تداوم ششمین سال خشکسالی پیاپی در ایران/ بارشها نرمال نیست
معاون شرکت مدیریت منابع آب از تداوم ششمین سال خشکسالی پیاپی در ایران خبر داد.
مهدی دانشگر، معاون شرکت مدیریت منابع آب، در آیین تکریم و معارفه مدیرعامل شرکت آب منطقهای زنجان، با قدردانی از تلاشهای همکاران خود در صنعت آب و برق، اظهار کرد: در صنعت آب و برق، همه مردم دستگاه نظارتی ما هستند. وقتی مردم کلید برق را میزنند، انتظار ندارند ببینند آیا چراغ روشن میشود یا نه؛ بدیهی میدانند که باید روشن شود. وقتی شیر آب را باز میکنند، نمیگویند ببینیم آب میآید یا نه؛ خدمات ما باید بیوقفه و پایدار باشد.
به گزارش ایسنا، وی افزود: در روزهای جنگ نامتقارن اخیر، همکاران صنعت آب، فاضلاب و برق با وجود هشدارهای نهادهای امنیتی درباره خطر حضور در برخی مراکز مورد حمله، با ایثار و فداکاری اجازه ندادند قطعی برق و آب مردم طولانی شود و اضطراب و استرس مضاعفی بر جامعه تحمیل گردد.
معاون مجامع شرکت مدیریت منابع آب ایران در بخش دیگری از سخنان خود به با اشاره به وضعیت بارشها در کشور گفت: برای سالها، متوسط بارندگی کشور را حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ میلیمتر اعلام میکردیم؛ اما وارد ششمین سال خشکسالی شدهایم.
اگرچه در سال جاری حدود ۲۲۹ میلیمتر بارندگی ثبت شده و این عدد نسبت به سال گذشته حدود ۶۳ درصد افزایش نشان میدهد، اما نباید فریب این اعداد را خورد، چرا که ۱۲ استان کشور، که حدود ۴۰ میلیون نفر جمعیت را در خود جای دادهاند، همچنان در محدوده زیر نرمال قرار دارند. به حوضههایی مانند دریاچه نمک و استانهایی نظیر تهران کاهش بارندگی تا حدود ۳۰ درصد نسبت به سال قبل را تجربه کردهاند و استان زنجان نیز از جمله استانهایی است که نباید وضعیت کنونی را عادی و مطمئن تلقی کند.
او با تشریح دشواریهای مدیریت منابع آب در سطح ملی، یکی از مشکلات اصلی را بارشهای نامتوازن دانست و تشریح کرد: در برخی نقاط کشور ممکن است متوسط بارندگی به هزار و ۸۰۰ میلیمتر برسد، اما با طی چند ۱۰ کیلومتر یا چند ساعت مسیر، این عدد به ۸۰۰ میلیمتر، سپس به ۲۰۰ میلیمتر، و در نقاطی حتی به ۷۰ تا ۱۰۰ میلیمتر کاهش پیدا میکند.
این ناهمگونی شدید، مدیریت منابع آب را بسیار پیچیده میکند. ، انتقال آب در دنیا اصولاً مقرون به صرفه نیست، بهخصوص از پاییندست به بالادست، و اساساً سکونتگاهها و توسعهها در نقاط مختلف جهان مبتنی بر همان منابع آب محلی شکل گرفتهاند.
دانشگر مشکل دوم را زمان بارش عنوان کرد و افزود: ممکن است در استانی مانند بوشهر، سازمان هواشناسی سالی را ترسالی اعلام کند، اما زمانی که از کشاورزان همان منطقه سؤال میکنید، خود را در شرایط خشکسالی میدانند، چراکه بارشها در زمان مورد نیاز بخش کشاورزی رخ نداده است. به همین دلیل، مدیریت منابع آب نیازمند هماهنگی بسیار نزدیک بین بخشهای مختلف، از هواشناسی تا آبفای شهری و روستایی، کشاورزی، صنعت و محیط زیست است.
وی تأکید کرد: مدیریت منابع آب یک مدیریت فراوزارتخانهای و فراقوهای است، یعنی همه دستگاهها، از دولت تا مجلس و سایر قوا، باید پای کار باشند، تجربههای عمرانی ارزشمند در سطح استان، فرصت مناسبی برای همافزایی در مدیریت منابع آب فراهم کرده است.
دانشگر با اشاره به آمار بارندگی در استان زنجان گفت: میزان بارش تجمعی استان در سال آبی جاری حدود ۳۱۵/۵ میلیمتر بوده که نسبت به سال آبی گذشته ۱۰ درصد افزایش نشان میدهد، اما ذخیره سدهای استان نسبت به متوسط دهساله کاهش قابل توجهی داشته است.
