غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی به فرارو میگوید
برخی مدافعان محدودسازی اینترنت از وضع موجود منتفع میشوند
«اگر دغدغه امنیتی وجود دارد، باید اینترنت مسئولان محدود شود نه مردم.» این جمله بخشی از گفتوگوی غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی با فرارو است؛ گفتوگویی که در آن از «مافیای ویپیان»، «شکاف طبقاتی ناشی از اینترنت ویژه» و «شکست پروژه خط پرو» سخن گفته شده.
فرارو- در سال ۱۴۰۵، استفاده از ویپیان به نوعی ارزش اجتماعی تبدیل شده؛ بهگونهای که برخی افراد با افتخار اعلام میکردند که از ویپیان استفاده میکنند و «خط پرو» ندارند. در مقابل، استفاده از این خطوط ویژه به یک مسئله ضد ارزش و نماد رانت تبدیل شده است. در این میان این پرسش مطرح میشود که چه نوع سیاستگذاریهایی باعث شکلگیری چنین ذهنیتی در جامعه شده و چه تبعاتی به همراه خواهد داشت؟
به گزارش فرارو، غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، نماینده پیشین مجلس، در مصاحبهای با فرارو میگوید: «متاسفانه در افکار عمومی این تصور وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها با هدف کسب درآمد برای عدهای خاص اعمال میشود. بخش قابل توجهی از مردم معتقدند کسانی که برای محدودسازی اینترنت و جلوگیری از دسترسی شهروندان به اینترنت بینالملل تصمیمگیری میکنند، به نوعی با بازار گسترده فروش و مافیای ویپیان یا ارائه خدمات ویژه اینترنتی مرتبط هستند. فارغ از اینکه این برداشت درست باشد یا نه، چنین ذهنیتی در جامعه شکل گرفته است.»
فروش «خط پرو» از سوی دولت یکی از ناپسندترین اقدامات بود
غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی به فرارو میگوید: «فروش «خط پرو» از سوی دولت یکی از ناپسندترین اقداماتی بود که پذیرفته شد. اینکه دولت ابتدا دسترسی عمومی را محدود کند و سپس امکان دسترسی ویژه را در قالب خطوط خاص در اختیار گروهی قرار دهد، اقدام قابل دفاعی نیست. اگر این منطق پذیرفته شود، فردا دولت برای هوا، اکسیژن یا حتی حق تردد در خیابان نیز قیمت تعیین کرده و آن را میفروشد. این رویکرد از نظر افکار عمومی قابل پذیرش نیست.»
ابتدا حق مردم را میگیرند و بعد همان حق را به خودشان میفروشند
ایمن آبادی میافزاید: «شما ابتدا مردم را از حقی طبیعی که تقریبا در همه کشورهای جهان، حتی در بسیاری از کشورهای کمتر توسعهیافته، به رسمیت شناخته شده محروم و ممنوع میکنید و سپس همان حق را در قالب خدمات ویژه به آنها میفروشید. این سیاست هیچ توجیه منطقی ندارد.»
در موضوع ویپیان نیز به گفته او: «واقعیت این است که در ذهن بسیاری از مردم، کسانی که در ایجاد محدودیتهای اینترنتی نقش داشتهاند، از منافع اقتصادی بازار ویپیان نیز بهرهمند میشوند. باز هم تاکید میکنم که من درباره صحت یا سقم این ادعا قضاوت نمیکنم، اما این برداشت عمومی وجود دارد. به همین دلیل نیز بخشی از جامعه معتقد است مخالفت با آزادسازی اینترنت بیش از آنکه ناشی از دغدغههای امنیتی باشد، به منافع اقتصادی گره خورده است.»
اگر دغدغه امنیتی وجود دارد، باید اینترنت مسئولان محدود شود نه مردم
از سوی دیگر، نماینده پیشین مجلس اشاره دارد: «مردم میگویند شهروندان عادی اطلاعات محرمانه یا امنیتی در اختیار ندارند که نگرانی خاصی درباره دسترسی به آنها وجود داشته باشد. اگر قرار باشد محدودیتی اعمال شود، منطقیتر آن است که متوجه مسئولان، مدیران ارشد و افرادی باشد که به اطلاعات حساس دسترسی دارند. به بیان دیگر، نمایندگان مجلس، اعضای هیئت دولت، مسئولان قضایی و افرادی که در حوزههای نظامی و انتظامی فعالیت میکنند، بیش از شهروندان عادی در معرض مخاطرات امنیتی قرار دارند.»
