خارجي – كربلا- تاسوعا و عاشورا
سینما، از روز واقعه تا روز رستاخیز
فرارو- از «روز واقعه» تا «روز رستاخیز»، سینمای عاشورایی ایران در میان این دو فیلم بزرگ قرار دارد، سینمایی که با وجود شعارها و ادعاها از مایههای پربار و عمیق این حماسهی بزرگ تاریخی همچنان تهی است، «روز واقعه» سالها پیش ساخته شده و «روز رستاخیز» هنوز به سرانجام نرسیده است.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، این همه قصه، این همه ماجرا و این همه سوژه در این همه فیلمی که در تاریخ سینما ساختهاند مصرف شده و رفته پی کارش و خلاصه خیلی از فیلمها تکرار مکررات است، از قصههای بی رمق فیلمها پیداست که کفگیر ایدههای داستانی به ته دیگ خورده و بار درام فیلمها به بیوزنی رسیده در عوضش بازار فیلمهای ضد قصه داغ است، اما در این میان موقعیتی دراماتیک هست که ریشه در واقعهای تاریخی دارد، واقعهای که بعد از قرنها همچنان داغ و زنده است.
معروف است که تمام آثار نمایشی و درام دنیا، در 36 وضعیت و موقعیت کهنواره خلاصه شده و هر قصه و حکایتی به یکی از آنها متوسل میشود و با بسط و گسترش این وضعیتها، ظرفیت تازهای به آن میبخشد تا همچنان حرفی برای گفتن داشته باشد، حرفی که به دل مخاطب چنگ بزند و روح آدم را بلرزاند.
واقعهی عاشورا و آنچه که در محرم 61 هجری قمری به وقوع پیوست موقعیتی پربار است که به سادگی میتوان نیمی از وضعیتهای محدود نمایش را در آن سراغ گرفت که در خود بار داراماتیک ناب و بکری برای دستمایهی خلق بیشمار موقعیت دراماتیک دارد ولی آنچه که مایهی تاسف است دستهای خالی سینمای ایران است.
به جز چند فیلم معدود، ظرفیت سینمایی واقعه کربلا همچنان بکر و دست نخورده باقی مانده و همچنان یکی از بهترین اقتباسهای سینمایی از این واقعه از آن فیلمی است که در اویل دهه هفتاد ساخته شده است و همچنان داغ واقعهی عاشورا و جای خالی این روایت را در سینمای ایران تازه نگه میدارد.
«روز واقعه»، فیلمی که موفقیتاش را بیشتر از اجرا و میزانسن به خود متناش مدیون است، فیلمنامهای به قلم بهرام بیضایی که به شکلی درست و درمان، واقعه عاشورا را از زاویهی تازه روایت میکند، در «روز واقعه» همه چیز از نظرگاه یک مرد نصرانی تازه مسلمان شده روایت میشود که برای یاری امام حسین (ع) راهی میشود ولی به روز واقعه دیر میرسد و از قافلهی خون و شمشیر جا میماند.
انگار سینمای ایران هم سالهاست که از این قافله عقب مانده است، خود معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم با اشاره به سه دهه از سینمایی که پس از انقلاب میگذرد و آثاری که نتوانسته اند در این عرصه انتظارات را بر آورده کنند، معتقد است که سینمای عاشورایی همچنان در آغاز راه است.
جواد شمقدری که چندی پیش درسوگواره لحظههای عاشورایی در مشهد حضور داشت گفته بود: «گرچه در سینما گامهای خوبی در عرصه فیلم های عاشورایی برداشته شده اما تا کنون اثری شایسته این واقعه سترگ ساخته نشده است و سینمای ایران از این جهت نمی تواند دفاع مناسبی از خود داشته باشد.»
پس از سالها قرار شده فیلمی ساخته شود که ای «روز واقعه» را بگیرد، «روز رستاخیز» نام فیلمی است که که احمدرضا درویش مراحل ساخت این پروژه بزرگ را در سکوت خبری برگزار کرده است، جدیدترین اخبارحتی از عدم حضور این فیلم در جشنواره حکایت دارد و میگویند این روزها طارق انوار تدوین گر نامزد اسکار ۲۰۱۰ در حال تدوین آن است.
احمدرضا درويش سال گذشته بهمناسبت پايان فيلمبرداري فیلماش یادداشتی را منتشر کرده بود و «روز رستاخیز» را متعلق به جغرافياي تمامي كشورهاي مسلمان و جهان تشنه حقيقت به حساب آورده بود.
در بخشی از يادداشت درویش آمده بود: «كساني از اهالي فرهنگ و سينما توليد فيلمي را آرزو كردند كه برگرفته از حماسه عاشورا، از جوهر انديشه امام حسين(ع) بهره گيرد؛ اثري براي شيفتگان حقيقت و چشمان پرسشگر. براي شكفتن نهال آن آرزو، تنها تكيهگاه عشق بود و نام كسي كه بر فراز قله عاشقان، انسان را به كرامت، آزادگي و روز رستاخيز بشارت داد. روايت آنچه بر «روز رستاخيز» گذشت، شعري شنيدني است، ولي در مقابل قصيده بلند نهضت امامحسين(ع) قطرهاي از درياست.»
احمدرضا درويش سه سال را صرف تحقيق و نگارش فيلمنامه کرده است و يك سال هم صرف فيلمبردارياش شده، تهيهكننده و كارگردان اين فيلم هم در مورد ساخت موسيقي متن این فیلم مذاكرات و توافقات اوليه را با «استيفن واربك» سازنده موسيقي متن فيلم شكسپير عاشق و برنده اسكار، انجام دادهاند و به زودي مذاكرات نهايي و عقد قرارداد با اين آهنگساز انجام خواهد شد.
در بخشي از یکی از سکانسهای فيلمنامه «روز رستاخيز»، آمده است:
روز - خارجي - كربلا- صبح عاشورا
امامحسين(ع) پيشاپيش ياران خود رو به قواي كوفه، بر روي اسب نشستهاند. امام(ع) پس از بوسيدن قرآن، با دو دست، قرآن را ميبندند. اصحاب امام(ع) در يك خط، پشت به اردوگاه امام(ع) بر روي اسبها نشستهاند. زُهِيرابنقِين پيشاپيشِ سوارانِ امام(ع) در جناحِ راست و حَبيبابنِمَظاهر پيشاپيشِ سوارانِ امام(ع) در جناحِ چپ ايستادهاند. پرچمِ اُردوي امام(ع) دردست عباسابنعلي(ع) ست كه پيشاپيش سواران، در وسط ايستاده است...