جذب بهتر مواد مغذی، سلامت میکروبیوم روده و عملکرد دستگاه گوارش را تقویت کند.

راهکارهای دیگر برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ

متخصصان تأکید می‌کنند که هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند از سرطان پیشگیری کند. بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که رژیم غذایی سالم با سایر عادت‌های مفید زندگی همراه باشد. از مهم‌ترین توصیه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مصرف بیشتر فیبر غذایی: غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و حبوبات سرشار از فیبر هستند. فیبر با افزایش حجم مدفوع و کوتاه کردن زمان عبور آن از روده، مدت تماس ترکیبات سرطان‌زا با دیواره روده را کاهش می‌دهد.
• کاهش مصرف گوشت‌های فوق‌فرآوری‌شده: سوسیس، کالباس و سایر فرآورده‌های گوشتی صنعتی با افزایش خطر سرطان روده ارتباط دارند. بهتر است این مواد غذایی با گوشت مرغ، ماهی یا منابع پروتئین گیاهی جایگزین شوند.
• فعالیت بدنی منظم: ورزش علاوه بر کاهش التهاب عمومی بدن، حرکات طبیعی روده را بهبود می‌بخشد و عملکرد دستگاه گوارش را تقویت می‌کند.
• انجام غربالگری‌های منظم: کولونوسکوپی همچنان مؤثرترین روش برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ محسوب می‌شود. این آزمایش به پزشکان امکان می‌دهد پولیپ‌های پیش‌سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و حذف کنند.

هنگام انتخاب لبنیات به این نکته توجه کنید

متخصصان تغذیه هشدار می‌دهند که همه محصولات لبنی ارزش غذایی یکسانی ندارند. ریچل اجرما توصیه می‌کند تا حد امکان از مصرف لبنیات بسیار فرآوری‌شده یا محصولاتی که حاوی مقادیر زیاد شکر افزوده هستند، خودداری شود. برای مثال، ماست‌های طعم‌دار، بستنی‌ها و نوشیدنی‌های لبنی شیرین معمولاً قند زیادی دارند و مصرف مداوم آن‌ها می‌تواند بخشی از مزایای بالقوه لبنیات برای سلامت روده را کاهش دهد.

همچنین به گفته متخصصان، ماست، کفیر، شیر و پنیر تنها منابع تأمین کلسیم نیستند، بلکه می‌توانند به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل، در حفظ سلامت روده و کاهش خطر سرطان کولورکتال نیز نقش داشته باشند. البته هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده پیشگیری از سرطان باشد.

متخصصان تأکید می‌کنند که ترکیب یک رژیم غذایی غنی از فیبر، مصرف متعادل لبنیات سالم، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب و انجام غربالگری‌های دوره‌ای، بهترین راهکار علمی برای کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ است. در نهایت، انتخاب‌های کوچک اما آگاهانه در برنامه غذایی روزانه می‌تواند در بلندمدت تأثیر قابل توجهی بر سلامت دستگاه گوارش و کاهش خطر بسیاری از بیماری‌های مزمن، از جمله سرطان روده بزرگ، داشته باشد.