او ابراز کرد: بر اساس آخرین دادهها، درصد پرشدگی مخازن سدهای مهم استان نسبت به میانگین دهساله به ترتیب برای برخی سدها ۴۱.۵۷ و ۳۵ درصد کاهش را نشان میدهد. این اعداد را باید جدی گرفت و حتماً با کمک تیم کارشناسی، سناریوهای بدبینانه برای مدیریت مخازن و تأمین نیازها تدوین شود.
معاون مجامع شرکت مدیریت منابع آب ایران سپس به موضوع دیسپاچینگ آبی و مدیریت هوشمند منابع و مصارف اشاره کرد و بیان کرد: در سالهای اخیر، یکی از مباحث جدی در مدیریت آب، مدیریت همزمان منابع و مصارف و حتی مدیریت توأمان آب و برق است.
وی افزود: در چاههایی که هنوز کنتور هوشمند نصب نشده، از دادههای کنتورهای برق (سامانه فهام) به عنوان ابزار کنترل دو سویه استفاده میشود تا بر اساس مصرف انرژی، برداشت آب نیز پایش شود؛ هرچند این روش نیز با ملاحظات و محدودیتهای خاص خود همراه است.
او با تاکید بر لزوم اجرایی برنامه هفتم توسعه و نگاه متفاوت به هوش مصنوعی، اضافه کرد: نصب کنتورهای هوشمند یکی از محورهای اصلی طرح احیا و تعادلبخشی است و استان زنجان باید با جدیت بیشتری این برنامه را دنبال کند.
دانشگر با اشاره به طرحهای پایلوت بورس آب و سایر ابزارهای نوین مدیریت، آمادگی ستاد مدیریت منابع آب کشور را برای همکاری با استان زنجان اعلام کرد و ادامه داد: اگر استان زنجان در زمینههایی مانند بورس آب، رصدخانه آب، دیسپاچینگ آبی و مدیریت هوشمند آمادگی داشته باشد، ما نیز در ستاد آمادهایم کارگروههای مشترک تشکیل داده و از ظرفیت این استان برای اجرای طرحهای نوآورانه استفاده کنیم.
وی در ادامه با اشاره به وجود ۱۹ طرح و ۲۸ پروژه در استان زنجان، گفت: کارهای خوب و چشمگیری در سالهای اخیر انجام شده و لازم است مدیرعامل جدید با تداوم مسیر طیشده و با اتکا به تجربه همکاران، این پروژهها را به سرانجام برساند.
او با اذعان به محدودیتهای مالی کشور و چالشهای تأمین اعتبار، تأکید کرد: ستاد مدیریت منابع آب ایران در حد توان از پروژههای حیاتی استانها، از جمله زنجان، حمایت خواهد کرد.
معاون مجامع شرکت مدیریت منابع آب ایران با اشاره به پیشینه ایثار و مجاهدت مردم این استان در دفاع مقدس و دیگر عرصهها، خاطرنشان کرد: این استان، قدمگاه شهدای ارزشمند است و دریای عشق و شور حسینی مردم زنجان زبانزد است. ما به این فرهنگ غبطه میخوریم و این افتخاری است که در چنین فضایی در خدمت همکاران خود باشیم.
در ادامه معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان گفت: با توجه به ضرورت تأمین آب پایدار استان در افق ۱۴۰۷، زنجان آمادگی دارد ۵۰ درصد منابع مالی پروژههای خطوط انتقال و سدسازی را از محل سرمایهگذاری و مولدسازی داراییها تأمین کند.
مسعود بیاتمنش ضمن تاکید بر لزوم حرکت از طرحهای توسعهای به سمت طرحهای حفاظتی و هوشمندسازی مدیریت منابع آب، اظهار کرد: مسئولیتپذیری در نظام جمهوری اسلامی، بار امانتی سنگین است که علاوه بر پاسخگویی قانونی، نیازمند پاسخگویی در پیشگاه الهی بر مبنای خدمت بیمنت به مردم است.
وی اضافه کرد: با تشکیل تیمی جوان و متخصص در این دوره، اعتماد به توان مهندسی استان احیا شد. پروژههایی نظیر سد مراش و بلوبین با رویکرد مهندسی ارزش و اقتصادی دنبال شدند که ارزش افزوده بالایی برای استان به همراه داشته است. با توجه به پیشرفتهای اخیر، این طرحها باید با همان جدیت تا رسیدن به بهرهبرداری کامل دنبال شوند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با تأکید بر تغییر اولویتها در حکمرانی آب، افزود: با توجه به شرایط اقلیمی زنجان، امروز بیش از طرحهای توسعهای، نیازمند طرحهای حفاظتی هستیم. حفاظت از آبخوانها و دشتها که مخازن خدادادی و بدون هزینه هستند، باید با اجرای طرحهای آبخیزداری در اولویت قرار گیرد، چراکه افت سطح تراز آبهای زیرزمینی، خطر فرونشست زمین و تغییرات اقلیمی را تشدید میکند.
