همايون اسعديان و منوچهر محمدي سريال «دا» را ميسازند
سريال «دا» به تهيهکنندگي منوچهر محمدي و کارگرداني همايون اسعديان به سفارش و سرمايهي حوزه هنري آغاز به کار کرد و اينک در مرحلهي پژوهش و نگارش فيلمنامه است.
به گزارش ايسنا، سريال تلويزيوني «دا» که اقتباسي از اين کتاب است، طي جلسهاي با حضور محسن مومني (رييس حوزه هنري)، منوچهر محمدي (تهيه کننده)، همايون اسعديان (کارگردان)، محمد حمزهزاده (مديرعامل انتشارات سوره مهر)، سهيل جهان بيگلري (معاون سينمايي حوزه هنري)، مرتضي سرهنگي (مدير دفتر ادبيات و هنر پايداري حوزه هنري) و راوي کتاب «دا» زهرا حسيني به طور رسمي کار خود را آغاز کرد.
همايون اسعديان، کارگردان سريال «دا» گفت: من اين كتاب را چهار سال پيش خواندم بدون اينكه كوچكترين ذهنيتي براي ساخت آن داشته باشم و اكنون كه دوباره خواندمش به ديد جديدي رسيدم. تاكنون هر چه ساخته شده راجع به آزادي خرمشهر بوده و اين كتاب درباره سقوط خرمشهر است. باور من بر اين است كه سقوط خرمشهر حماسه است نه فتح آن. اين سقوط و اين مقاومت مردمي اين قدر عظمت دارد كه يك حماسه است؛ زيرا براي فتح ديگر ارتش و سپاه شكل گرفته و در زمان سقوط اينها نبود. ما دايما ميخواهيم درباره اين حماسه اول صحبت كنيم و بگوييم كه اين سقوط به دليل مردمي بودنش بسيار با ارزشتر از فتح خرمشهر است.
طبيعتا وقتي اين قدر كلان به موضوع نگاه ميكنيم بايد با ديدي دوباره كتاب را بخوانيم كه من خواندم و تمامي اسامي را يادداشت كردم. كساني كه زنده هستند بايد به سراغ همه آنها برويم و با تک تک آنها صحبت كنيم. بايد با افراد زيادي هم صحبت شويم و از زواياي ديگري هم به اين موضوع نگاه كنيم زيرا فقط يك بار ميتوان به اين كار دست بزنيم و اين پروژه از پروژههايي است که هر روز اتفاق نميافتد. اميدوارم بدون عجله بتوانيم تمام ظرايف اين ماجرا را در بياوريم و كاري بكنيم كه هم در شأن مردم خرمشهر كه خالقان اين حماسه هستند، هم در شأن كتاب و هم در شأن تمام دوستاني كه دارند زحمت مي شكند تا اين كار در تحقق پيدا کند، باشد.
منوچهر محمدي در ادامه اين جلسه به عنوان تهيهکننده اين مجموعه با بيان اين نکته که متولد آبادان بوده و خود از نزديک با برخي از حوادث آغازين جنگ روبهرو بوده است، گفت: وقتي كار توليد اين سريال به من پيشنهاد شد من اول امتناع كردم نه استقبال. به دلايل متعددي از جمله اينكه احساس ميكردم كار واقعا دشوار و مشقتباري است. دشواري فيلم جنگي از يك سو كه خودش اساسا دردسرها و سختيهاي خاصي دارد. گاهي نپذيرفتن كار دليل كراهت نيست، برعكس به دليل فهمي است كه انسان از پيچيدگي كار دارد و گاهي انسان بعضي از كارها را به دليل قداست اين كارها نميپذيرد. در مورد اين كتاب و بحث خود خرمشهر هم نظرم همين بود. تا بالاخره بعد از چندين ماه رفت و آمد من زمان خواستم تا يك بار ديگر كتاب را بخوانم و تحليل اوليه خودم را ارائه بدهم.
وي افزود: نخستين نكتهاي كه در اين كتاب براي من ارزش دارد اثبات يك حرف جديد است كه ما براي نسل جديد و نسل آيندمان بايد بزنيم كه اين حرف «جنگ تحميلي» نام دارد. ما هيچ آمادگي به معناي متعارف نداشتيم. مهم ترين وجه قصه ما اين است كه يك ملت در برابر يك ارتش ايستاده است. اين شايد اولين معناي مهم مورد نظر ما باشد و اگر همگي حول محور همين مفهوم بگرديم شايد بتوانيم به سوالي که چندين سال است خيلي باب شده پاسخ دهيم.
