آیا اقتصاد آمریکا در آستانه «فاجعه» قرار دارد؟
قمار خطرناک در تنگه هرمز
حملات تازه آمریکا و افزایش تنشها، بار دیگر آینده تنگه هرمز و امنیت انرژی جهان را با ابهام روبهرو کرده است. هرچند بازگشایی سههفتهای این آبراه موجب کاهش قیمت نفت شد، اما برای بازسازی ذخایر راهبردی و تجاری آمریکا کافی نبود. همزمان با بازگشت تحریمهای نفتی ایران، هزینه حملونقل دریایی افزایش یافته و تردد نفتکشها کاهش پیدا کرده است. تحلیلگران هشدار میدهند بسته شدن دوباره هرمز میتواند قیمت انرژی را جهش دهد، بازارهای مالی را متلاطم کند و اقتصاد آمریکا را با شوکی جدی مواجه سازد.
فرارو- سه هفته آرامش شکننده در تنگه هرمز، برای دونالد ترامپ فرصتی موقت فراهم کرد تا قیمت جهانی نفت را مهار کند، اما دور تازه تبادل آتش، این دستاورد را به خطر انداخته است. دیوید گلدمن، تحلیلگر شبکه سیانان معتقد است که بسته شدن مجدد این آبراه حیاتی، نهتنها جریان صادرات نفت خام را مختل میکند، بلکه میتواند با توجه به وضعیت بحرانیِ ذخایر راهبردی انرژی آمریکا، اقتصاد این کشور را با شوکی بیسابقه مواجه کند.
فرصت از دسترفته و سایه جنگ بر بازار انرژی
به گزارش فرارو به نقل از شبکه سیانان، سه هفته آرامش شکننده، برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، فرصتی محدود و اهرم فشاری موقت در برابر ایران فراهم کرد؛ اما این فرصت نه به اندازه کافی دوام آورد و نه آنقدر گسترده بود که بتواند اهداف واشنگتن را محقق کند. پس از امضای «یادداشت تفاهم» میان آمریکا و ایران در اواخر خرداد ۱۴۰۵، قیمت نفت بهطور محسوسی کاهش یافت و تا هفته گذشته حتی به سطحی پایینتر از دوران پیش از آغاز جنگ رسید.
در نتیجه، بازارهای جهانی انرژی از بازگشایی نسبی تنگه هرمز استقبال کردند و با ازسرگیری تدریجی صادرات نفت خام از خلیج فارس، نگرانیها درباره اختلال در عرضه تا حد زیادی فروکش کرد. همزمان، قیمت بنزین نیز بهآرامی وارد مسیر نزولی شد.
با این حال، سه هفته بازگشایی نسبی تنگه هرمز برای جبران بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ جهان کافی نبود. این بازه زمانی فرصت لازم را برای بازسازی ذخایر راهبردی و تجاری نفت آمریکا فراهم نکرد؛ ذخایری که نقش حیاتی در تأمین امنیت انرژی ایالات متحده دارند و کاهش آنها میتواند به بحرانی منجر شود که دونالد ترامپ پیشتر از آن با عنوان «فاجعه اقتصادی» یاد کرده بود.
در عین حال، هنوز مشخص نیست دور تازه تبادل آتش در خاورمیانه صرفاً یک تنش موقت است یا آغازگر بازگشت به جنگی تمامعیار خواهد بود. ترامپ تهدید کرده است که محاصره دریایی تنگه هرمز را از سر خواهد گرفت، اما تاکنون این گذرگاه برای کشتیهایی که حاضر به پذیرش ریسک هستند، باز مانده است. با این حال، در صورت بسته شدن دوباره تنگه هرمز، اقتصاد آمریکا با شوکی سنگین مواجه خواهد شد.
هرمز؛ نبض بازار جهانی نفت و افزایش هزینههای ترانزیت
به گفته اندی لیپو، رئیس مؤسسه «لیپو اویل اسوشیتس»، طی سه هفته گذشته حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است؛ رقمی که تقریباً معادل دو روز مصرف جهانی نفت به شمار میرود. با این وجود، یک نکته قابل توجه وجود دارد: حدود ۶۰ میلیون بشکه از این محمولهها متعلق به ایران بوده است.
در همین راستا، دولت دونالد ترامپ بار دیگر صادرات نفت ایران را مشمول تحریم کرد و به خریداران تنها ۱۰ روز مهلت داد تا محمولههای خود را تحویل بگیرند. با وجود بازگشت تحریمها، تنگه هرمز همچنان به روی کشتیها باز است، هرچند افزایش ریسکهای امنیتی، هزینه حملونقل دریایی را بهشدت بالا برده است. به گفته کارشناسان، اجاره یک نفتکش از داخل تنگه هرمز بین ۸ تا ۱۰ میلیون دلار هزینه دارد؛ رقمی که تقریباً دو برابر هزینه حمل از خارج این آبراه است.
در سه هفته گذشته، حجم تردد کشتیها در تنگه هرمز بهطور متوسط به حدود یکسوم شرایط عادی کاهش یافته است. با این حال، خبرگزاری رویترز گزارش داد که دستکم چهار نفتکش و کشتی حامل گاز طبیعی در میانه مسیر تغییر جهت داده و بازگشتهاند. همین تحولات باعث شد قیمت نفت خام برنت بار دیگر روندی صعودی به خود بگیرد و با افزایشی حدود ۴ درصدی به نزدیک ۷۸ دلار در هر بشکه برسد. به بیان دیگر، ارزیابی بازار این است که اگرچه ریسکها افزایش یافته، اما عرضه جهانی همچنان ادامه دارد.
پاشنه آشیل امنیت انرژی آمریکا
در صورت توقف کامل جریان صادرات نفت از تنگه هرمز، بازار انرژی آمریکا با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد. ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) که پشتوانه اضطراری امنیت انرژی این کشور است، از زمان آغاز جنگ بهطور محسوسی کاهش یافته است.
در نتیجه، حجم این ذخایر اکنون به ۳۱۹.۵ میلیون بشکه رسیده است؛ رقمی که پایینترین میزان از سال ۱۳۶۲ (دوران ریگان) محسوب میشود. این وضعیت میتواند آسیبپذیری آمریکا را به شکل چشمگیری افزایش دهد و توان واشنگتن برای مقابله با شوکهای بازار جهانی انرژی را با محدودیت جدی مواجه سازد.
شاید مهمتر از ذخایر راهبردی، وضعیت ذخایر تجاری نفت آمریکا در کوشینگ اوکلاهاما (مهمترین مرکز ذخیرهسازی آمریکا) باشد که در سطحی نگرانکننده قرار دارد و میتواند انتقال نفت به پالایشگاهها را با اختلال مواجه کند. ترامپ پیشتر درباره پیامدهای این وضعیت هشدار داده و گفته بود: «نمیخواستم شاهد یک فاجعه اقتصادی باشم.»
از سوی دیگر، سرمایهگذاران نیز واکنش نشان دادهاند. بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله آمریکا به ۴.۵۷ درصد افزایش یافت. رفتار بازار اوراق از آن جهت اهمیت دارد که ترامپ در طول دوره ریاستجمهوری خود بارها نشان داده است هر زمان بازده این اوراق افزایش یابد، آن را در تصمیمگیریهای کلان خود مدنظر قرار میدهد.
