ارسال پیام واضح تهران به واشنگتن از طریق علی لاریجانی؟

فرارو- علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امورخارجه عمان دیدار و گفتگو کرده است. اهمیت این گفتگو از این جهت است که کمتر از یک هفته بعد از دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران و ایالات متحده انجام شده است. با توجه به این که عمان میزبان مذاکرات بوده است، گمانه‌زنی‌هایی درخصوص پشت پرده سفر لاریجانی مطرح است. 

به گزارش فرارو، برخی رسانه‌ها از جمله آسوشیتدپرس مدعی شده‌اند لاریجانی احتمالا حامل پاسخ ایران به دور اول مذاکرات تهران-واشنگتن است. هرچند برخی رسانه‌ها نیز ادعایی متضاد را مطرح و اعلام کردند عمان حامل پیامی از سوی واشنگتن برای تهران بوده است. 

سخنگوی وزارت خارجه، ساعاتی پس از انتشار خبر سفر لاریجانی به خبرنگاران در این باره گفت: «این سفر در ادامه سفرهای دبیر شورای عالی امنیت ملی است. ایشان قبلا به کشورهای منطقه سفر داشت و به روسیه و پاکستان، روسیه و عراق و این در ادامه رایزنی‌هایی ایران است و در راستای سیاست اصولی ایران برای تقویت روابط با همسایگان و حسن همجواری.» 

با توجه به اهمیت این سفر و احتمالات پیرامون آن، دکتر علی بیگدلی، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی و استاد دانشگاه در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوع پرداخته است: 

ممکن است لاریجانی حامل پیام‌های واضحی از سوی تهران باشد

علی بیگدلی به فرارو گفت: «این که بعد از گفتگوهای آقای عراقچی با طرف آمریکایی، اکنون آقای لاریجانی باب گفتگوها را باز کرده را می‌توان با چند پیش فرض بررسی کرد: ممکن است آقای لاریجانی به دنبال ادامه مذاکرات، این سفر را انجام داده است. ممکن است علت سفر آقای لاریجانی، عمق دادن به مذاکرات باشد. حتی ممکن است این سفر با هدف مشخص کردن سمت و سوی مذاکرات انجام شده باشد. حتی ممکن است این پیشنهاد از سوی آمریکایی‌ها بوده باشد که مذاکرات وارد سطحی بالاتر شود.» 

وی افزود: «سفر آقای لاریجانی به عنوان رئیس شورای عالی امنیت از یک سو و به عنوان نماینده ویژه رهبری از سوی دیگر، مورد توجه است. درواقع اینگونه استنباط می‌شود که سخنان ایشان، مستقیما از سمت رهبری منتقل می‌شود. جالب است که آقای لاریجانی دقیقا همان مسیری را طی می‌کند که آقای عراقچی طی کرد، یعنی سفری که از عمان آغاز شد و به قطر رسید. به همین دلیل هم می‌توان حدس زد آقای لاریجانی حامل پیام‌هایی باشند که شاید تا حدودی، واضح‌تر باشد.» 

سفر شتاب زده نتانیاهو به آمریکا اهمیت زیادی دارد

این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در ادامه گفت: «طرف آمریکایی، اشاراتی به تلاش برای سریع‌تر به نتیجه رسیدن مذاکرات کرده و حتی برخی منابع اشاره کرده‌اند که مذاکرات احتمالی هفته آینده بسیار مهم و سرنوشت ساز است. بنابراین نه تنها طرف آمریکایی می‌خواهد درخواست‌های دقیق خود را مطرح کند، بلکه ایران نیز دقیق‌ترین و آخرین نقطه نظرهای خود را مطرح و اتمام حجت خواهد کرد. می‌دانیم که آقای عراقچی هم با محدودیت‌هایی در تصمیم گیری مواجه است. به هر حال ایشان نمی‌تواند به شکل انفرادی تصمیم گیری کند بلکه باید برای هر تصمیم با تهران و مقامات بالادستی خود در تماس باشد.» 

وی افزود: «در طرف مقابل، آمریکایی‌ها تاکید شدیدی بر محدودیت کامل برنامه هسته‌ای ایران دارند. رفتار نتانیاهو و سفر شتاب زده او به آمریکا نیز حائز اهمیت زیادی است. نشست بسیار خصوص نتانیاهو با ترامپ به شکلی که نمی‌خواهد جزئیات آن فاش شود را می‌توان در تاریخ آمریکا و اسرائیل بی‌سابقه دانست. همه این‌ها نشان می‌دهد مسئله برای اسرائیل حاد شده و تقاضاهای بیشتری از سوی نتانیاهو در راه است. آن‌ها به این حجم از توافقات که صفا محدود به مسائل هسته‌ای شود، دلخوش نمی‌شوند و ترجیح می‌دهند محدودیت‌های موشکی گسترده‌ای نیز به ایران تحمیل شود.» 

انتظارات ایران و آمریکا از یکدیگر بسیار بالاست

این استاد دانشگاه در ادامه گفت: «مسئله همراهی و همفکری ایران با نیروهای نیابتی منطقه‌ای موضوع دیگری است که از دغدغه‌های اصلی نتانیاهو محسوب می‌شود. شرایط منطقه بسیار پیچیده شده و سطح انتظارات امریکا و نتانیاهو اکنون با یکدیگر تا حدودی فاصله پیدا کرده. اما جالب است حتی در خصوص مسئله هسته‌ای نیز، سطح انتظارات آمریکا بالاتر از حد انتظار است. اگر قرار باشد ایران به همه خواسته‌های هسته‌ای آمریکا تن دهد، نمی‌تواند پاسخ منتقدان داخلی را بدهد و اصلا تن دادن به این خواسته‌های مغایرت‌هایی جدی با گفته‌های پیشین ایران خواهد داشت. بنابراین هر دو طرف انتظارات زیادی از یکدیگر دارند و در نتیجه سطح انتظارات طرفین نیاز به تجدیدنظر جدی دارد تا به یک سطح مشترک برسد.» 

وی افزود: «رسیدن به یک نقطه مشترک باید سریعتر انجام شود، چون هر اندازه برای رسیدن به این نقطه مشترک، اتلاف وقت بیشتری رخ دهد، زور یا احتمال جنگ بیشتر خواهد شد و حضور این همه تجهیزات و ادوات جنگی آمریکا در منطقه نیز، نمی‌تواند بی‌حاصل باشد. درواقع یا باید آمریکا برای حفظ آبرو و اعتبار به استفاده از ادوات جنگی بپردازد و وارد جنگ شود، یا هر چه سریعتر در مذاکرات به یک منطقه تفاهم برسد. آمریکا برای به دست آوردن امتیازاتی پشت میز مذاکره نشسته است. با این وجود نمی‌توان به مذاکرات دلبستگی بیش از حد خوش بینانه داشت، هر آن ممکن است به دلیلی مذاکرات شکست بخورد، ضمن این که همچنان بر این باورم مذاکره مستقیم در شرایط موجود، بهترین گزینه ممکن خواهد بود.»