در حالی که از نظر او: «امروز شرایط تقریبا برعکس شده است؛ مردم عادی که صرفا برای کسبوکار، آموزش، ارتباطات روزمره و فعالیتهای اقتصادی از اینترنت استفاده میکنند با محدودیت مواجهاند، اما برخی مسئولان به اینترنت پرسرعت و بدون محدودیت دسترسی دارند. شخصا مشاهده کردهام که یکی از مسئولان در مسیر سفر بین دو استان، در شرایطی که حتی برقراری یک تماس عادی برای شهروندان دشوار بود، بهراحتی از شبکههای خارجی استفاده میکرد. ظاهرا نهتنها محدودیتی وجود نداشت، بلکه پهنای باند و سرعت بالاتری نیز در اختیار او قرار گرفته بود.»
این در حالی است که از دید ایمن آبادی: «اگر واقعا دغدغه امنیتی وجود دارد، باید محدودیتها متوجه کسانی باشد که اطلاعات حساس و طبقهبندیشده در اختیار دارند، نه مردم عادی. اما چون اکثریت جامعه را مردم تشکیل میدهند، محدود کردن دسترسی آنها منافع اقتصادی بیشتری برای برخی ایجاد میکند.»
اینترنت فقط ابزار ارتباطی نیست؛ بخشی از اقتصاد و معیشت مردم است
نکته مهم دیگر از دید او: «این است که اینترنت امروز صرفا یک ابزار ارتباطی نیست؛ اینترنت بخشی از رفاه عمومی، اقتصاد، اشتغال و تولید ناخالص داخلی کشور است. تاثیر محدودیت اینترنت بر افزایش فقر و آسیب به کسبوکارها کاملا مشهود است. بسیاری از کسبوکارهای خانگی، فروشندگان خرد، تولیدکنندگان محتوا و ارائهدهندگان خدمات آموزشی از طریق اینترنت امرار معاش میکنند. با اعمال محدودیتها، فعالیت بخش قابل توجهی از این افراد مختل شده است.»
نمونههای فراوانی از افرادی وجود دارد که به گفته این نماینده پیشین مجلس: «از طریق فضای مجازی توانستهاند برای خود کسبوکار ایجاد کنند و درآمد داشته باشند. در شرایطی که دولت در کنترل تورم با چالشهای جدی مواجه است، حداقل باید اجازه دهد مردم از ظرفیتهای موجود برای کسب درآمد و بهبود وضعیت معیشتی خود استفاده کنند. وقتی نمیتوانید اشتغال تامین کنید، نمیتوانید نقدینگی تامین کنید و جلوی تورم را بگیرید لاقل اجازه دهید مردم کار و زندگی بکنند.»
اگر اینترنت به خاطر سوءاستفاده محدود شده، باید چاقوها را هم جمع کنیم
استدلال برخی درباره ضرورت محدودسازی اینترنت نیز از دید او: «قابل تامل است. اگر قرار باشد به دلیل احتمال سوءاستفاده، دسترسی به یک ابزار محدود شود، باید بسیاری از ابزارهای روزمره را نیز ممنوع کرد. همانگونه که یک چاقو میتواند هم برای پوست کندن میوه و هم برای ارتکاب جرم استفاده شود، اینترنت نیز ابزاری است که کاربردهای مثبت و منفی دارد و نمیتوان به صرف احتمال سوءاستفاده، اصل دسترسی عمومی به آن را محدود کرد. اگر اینطور باشد باید تمام چاقوها را نیز جمع کرد.»
به همین دلیل او معتقد است: «پروژه «خط پرو» در نهایت با شکست مواجه شد. افکار عمومی در این زمینه عملکرد دولت را به چالش کشید و شرایط بهگونهای پیش رفت که حتی افرادی که از این خطوط ویژه استفاده میکردند نیز تمایلی به اعلام آن نداشتند. خواهش من از رسانهها این است که در مبارزه با فساد گستردهای که در حوزه اینترنت و بازار ویپیان شکل گرفته، خسته نشوند در این مبارزه. به اعتقاد من، این مسئله به یکی از مهمترین مصادیق فساد در کشور تبدیل شده است و رسانهها در این خصوص به خوبی عمل کردند تا جلوی این رانت گرفته شود.»
اجازه دهید مسئولین بدبختی مردم را حس کنند
او عقیده دارد: «بسیاری از افرادی که در نهادهای مختلف از جمله شوراها و مراکز تصمیمگیری، در دفاع از محدودسازی اینترنت داد و بیداد میکنند، به نوعی از وضعیت موجود منتفع میشوند. پیشتر نیز در این باره اظهارنظر کردهام. حتی زمانی که برخی افراد به دیوان عدالت اداری شکایت کرده بودند، در توییتی خطاب به رئیسجمهور پیشنهاد کردم که دسترسیهای ویژه و خطوط خاص برخی افراد را قطع کند تا آنان نیز شرایط واقعی و بدبختی مردم را تجربه کنند.»
