چالشهای برای مدیران فرهنگی
مدیران نیمه فرهنگی!
فرارو- اغلب هنرمندان و اهالی فرهنگ نسبت به وضعیت فرهنگی و مدیریت مدیران فرهنگی گلایههای ریز و کلان داشته و دارند که شاید ریشه در شکاف و فاصلهی داشته باشد که آنها با این مدیران احساس میکنند و به عبارتی گفتوگو و تعاملی سازنده میانشان شکل نمیگیرد، بماند که یکی از مدیران فرهنگی سابق به تازگی خاطرنشان کرده که بیش از نیمی از مدیران فرهنگی تخصص لازم را هم ندارند و با این حساب به مدیریت نیمه فرهنگی مشغولاند.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، محسن پرویز که خودش نویسنده و منتقد ادبی است و دو سالی هم معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت نهم را تجربه کرده معتقد است: « به نظرم قاعدتا یا باید فرد در یک رشته هنری صاحب تخصص باشد و یا تحصیلاتش در آن حوزه باشد. چهار رشته تخصصی که در ارشاد معاونانی دارد، ببینید که چند درصد به این شکل منصوب شدهاند؛ بررسی سوابق نشان میدهد در حوزه فرهنگ بیش از 50 درصد مدیران در حوزهشان تخصص لازم را ندارند.»
وضعیت فرهنگ به شکلی کلان و کلی به یک مثلث شباهت دارد و محصول تعامل زوایای این مثلث است، در راس این مثلث هنرمندان و اهالی فرهنگ قرار دارند و در ضلع دوم مدیران و تصمیمگیرندگاناند، و ضلع آخر را مخاطب و مردم شکل میدهند که قرار است مقصد نهایی امور فرهنگی باشند.
میگویند محصول نهایی امور فرهنگی قرار است به مصرف عموم مردم در آید و خلاصه یک جامعه را به سمت پویایی و تعالی حرکت دهد، کیفیت این محصول اما وابسته به تعامل دو ضلع اول دارد، تعامل بین اهالی فرهنگ با مدیران فرهنگی که هرچه این دو ضلع در یک راستا و همسو باشند نتایج فرهنگی پربارتری به بار میآید، ولی چنانچه شکاف بین آنها، عمیق باشد اصطکاک مخربی به وجود میآورد و مقولههای فرهنگی را دچار چالشهای جدی و حیاتی میکند.
محسن پرویز درباره این شکاف و تعارضها چنین گفته است: «تعارضاتی هم باشد که گاه این تعارضات ناشی از سوءتفاهمهاست و گاهی تلقیهای متفاوت از یک فعالیت وجود دارد که به راحتی مرتفع نمیشود، مجموعه این مسایل همه تاثیر گذارند. در کنار اینها مصرف کننده تولیدات فرهنگی نیز اهمیت دارد اینکه او همراهی داشته باشد باعث تاثیرگذاری تولیدات میشود.»
به نظر میرسید برای پر کردن شکاف و تعارضی که میان اهالی فرهنگ و مدیران فرهنگی به وجود آمده بود کمیسیون فرهنگی دولت شکل گرفت و با شعار حمایت از هنرمندان جامعه و ایجاد رابطه نزدیک و دوستانه میان دولت و هنرمندان آغاز به کار کرد ولی ریاست این کمیسیون بر عهدهی فردی بود که حاشیهها و چالشهای جدیدی را به وجود آورده بود.
این کمیسیون که منتقدان زیادی پیدا کرد، مثلا اردیبهشت ماه سال جاری یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس نبود افراد آگاه و کارآمد در رأس مدیریت فرهنگی کشور را مشکل اصلی حوزه فرهنگ دانست و تصریح کرد: «افرادی در رأس کمیسیون فرهنگی دولت قرار گرفتهاند که غیرفرهنگی و ناآگاه هستند و درک و باور درستی از مسئله فرهنگ ندارند.»
سید جلال یحیی زاده در گفتوگو با خانه ملت، با بیان اینکه حضور چنین افرادی در رأس مدیریت فرهنگی کشور، موجب میشود جهت گیری و فعالیت نهادهایی همچون کمیسیون فرهنگی دولت نادرست، ناکارآمد و غیرکارشناسی باشد، اظهار داشت: «کمیسیون فرهنگی دولت تنها در صورتی میتواند نهادی کارآمد و مفید باشد که از حواشی و حاشیهسازیهای فرهنگی فاصله بگیرد و با جذب نیروهای فرهنگی کارآمد و آگاه به برنامهریزی و فعالیت جدی، درست و اصولی بپردازد.»
تا اینکه چندی پیش محمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی جایگزین مشایی ، رئیس کمیسیون فرهنگی دولت شد تا پیشبرد امور فرهنگی و همگرایی میان دستگاههای فرهنگی بیشتر از گذشته رخ دهد.
از طرفی برخی معتقدند که چالشهای فرهنگی موجود، وابسته به فقدان مطالعه و پژوهش در مورد مدیریت فرهنگی، حوزهها، محدودیتها و خصیصههای آن است، به همین خاطر طرح پژوهشی «بررسی خصوصیات مدیران» به سفارش وزارت فرهنگ و ارشاد از سوی سازمان مدیریت صنعتی به اجرا در آمده است تا تلاشهای نخستین در روشن کردن حوزة مدیریت فرهنگی باشد.
نتایج مطالعات اولیه نشان داده که مدیرانی میتوانند در حوزهی فرهنگی موفق عمل کنند که از قابلیتهای اولیهای نظیر عشق به فرهنگ و عدم وابستگی فرهنگی، انعطافپذیری، هنر دوستی، نوگرائی و نظایر آن برخوردار باشند.