وی با اشاره به توپوگرافی کوهستانی استان و مدیریت رودخانه قزلاوزن، بیان کرد: پروژه سد مشمپا با بهروزرسانی مطالعات و رفع دغدغههای زیستمحیطی، اکنون دارای مجوز ماده ۲۳ است و از اولویتهای راهبردی استان محسوب میشود و همچنین همچنین بر تسریع در آبگیری سد شهریار برای بهرهمندی شهرستان طارم و جلوگیری از هدررفت منابع آبی به سمت دریای خزر تأکید کرد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به چالش تأمین آب شرب در افق ۱۴۰۷، گفت: طبق مصوبات کارگروه ملی سازگاری با کمآبی، ۶۰ درصد آب شرب مورد نیاز استان باید از طریق منابع سطحی تأمین شود. بنابراین اجرای خطوط انتقال سدهای مراش و مشمپا و… حیاتی است.
وی تصریح کرد: استان زنجان بهعنوان یکی از پیشگامان، آمادگی دارد ۵۰ درصد از منابع مالی این پروژهها را از محل سرمایهگذاری بخش خصوصی و مولدسازی داراییها تأمین کند و آمادگی داریم این بسته پیشنهادی را به وزیر نیرو ارائه دهیم.
بیاتمنش بر لزوم ارتقای سیستمهای اندازهگیری مصرف آب تأکید کرد و افزود: همانطور که در بخش برق سیستمهای دقیق دیسپاچینگ وجود دارد، لذا اندازهگیری مصرف آب دقیق نبود از این و تلاش داریم میزان مصرف در بخشهای شرب، صنعت و کشاورزی را به صورت لحظهای و با دقت بالا رصد و کنترل کنیم. زنجان میتواند به عنوان الگویی موفق در سطح ملی در این زمینه معرفی شود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به برنامه کاهش مصرف آب کشاورزی تا یک میلیارد مترمکعب در افق ۱۴۰۷، خاطرنشان کرد: رعایت الگوی کشت و مدیریت دقیق بر اساس دادههای واقعی، کلید موفقیت در این برنامه است.
همچنین در این مراسم مدیرعامل سابق شرکت آب منطقهای زنجان گفت: طی سال اخیر با انسداد ۱۷۶۰حلقه چاه غیرمجاز و شتاب گرفتن پیشرفت سدها و خطوط انتقال، گامهای مؤثری برای تأمین آب پایدار استان زنجان برداشته شده است.
اکبر باقری اظهار کرد: در بخش سدسازی، پیشرفت فیزیکی سد بلوبین از ۶۲ درصد به ۷۵ درصد رسید. در سد مراش نیز شاهد جهش قابل توجهی بودیم، بهگونهای که پیشرفت فیزیکی آن از ۵۴ درصد به ۹۱ درصد افزایش یافت؛ بهطوریکه عملیات خاکی و تونل این سد به اتمام رسیده و کارهای مکانیکال نیز انجام شده و تنها عملیات مرتبط با سرریز باقی مانده است.
وی با اشاره به وضعیت خطوط انتقال آب استان، تصریح کرد: در حوزه خطوط انتقال، پیشرفت فیزیکی از حدود ۱۳ درصد به ۲۱ و سپس به ۳۰ درصد رسید و در این بخش نیز گامهای مهمی برداشته شد.
او با تأکید بر اهمیت صیانت از منابع آب زیرزمینی بهعنوان سرمایه نسلهای آینده، بیان کرد: اعتقاد ما این است که منابع آبی امانتی در دست ماست و باید برای نسلهای بعدی حفظ شود. در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴، به ترتیب ۴۷۱.۵۷۰ و سپس در مجموع طی این دوره، ۱۷۶۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان مسدود شد که برآیند این اقدامات، صرفهجویی حدود ۴۲.۹ میلیون مترمکعبی در مصرف آب زیرزمینی استان بود.
رئیس سابق شرکت آب منطقهای زنجان با اشاره به برخی اقدامات داخلی شرکت، افزود: در حوزه درآمدی، همکاران تلاشهای ویژهای انجام دادند و شرکت توانست در این زمینه به نتایج قابل قبولی دست یابد. همچنین در زمینه بهروزرسانی ناوگان و تجهیزات شرکت، کارهای خوبی صورت گرفت که در این مجال از ذکر جزئیات آن صرفنظر میکنم.
باقری با بیان اینکه در دوره مسئولیت خود تلاش شده رویکردهای کلیشهای گذشته اصلاح شود، خاطرنشان کرد: در این مدت سعی کردیم کلیشههایی را که سالها در مدیریت بخش آب حاکم بود، بشکنیم و وارد فضای جدیدی از تصمیمگیری مبتنی بر نگاههای کارشناسی و دقیق شویم. طبیعی است که هرگونه تغییر با سختیها و مقاومتهایی همراه است و نگاههای محتاطانهای بر فرآیند تصمیمسازی حاکم میشود تا بتوانیم تصمیمات درستتری اتخاذ کنیم.