از دید ایمن آبادی: «اگر این افراد مجبور شوند مانند شهروندان عادی برای انجام یک جستوجوی ساده یا دسترسی به خدمات اینترنتی از ویپیان استفاده کنند، بهتر درک خواهند کرد که مردم با چه مشکلاتی مواجهاند. وقتی برای گروهی امکانات ویژه فراهم میشود، طبیعی است که درد و رنج شهروندان را لمس نکنند و درک دقیقی از مشکلات آنان نداشته باشند. به طور کل هر چیزی که بوی تبعیض بدهد، از نظر من نادرست است. یکی از مهمترین مشکلات کشور همین تبعیضهاست.»
پزشکیان در مورد اینترنت موفق عمل نکرد
انتظار او از دولت آقای پزشکیان این بود که: «هر آنچه بوی تبعیض میدهد کنار گذاشته شود. به نظر من، در حوزه اینترنت چنین اتفاقی رخ نداده است. برعکس، محدودیتهای اینترنتی به افزایش نارضایتی عمومی دامن زده است.»
امروز از دید این نماینده پیشین مجلس: «مردم تحت فشار شدید اقتصادی قرار دارند. هزینههای زندگی به شکل قابل توجهی افزایش یافته و بسیاری از خانوارها دیگر توان خرید بسیاری از اقلام ضروری را ندارند. مردم دانهای موز و توت فرنگی میخرند و برای یک موز 15 هزار تومان میپردازند. مصرف مواد پروتئینی کاهش یافته، سفره مردم کوچکتر شده و حتی در رستورانها نیز سفارش نیمپرس و ربعپرس نسبت به گذشته افزایش یافته است. مرغ به هفتهای نیم عدد کاهش یافته. اینها واقعیتهایی است که نمیتوان نادیده گرفت.»
مسئولان نباید از امتیازات ویژه برخوردار باشند
در چنین شرایطی، از دید ایمن آبادی: «حداقل انتظار این است که مردم از امکانات اولیه و عادی زندگی برخوردار باشند. محدودیت اینترنت هیچ ارتباط مستقیمی با زندگی روزمره مردم عادی ندارد. اگر واقعا دغدغههای امنیتی وجود دارد، باید درباره دسترسی مسئولان و صاحبان اطلاعات حساس تصمیمگیری شود، نه درباره شهروندانی که صرفا برای کسبوکار، آموزش، ارتباطات و زندگی روزمره از اینترنت استفاده میکنند. به اعتقاد من، مسئولان نباید از امتیازات ویژه برخوردار باشند. آنان باید شرایط زندگی مردم را از نزدیک لمس کنند. تنها در این صورت است که میتوانند تصمیماتی اتخاذ کنند که موجب رضایت و رفاه عمومی شود.»
همواره به گفته او: «از سوی بنیانگذار جمهوری اسلامی و همچنین رهبر شهید بر پرهیز از رانت و امتیازات ویژه برای مسئولان تاکید شده است. با این حال، در عمل شاهد آن هستیم که با توجیهات مختلف، برخی افراد همچنان از امکاناتی برخوردارند که عموم مردم به آن دسترسی ندارند. به نظر من، راهحل روشن است؛ باید این رانتها حذف شود.»
وضعیت اینترنت تبدیل به عقده طبقاتی شده
وضعیت اینترنت از دید او: «به شکلگیری نوعی شکاف و حتی عقده طبقاتی در جامعه منجر شده است. بسیاری از مردم احساس میکنند میان آنان و گروهی که از امکانات ویژه برخوردارند فاصلهای جدی وجود دارد و همین مسئله آثار اجتماعی قابل توجهی بر جای گذاشته است. معتقدم باید فاصله میان مسئولان و مردم کاهش پیدا کند و این پیام به جامعه منتقل شود که همه در شرایطی مشابه زندگی میکنند.»
متأسفانه به گفته این نماینده پیشین مجلس: «این اتفاق هنوز رخ نداده است و یکی از بزرگترین مشکلات کشور نیز همین نگاه متفاوت به مردم است. ما هنوز نتوانستهایم این احساس را در جامعه ایجاد کنیم که همه شهروندان از حقوق و امکانات یکسان برخوردارند. در عمل، نوعی نگاه طبقاتی نسبت به جامعه شکل گرفته است.»
خسارت محدودیتهای اینترنتی به کشور قابل محاسبه نیست
او در نهایت میگوید: «خسارتهایی که در نتیجه محدودیتهای اینترنتی به کشور وارد شده، قابل محاسبه نیست. این خسارتها صرفا اقتصادی نیست، بلکه ابعاد اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی نیز دارد. گسترش استفاده از ویپیانها نهتنها امنیت کشور را افزایش نداده، بلکه در مواردی زمینه دسترسی بیشتر سرویسهای اطلاعاتی خارجی به اطلاعات را فراهم کرده است. به همین دلیل، این سیاست در عمل نتیجهای معکوس داشته و از منظر امنیتی نیز قابل دفاع نیست. ما هنوز به مردم نگفتهایم که همه را یک جور میبینیم متولیان ما چشمهایشان را نشستهاند تا مردم را طور دیگری ببینند.»
