پیام محرمانه اسلامآباد در تهران
دیپلماسی در نقطه جوش؛ رمزگشایی از مأموریت ویژه فرستاده اسلامآباد
وزیر کشور پاکستان در سفری معنادار، حامل پیامی مهم از سوی فرمانده ارتش و نخستوزیر این کشور برای عالیترین سطح تصمیمگیری در ایران است. ناظران سیاسی این تحرکات فشرده و امنیتی را تلاش همهجانبه اسلامآباد برای خروج مذاکرات ایران و آمریکا از بنبست و مهار بحران در صدمین روز تنشها ارزیابی میکنند.
فرارو- ترافیک دیپلماتیک میان اسلامآباد و تهران در صدمین روز از آغاز تنشهای بیسابقه منطقهای، از «رفتوآمد متعارف» به «مأموریت ویژه امنیتی-سیاسی» تغییر ماهیت داده است. مجموعه گزارشهای میدانی و تحلیلهای راهبردی نشان میدهد که سفر اخیر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به تهران، قطعهای کلیدی از پازل تحرکات فشرده است که تنها کانال ارتباطیِ فعال میان تهران و واشنگتن را حفظ کند.
به گزارش فرارو، دیدار محسن نقوی با مسعود پزشکیان و اسکندر مومنی در چارچوب تقویت امنیت مرزی و توسعه مناسبات اقتصادی دوجانبه تعریف شد. اما در لایههای پنهانترِ این سفر، مشخص شد وزیر کشور پاکستان حامل مأموریتی بسیار حساستر بوده است.
نقوی حامل پیام ویژهای از سوی عالیترین سطوح تصمیمگیری پاکستان، مشخصاً شهباز شریف و ژنرال عاصم منیر برای آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر انقلاب بوده است.
تغییر زمین بازی
آنچه به این سفر وزنِ مضاعفی میبخشد، ترکیب فرستادگان و سطح انتقال پیام است. انتخاب مقامات ارشد امنیتی و نظامی یعنی وزیر کشور و فرمانده ارتش، به جای استفاده از کانالهای سنتیِ وزارت خارجه، پیام روشنی در بطن خود دارد: پرونده مناقشه اخیر از فاز دیپلماسی کلاسیک عبور کرده و کاملاً با معادلات کلان امنیتی و توازن قوای منطقهای گره خورده است.
رسانههای بینالمللی با رصد سفرهای مکرر و گاه از پیش اعلامنشده نقوی به تهران در هفتههای اخیر، بر این باورند که اسلامآباد در حال ایفای نقش یک «ضربهگیر استراتژیک» است. این تحرکات درست در مقطعی شدت گرفته که گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا دچار سکته شده و واشنگتن، به ویژه شخص دونالد ترامپ، اخیراً نسبت به پیشنهادهای متقابل تهران و طولانی شدن روند مذاکرات ابراز نارضایتی کرده است.
گرهگشایی از بنبست استراتژیک
تحلیلگران معتقدند ماموریت ویژه نقوی با هدف جلوگیری از فروپاشی کامل روند مذاکرات و دستیابی به «قالب توافقی مشخص» انجام شده است. در شرایطی که سایه سنگین وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بر منطقه حاکم است و تبادل آتشهای مقطعی در کنار تداوم انسداد تنگه هرمز، ریسک یک رویارویی تمامعیار را زنده نگه داشته است، پیام اسلامآباد احتمالاً تلاشی برای نزدیک کردن مواضع دو طرف و یافتن فرمولی برای عبور از شروط حداکثری است.
منافع اسلامآباد در مهار تنش
نباید فراموش کرد که پاکستان در این میان صرفاً یک «پستچی دیپلماتیک» نیست. این تحرکات، نشانه سه دغدغه همزمان در دستگاه محاسباتی اسلامآباد است:
نخست؛ تثبیت جایگاه پاکستان به عنوان یک بازیگر کلیدی و میانجی قابل اعتماد در پیچیدهترین بحران خاورمیانه.
دوم؛ نگرانی عمیق از بسته شدن پنجره محدود دیپلماسی؛ چرا که هرگونه تشدید تنش میان ایران و آمریکا، پیامدهای گریزناپذیری بر محیط امنیتی و اقتصاد شکننده پاکستان خواهد داشت.
سوم؛ تلاش برای جلوگیری از تغییر نقشه ژئوپلیتیک منطقه که میتواند توازن قوا را در مرزهای شرقی و غربی این کشور مختل کند.
تلاش برای کشیدن ترمز بحران
کنار هم قرار دادن «ترافیک بیسابقه مقامات امنیتی»، «سطح دریافتکنندگان پیام» و «شرایط ملتهب میدانی»، جای تردیدی باقی نمیگذارد که تهران و واشنگتن در یکی از حساسترین پیچهای تاریخی خود قرار دارند.
محتاطانهترین ارزیابیای که کارشناسان از تحولات اخیر ارائه میدهند، این است که فرستاده پاکستان آمده است تا با استفاده از اعتبار امنیتی و سیاسی کشورش، زمان بیشتری برای دیپلماسی بخرد. این سفر، فراتر از تعارفات همسایگی، یک تلاش تمامعیار منطقهای برای کشیدن ترمزِ بحران، پیش از رسیدن به نقطه بیبازگشت است.
