صداي پاي «بيضايي» ميآيد
از غرب دور صداي پاي «بهرام» ميآيد، «بهرام بيضايي». گواه و شاهد اين صدا هم كتاب «هزار افسان كجاست» و فيلم سينمايي «اشغال» است كه اولي يكبار مجوزش را در 175 صفحه براي انتشار از مراجع ذيربط دريافت كرد و دومي ساخت فيلم «اشغال» توسط اين كارگردان جدي شده و به مراحل اجرايي نزديك ميشود.
اول خبر اينكه اين روزها قرار است كتاب «هزار افسان كجاست» كه پيش از اين «بيضايي» نسخه كوچكي از آن را تاليف كرده بود، در 500 صفحه دوباره براي دريافت مجوز چاپ به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي فرستاده شود.
«بيضايي» حدود هشت سال وقت خود را صرف اين كتاب كرد تا كتابي كه پيش از اين يكبار مجوز چاپ را دريافت كرده بود با مستنداتي تاريخي دوباره براي انتشار آماده شود. «بيضايي» در اين كتاب با مستندات خود نشان ميدهد كه «هزارويك شب» يك داستان تمام ايراني است نه عربي.
«شهلا لاهيجي» مدير انتشارات روشنگران و مطالعات زنان و ناشر آثار «بهرام بيضايي» درباره كتاب «هزار افسان كجاست» به «شرق» گفت: «اين كتاب پيش از اين در 175 صفحه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مجوز چاپ را دريافت كرده بود اما آقاي بيضايي خواستند كه اين كتاب منتشر نشود تا مستندات و شواهد اين كتاب كامل شود تا اينكه در دو، سه ماه گذشته نسخه نمونهخواني و حروفچيني آن آماده شد و حالا قرار است براي دريافت مجوز دوباره به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ارسال شود. اميدوارم كتابي كه يكبار مجوز گرفته در صف انتظار نماند، ضمن اينكه بيضايي به هيچ عنوان اهل تغيير نيست.»
كتاب «هزار افسان كجاست» در ادامه مسير روايي كتاب «شب هزارويكم» و كتاب «ريشهيابي درخت كهن» است كه دايرهالمعارفي از فرهنگ ايراني است كه با وسواس بيضايي به سرانجام رسيده است.
بيضايي در اين كتاب، به ريشههاي اساطيري، پرداختهاي متفاوت و هنرمندانهاي داشته است. همچنين يك فصل از اين كتاب به داستان ضحاك و سند مشهور ابوريحان بيروني پرداخته است. پيش از اين، بيضايي در گفتوگويي درباره واقعيت داستان ضحاك با اشاره به نمايشنامه اژدهاك، برداشتهايي كه «علي حصوري» و «احمد شاملو» از سند ابوريحان بيروني داشتهاند را غلط خواند و برداشت خود را به انتشار «هزار افسان كجاست» وعده داده بود.
درصورت صدور مجوز تا پايان سال «هزار افسان كجاست» با حضور بيضايي در ايران رونمايي ميشود. البته سهشنبه گذشته نيز سومين نشست از سلسله برنامههاي اجراي نمايشنامههاي بهرام بيضايي با روخواني از نمايشنامه «سهرابكشي» اين كارگردان مولف سينما و تئاتر در دفتر انتشارات روشنگران همراه بود. بيضايي، در اين اثر با زيركي، داستان را گونهاي روايت ميكند كه گويي رستم از همان ابتداي امر از داشتن پسري آگاه بوده است. از اينجاست كه تراژدي «رستم و سهراب» ابعاد ديگري پيدا ميكند. طبق روال هميشگي، كارهاي بيضايي انتهاي ماجرا در ابهامي خفته است كه پيوسته بخشي از تاريخ ما را پوشانده و همه چيز تا امروز برپايه گمانهزني بالوپر گرفته است.
بيضايي ايران نيست اما اخباري هم كه درباره او اين روزها منتشر ميشود كم نيستند. بعد از ماجراي كتاب «هزار افسان كجاست» روزهاي پاياني هفته گذشته خبري ديگر اما تكراري، دستكم در يك سال گذشته درباره حضور دوباره بيضايي در سينماي ايران با فيلم «اشغال» روي خروجي خبرگزاريها قرار گرفت.
اصغر رفيعيجم، فيلمبردار سينماي ايران به «ميراث خبر» گفت: «هرچند زمزمههاي ساخت فيلم «اشغال» كمي زودتر از موعدش در رسانهها منتشر شده و من منبع انعكاس خبر را نميشناسم اما خبر، واقعيت دارد.
آقاي بيضايي قرار است سال آينده پس از اتمام قراردادش با دانشگاه استنفورد، فيلمنامه «اشغال» را در ايران جلو دوربين ببرد. آقاي بيضايي بايد به كشور بازگردد تا درباره مقدمات توليد تصميمگيري شود. با صحبتهايي هم كه با دوستان معاونت سينمايي داشتهام مشكلي در باب صدور مجوز ساخت فيلم نميبينم و اميدوارم با حضور آقاي بيضايي فيلم جديدشان در سال آينده جلو دوربين برود.
«رفيعيجم» پر بيراه نميگفت، «عليرضا سجادپور» مدير اداره كل نظارت و ارزشيابي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در گفتوگو با «شرق» ضمن تاييد گفتههاي «رفيعيجم» گفت: «مشكلي براي فعاليت آقاي بيضايي نيست و آمادگي كامل براي همكاري با ايشان وجود دارد.»
اما آنسوتر روايت كمي متفاوت است. «بيضايي» آرزو دارد در ايران باشد به شرطي كه بتواند كار كند و البته «اشغال» را آنگونه كه ميخواهد جلو دوربين ببرد درست مثل «رگبار» و «كلاغ» و... . اين روايت «شهلا لاهيجي» از آخرين ديالوگهايش با «بهرام بيضايي» است.
«بيضايي» اوايل پاييز سال 89 به دعوت دانشگاه استنفورد آمريكا براي تدريس سينما، از ايران مهاجرت كرد. در كنار اين همه اما و اگر يك نكته دستكم محقق است و هيچ چيزي نميتواند مانع آن شود؛ حالا چه كتاب «هزار افسان كجاست» رونمايي شده يا نشده باشد، «اشغال» ساخته شود يا نشود، بيضايي سال آينده به ايران ميآيد. از غرب دور صداي پاي...