نسل جوان ما اكنون مي پرسند اصلا چرا جنگ شروع شد؟ حتما شما يك كاري كرديد. حتما شما مي خواستيد انقلابتان را صادر كنيد که جنگ شده است. اتفاقات خرمشهر به نظر من يكي از اصليترين پاسخها به اين سوالات آن هم به انسانيترين شكل آن است. مردم اين شهر مردمي عادي بودند كه هر روز صبح بيدار مي شدند و مي رفتند دنبال حيات روزمرهشان و يك دفعه با چنين هجومي روبهرو مي شوند و نكته در اين جاست كه ميايستند و ايستادگي مي كنند. اگر بتوانيم اين روايت را خوب دربياوريم در سطح تفكري كلان خدمت بزرگي در اين راستا انجام دادهايم.
محمدي ضمن بيان دشواريهاي اين کار خاطرنشان کرد: يكي از سنگهاي بزرگي كه خودم سر راه خودم قرار دادم اين بود كه عنوان کردم ما ديگر امكان ساخت اين فيلم را در خرمشهر فعلي نداريم زيرا اين خرمشهر ديگر خرمشهر آن سال نيست و مردم هم ديگر حوصله و تحمل تكرار اين صحنه ها را ندارند. به خصوص اينكه اتفاقاتي كه در كتاب است چون با جزئيات بيان شده بايد يكبار ديگر از نو خرمشهر را بسازيم. بايد ماكتي از اين شهر در ابعاد كاريمان بسازيم. بايد اين اتفاق بيفتد كه بتوانيم حق مطلب را ادا كنيم و آن حرفها را انتقال دهيم؛ اين يعني كه ما داريم از يك پروداكشن عظيم صحبت ميكنيم و البته از اجرايي نسبتا سخت.
وقتي همه چيز در حد مطلوب و مقدور شكل بگيرد به طور طبيعي تماشاگران كه متشكل از مردم، رزمندگان، منتقدان، صاحب نظران سياسي و دايه داران جنگ هستند، احساس كنند كه همه چيز گفته شد و تقريبا چيز ناگفته اي در آن ماجرا باقي نمانده است. نكته اي كه در مورد كتاب «دا» وجود دارد اين است كه اين كتاب سرشار از لحظات عاطفي و حسي است و به همين دليل چيزي بين قصه و خاطره است. ما در اين جا صحبت از يك سريال ميكنيم.
سريال يعني قصهاي كه از ابتدا شروع مي شود و تا انتها پيش مي رود. اين قصه شخصيت هايي دارد كه بايد با بينندگان ارتباط برقرار كند و پي رنگي اساسي در قصه وجود دارد كه به نظر من علاوه بر زاويه ديد خانم حسيني بايد به زواياي ديگري هم بپردازيم زيرا كار بزرگي انجام مي دهيم. كتاب دا ضمن همه محسناتي كه دارد به شدت كتاب تلخي است. اما در كنارش حتما حوادث شيريني هم بوده كه بايد ذكر شود و لحظاتي باشد كه تماشاگر يك نفسي بكشد.
وي در پايان يادآور شد: من هميشه گفتهام اگر اين جنگ هيچ دليل و توجيهي هم نداشته باشد فقط از يك منظر قابل دفاع است و آن اينكه ما در تاريخ 200 سال گذشته ايران هرچه جنگ كرديم تكه اي از خاكمان را داديم رفت و تنها جنگي كه ما يك ميلي متر خاك نداديم همين جنگ بود و اگر اين جنگ از هيچ زاويهاي محترم نباشد از اين زاويه محترم است.
به گزارش سازمان سينمايي سوره، در اين جلسه محسن مومني ـ رييس حوزه هنري ـ ضمن بيان برخي از ابعاد ارزشمند خاطرات «دا» گفت : با اينكه كتاب «دا» ركورد قابل توجهي در آثار دفاع مقدس به خود اختصاص داده و با استقبال بي نظيري مواجه شده است، اما حقيقتا بايد اعتراف كنيم که هنوز به دست همه نرسيده است. عليرغم اينكه اين كتاب در نوع خود بينظير بود و جمع كثيري از مردم انشارات سوره مهر را با اين اثر مي شناسند و به اين خاطر تحسين مي كنند، اما به هر حال هنوز هم همه از آن مطلع نيستند.
