مرور آثار سه نسل از سينماگران: بدهكاري، انرژي، اطمينان گمشده
برف و سرماي پاييزي سبب شد مراسمي كه براي نكوداشت سه نسل از سينماگران ايران برگزار شده بود با تاخير همراه شود؛ مراسمي كه فرصتي براي مرور خاطرات 30سال سينماي ايران بود.
از رفتگان مانند علي حاتمي، رسول ملاقليپور و خسرو شكيبايي سخن گفته شد و از مستندسازاني كه به دليل مشكلات پيشآمده نيستند. سينماگران از سن و سال مختلف بالاي سن هتل استقلال ميرفتند و كوتاه سخن ميگفتند هرچند برخي هم سخن نگفتند و تنها تماشاگر بودند.
اگر جوانترها از مسايل روز و مشكلات امروز سينما سخن ميگفتند قديميترها از گذشته خوبي كه داشتند، ياد ميكردند. عزتالله انتظامي خاطرهاي از علي حاتمي در پشت صحنه «جهان پهلوان تختي» گفت و به ياد همه آورد: «او كارهايش فوقالعاده بود و كسي آنها را از ياد نخواهد برد.» ناصر تقوايي، مسعود كيميايي و داريوش مهرجويي از نسل اول فيلمسازان جزو غايبان اين مراسم بودند.
هارون يشايايي تهيهكننده دو فيلم «ناخدا خورشيد» و «هامون» از تقوايي چنين ياد كرد: ««ناخدا خورشيد» مزد جان ناصر تقوايي بود كه در شرايط بسيار سختي ساخته شد و بدون ابتداييترين امكانات زيستي، عوامل تنها به عشق شستن دست و صورتشان در آبهاي خليجفارس اين سختيها را تحمل ميكردند.» و همان نكته هميشگي را درباره حضور شكيبايي در فيلم هامون گفت: «خسرو شكيبايي نقش ويژهاي در اين فيلم داشت كه در واقع دوباره متولد شد.» نسل دوم فيلمسازان حضور بيشتر و حرفي براي گفتن داشتند.
يكي از نكتههاي جالب قرار گرفتن نام ميلاني در نسل دوم و شايقي و افخمي در نسل سوم بود. دختر ملاقليپور از دستنوشته پدرش گفت كه در آن نوشته بود: «ميدانم كه بعد از فيلم ميم مثل مادر نيستم» صدرعاملي اين اتفاق «مرور را مقداري شتابزده» دانست كه «جاي تقدير دارد».
شمقدري اين بار نه بهعنوان مسوول بلكه به عنوان كارگردان «طوفان شن» در ميان جمع حاضر شد هرچند سخن گفتن برايش كمي سخت بود: «ما كه به خارج از كشور ميرويم، ميبينيم كه چقدر به سينماي ايران نياز دارند. اميدوارم سينماي ايران را به مخاطبانش در همه جاي دنيا برسانيم. سينماي ايران حقيقتا سينماي خوبي است و با وجود همه انتقادهايي كه ميشود آينده خوبي دارد و بايد بياييم همه به هم كمك كنيم و راه را با چالشهاي كمتري با ياري همه فيلمسازان عزيز سينماي ايران طي كنيم.»
حميدنژاد كارگردان «اشك سرما» از بازيگر اين فيلمش ياد كرد كه اكنون جزو اسمهاي ممنوعه شده است: «تصميمگيريهاي عجولانه ميتواند استعدادها را فراري دهد و چه خوب است براي هنرمنداني كه ماندند شرايطي را فراهم كنيم تا نروند. بياحترامي بسياري از هنرمندان را از پاي درميآورد و تنها يك توجه كوچك كافي است تا آنها دلگرم شوند. البته آقاي شمقدري تلاش زيادي كردند تا مشكلات گلشيفته حل شود اما اتفاقاتي افتاد و آن را از حيطه وظايف ايشان خارج كرد اما باز تاكيد ميكنم به فكر كساني كه هستند، باشيم.» حضور دستهجمعي عوامل «روز شيطان» فرصتي بود كه بهروز افخمي از خوشحالياش براي ديويدي شدن اين فيلم بگويد.
سيامك شايقي كارگردان «خواب زمستاني» ياد بدهيهاي تسويهنشدهاش به بانك براي اين فيلم افتاده بود و گفت: «در طول دوران فيلمسازيام سعي كردم به كسي باج ندهم و شايد به دليل همين است كه سالها در اين وضعيت بينابين باقي ماندهام.» ماني حقيقي و ترانه عليدوستي از ديگر حاضران در اين مراسم بودند كه براي فيلم «كنعان» روي صحنه آمدند.
ماني حقيقي به مشكلاتي كه براي تعدادي از مستندسازان اتفاق افتاده، اشاره كرد و گفت: «امروز ما در اين هتل و در گرماي خوب آن نشستهايم اما بايد ياد كنيم از برخي دوستان مستندساز كه در جمع ما حاضر نيستند و اميدوارم كه بهزودي به جمع ما اضافه شوند.» ترانه عليدوستي هم گفت: «امروز ما بايد به يكديگر اطمينان كنيم و فارغ از حواشي از همديگر نترسيم. اگر جهان به سينماي ما نياز دارد، خود ما بسيار بيشتر به اين سينما و به يكديگر نياز داريم.»
مسعود رايگان نيز از وحيد موساييان براي معرفياش به سينما با اين فيلم كه آن را بسيار روشن خواند، قدرداني كرد. رويا تيموريان نكتهاي را گفت كه ميتواند دردناك باشد: «با ديدن اين تصاوير پخششده ديدم چقدر فيلم خوب داشتيم و چه افراد شايستهاي در سينما هستند كه در ميان اين سه نسل انتخاب شدند و هرچه به گذشتهها ميرويم، ميبينيم فيلمها بهتر و شرايط براي سينما مطلوبتر بود.
در گذشته عوامل مهربانتر بودند و اميدوارم در مراسمهاي بعدي شرايط سينماگران بهتر شود.» اين برنامه را موسسه رسانههاي تصويري به بهانه رونمايي از آثار سه نسل سينماگران برگزار كرده بود و از «جمال اميد» بهعنوان طراح اين پروژه نام برده شد.