توماس فریدمن:
ضرورت تغییر نگاه امریکا به «بازی بزرگ»
فرارو- سرویس بینالملل؛ هفته گذشته، سفری به شهر«فاتح پور سیکری» واقع در پایتخت امپراطوری مغول داشتم. این شهر در منطقه «آگرا» و در نزدیکی «تاج محل» در هندوستان قرار دارد. در طی مسیر، راهنمای هندی من از تاریخ مربوط به اواخر سده 15 میلادی توضیحاتی می داد؛ زمانی که افغانستان بخشی از سرزمین هند و امپراطوری بزرگ مغول به شمار می آمد. دورانی که کشورهای همسایه در تلاش بودند شهرهای مهم آن را را به تصرف خود درآورند و این مسئله به نبردهای بزرگی منجر می گردید. از دیرباز کشورهای زیادی وجود داشته اند که تسلط یافتن بر سرنوشت افغانستان در ایجاد امنیت ملی آنها امری حیاتی محسوب می شده که البته امروزه تعداد آنها کمتر شده است.
اکنون که ایالات متحده سرگرم مذاکراتی مبنی بر خروج نیروهای نظامی اش از خاک عراق و افغانستان می باشد، فرصت مناسبی است تا به بازخوانی هر چند اندک تاریخ آسیای مرکزی و مرور حوادثی که قرنهای متمادی، قدرت های برتر جهان را برای تثبیت جایگاه خود در این منطقه با یکدیگر درگیر ساخته است، بپردازیم. ازهند گرفته تا ایران باستان، از بریتانیا تا روسیه و در حال حاضرنیز کشورهایی چون امریکا، ایران، ترکیه و پاکستان، و عنوان این رقابتها از دیرباز «بازی بزرگ» بوده است. در طول تاریخ خسارات زیادی به این کشور وارد آمده و پولهای زیادی برای نفوذ در آن خرج شده اما هیچ کشوری در بلند مدت برنده دائمی این «بازی» نبوده و پیروزی در این میدان همیشه مقطعی بوده است.
بیایید با چنین دیدگاهی به تحلیل اوضاع در عراق و افغانستان در زمان حال بپردازیم. من فکر می کنم، تصمیمات پرزیدنت اوباما مبنی بر خروج کامل نیروهای ایالت متحده از خاک عراق بر طبق برنامه و در پایان سال جاری، تصمیمی است که علیرغم مخالفت های جمهوری خواهان جنگ طلب عملی خواهد شد. آنان سعی دارند دائماً جار بزنند که ما با خروج نیروهایمان از این کشور، عراق را در اختیار ایران قرار خواهیم داد و به این طریق خواب را راحت را از خود سلب می کنیم.
اجازه دهید تصمیمات پرزیدنت اوباما را بهترین کاری بدانم که قرار است انجام گیرد و به شما اطمینان دهم که این آینده تیره ای که جمهوریخواهان ترسیم می کنند هرگز اتفاق نمی افتد. می پرسید چرا؟ خب برای پاسخ به این سوال بد نیست به تاریخ رجوع کنیم، قرن ها تاریخ به ما می آموزد که اعراب و ایرانیها با یکدیگر رفتار خوبی نداشتند. با وجود آنکه عراق و ایران هر دو دارای اکثریت شیعیان مسلمان می باشند، اما شکافهای قومی، زبانی و منازعات تاریخی همواره میان آنها وجود داشته است.
اشغال عراق توسط ایالات متحده به نحوی انجام شد که بی درنگ تمام توجه عراقیها به تهدیدهای منطقه ای را متوجه امریکاییها کرد. عراقی ها مردمان مغروری هستند و هنگامی که سربازان امریکایی از خاک عراق خارج شوند، آنها مطمئناً بیش از پیش بر روی عملکرد دولتمردان و سیاستمداران خود متمرکز خواهند شد.
هنگامی که ما از این سرزمین خارج شویم، من گمان می کنم جریان غالب نفوذ، از عراق به سوی کشورهای همسایه معکوس خواهد شد به شرط آنکه دموکراسی در عراق حفظ گردد و برقرار بماند. اگر این اتفاق بیافتد مردم منطقه هر روز بیشتر و بیشتر به عراق چشم می دوزند، جایی که روزنامه نگاران مستقل، احزاب خودجوش فعالیت دارند و انتخابات آزاد برگزار می شود و این باعث حیرت و تحسین همگان خواهد شد.
بنابراین همانطور که کنش بر اساس نگاه سنتی به نظریه «بازی بزرگ» در خاک عراق را نمی توان پذیرفت، ادامه این بازی در افغانستان نیز ضرورت چندانی ندارد. «راجا موهان»، عضو ارشد «مرکز تحقیقات علوم سیاسی»، در دهلی نو چنین استدلال می کند: «ایالات متحده باید نیروهای خود را از منطقه خارج کند و اجازه دهد تا رقابتهای طبیعی قدرتهای موجود در منطقه روال عادی خود را طی کند آنگاه این کشور می تواند با چرخشهایی، تعادل و توازن را در بازی میان این قدرتها حفظ کند. با خروج امریکاییها از منطقه آنها خود را از زیر بار فشار افکار عمومی و همچنین از شر حملات مداومی که علیه آنها صورت می گیرد خلاص می کنند و در عوض می توانند بر روی نتیجه بازی تاثیر مورد نظر خود را بر جای گذارند.»
امروزه دولت امریکا به جای نگه داشتن نیروهای نظامی خود در منطقه به راه های مقرون به صرفه تری برای نفوذ ژئوپولیتیک در آسیا احتیاج دارد. ما (امریکا) به قدرت نفود بیشتری در رقابت های طبیعی در این منطقه برای دست یابی به اهدافمان نیاز داریم. برای ادامه دادن به «بازی بزرگ» بیش از یک شیوه وجود دارد، که لازم است آنها را بیاموزیم.
منبع: نیویورک تایمز
تاریخ: 1 نوامبر 2011
مترجم: نسیم کلانی