وي افزود: از روز اول که خاطرات خانم حسيني را از خرمشهر شنيديم و قرار شد خاطرات ايشان جمعآوري شده و به شکل کتاب ارائه شود، به دليل جذابيت اين خاطرات اين نکته را مورد توجه خود قرار داديم که اين خاطرات قابليت تبديل شدن به فيلم را دارد و بايد تبديل به فيلم شود. تا امروز هم گروههاي مختلفي اعلام آمادگي کردند براي اقتباس از اين کتاب اما، ما به دنبال فرد مورد اعتمادي بوديم كه سابقهي هنري قابل تكيهاي داشته باشد که به لطف خدا اين اين امر تحقق پيدا کرد و اميدواريم به ياري خداوند و شهداي خرمشهر بتوانيم بخشي از ايثارگريهاي و مقاومت اين ملت شريف رو به نمايش بگذاريم.
در ادامه مرتضي سرهنگي ـ مدير دفتر ادبيات و هنر پايداري حوزه هنري ـ گفت: انتخاب اين كتاب براي تبديل شدن به سريال نه فيلم بسيار انتخاب هوشمندانهاي است. زيرا اين روايت، روايتي كاملا اجتماعي است. ما از جنگ دو روايت داريم؛ يكي روايت نظامي است كه البته كار مراكز نظامي است و به ما ارتباط چنداني ندارد و البته تجربيات بسيار با ارزش نظاميان را ميطلبد. با همهي اهميتي كه اين نوع روايت براي ارتشهاي همهي كشورها دارد، ولي با توده مردم ارتباط برقرار نميكند و پر از نقشه و اعداد و ارقام و تاكتيكهاي نظامي است. ما به اين نوع روايت در جنگ مي گوييم روايت واقعه. ما يك روايت ديگر از جنگ داريم كه روايت انساني است و «دا» جزو كتابهايي است که روايت انساني دارد. جالب اين است كه راوي اين كتاب يك سرباز نيست، يك دختر 17 سالهاي است پر از آرزو كه در بحبوحهي جنگ قرار مي گيرد و وقايعي شكل ميگيرد.
وي به بيان اين که روايتي اين دختر در تلويزيون بهتر از سينما جواب ميدهد، افزود: راوي ما زن است و زن يعني زندگي و معني عامي كه در دنيا وجود دارد اين است كه جنگ، ضد زندگي است. اينكه جلوي اين ضد زندگي يعني جنگ، يك زن قرار ميگيرد. خود به خود درام است. حوادثي كه بر خانم حسيني گذشته و در اين كتاب روايت شده، از جنسي است كه به شدت با مردم ارتباط برقرار مي كند. چون در حقيقت اين خانوادهها هستند كه دارند جنگ مي كنند. من اين را از اين جهت عرض كردم كه خود انتخاب سريال براي فرم اين اثر، انتخابي هوشمندانه است.
در پايان اين نشست زهرا حسيني، راوي کتاب «دا» ضمن اعلام آمادگي براي همکاري با اين گروه خاطرنشان کرد: خدا را شكر مي كنم كه خداوند باز هم اين امكان را به من داد و به اين كتاب عنايت كرد. البته بايد يادآوري كنم كه من نويسنده اين كتاب نيستم و فقط راوي آن هستم زيرا اين اشتباه دردسرهاي زيادي را براي من به همراه داشته است. اين كتاب تاريخ يك ملت است. تاريخ آبرو و اعتبار يك ملت است. شرف ملت ايران است كه همانطور كه فرموديد فقط يك بار ساخته مي شود. مي گويند اگر مي خواهيد چيزي را خراب كنيد يك بار بسازيد اگر هم ميخواهيد آباد كنيد يك بار بسازيد. نكته جالب اين است از وقتي كه قصه ساخت سريال شكل گرفت هميشه يكي از گزينههاي من آقاي محمدي و آقاي اسعديان بودند. چون من جلوههاي ويژه خاك سرخ را خيلي دوست داشتم و با مضمون طلا و مس هم بسيار خوب ارتباط برقرار كردم. اميدوارم مثل ساير كارهايتان نسبت به اين ملت، نسبت به اين نظام، به خصوص نسبت به شهداي اين مردم به خوبي اداي دين كنيد.
کتاب «دا» خاطرات مقاومت مردم خرمشهر در زمان اشغال اين شهر به دست سربازان عراقي است که از زاويه ديد يک دختر 17 ساله بيان مي شود. اين کتاب محصول انتشارات سوره مهر حوزه هنري است.