بزرگترین زلزله های تاریخ/ ۱۰ رویداد ویرانگر که جهان را لرزاندند
قدرت تخریب زلزله نه تنها به بزرگی (ریشتر)، بلکه به عمق زمینلرزه و تراکم جمعیت در آن منطقه بستگی دارد.
زلزله یکی از مهیبترین بلایای طبیعی است که می تواند با قدرت تخریب فوق العاده خود خسارات جانی و مالی سنگینی بر جای بگذارد. اگرچه زمینلرزههای بزرگی مانند زلزله نپال در سالهای اخیر توجهات را جلب کردهاند، اما تاریخ شاهد لرزشهایی بسیار سهمگینتر بوده است. در اینجا ۱۰ زلزله قدرتمند ثبت شده را بررسی میکنیم.
نکته علمی: قدرت تخریب زلزله نه تنها به بزرگی (ریشتر)، بلکه به عمق زمینلرزه و تراکم جمعیت در آن منطقه بستگی دارد.
10. آسام - تبت، 1950 - بزرگی 8.6 ریشتر
حداقل یک هزار و 500 نفر به واسطه این زلزله در تبت شرقی و آسام، هند جان خود را از دست دادند. این زلزله در استان های سیچوان و یوننان چین و حتی شهر کلکته در هند نیز احساس شد. رانش زمین موجب مسدود شدن رودخانه ها شد و زمانی که آب راه خود را باز کرد امواج حاصل از آن چندین روستا را نابود کرده و موجب مرگ صدها نفر شد. اگرچه مرکز این زلزله در تبت بود اما آن را به نام زلزله آسام - تبت و یا زلزله آسام می شناسند.
9. شمال سوماترا، اندونزی، 2005 - بزرگی 8.6 ریشتر
بیش از یک هزار نفر در این زلزله جان خود را از دست دادند و صدها نفر نیز مجروح شدند که بیشتر آنها در نیاس واقع در شمال سوماترا، اندونزی قرار داشتند. این زلزله زیر سطح اقیانوس هند جایی که ورقه هند-استرالیایی به زیر ورقه اوراسیایی رفت، رخ داد.
8. جزایر رت، آلاسکا، 1965 - بزرگی 8.7 ریشتر
زمانی که این زلزله عظیم رخ داد و زمینه ساز شکل گیری یک سونامی با ارتفاع بیش از 10 متر شد تنها هفت سال از مبدل شدن آلاسکا به یک ایالت می گذشت. به رغم شدت بالا، این زلزله آسیب های کمی به همراه داشت زیرا در منطقه ای دور افتاده در جزایر آلوتیان رخ داد. سونامی ناشی از این زلزله در هاوایی گزارش شد و به ژاپن نیز رسید.
7. دور از ساحل اکوادور، 1906 - بزرگی 8.8 ریشتر
این زلزله فاجعه بار 8.8 ریشتری سونامی قدرتمندی را ایجاد کرد که مرگ 500 تا 1,500 نفر را به همراه داشت. سونامی در امتداد ساحل آمریکای مرکزی گسترش یافت و حتی به سان فرانسیسکو و ژاپن نیز رسید. این زلزله در امتداد مرز بین ورقه نازکا و ورقه آمریکای جنوبی رخ داد.
6. مائوله، شیلی، 2010 - بزرگی 8.8 ریشتر
به واسطه این زلزله و سونامی پس از آن که مرکز شیلی را هدف قرار داد حداقل 500 نفر جان خود را از دست داده و 800 هزار نفر آواره شدند. بیش از 1.8 میلیون نفر از مردم شیلی تحت تاثیر این زلزله قرار گرفتند و مجموع ضرر اقتصادی آن برابر با 30 میلیارد دلار برآورد شد. این زلزله در امتداد مرز بین ورقه های تکتونیکی نازکا و آمریکای جنوبی رخ داد.
5. شبه جزیره کامچاتکا، روسیه، 1952 - بزرگی 9 ریشتر
نخستین زلزله به بزرگی 9 ریشتر در جهان در ساحل شرقی کامچاتکا روی داد. این زلزله زمینه ساز شکل گیری یک سونامی به ارتفاع 13 متر شد. شهر کرسنت، کالیفرنیا نیز تحت تاثیر سونامی قرار گرفت. این زلزله تلفات جانی به همراه نداشت اما در هاوایی موجب خسارت مالی حدود یک میلیون دلاری شد. کامچاتکا در سال 1923 یک زلزله 8.5 ریشتری را نیز تجربه کرده بود.
4. در نزدیکی ساحل شرقی هونشو، ژاپن، 2011 - بزرگی 9 ریشتر
در یازدهم مارس 2011، زلزله ای به بزرگی 9 ریشتر زمینه ساز شکل گیری یک سونامی و مرگ حدود 29 هزار نفر و آسیب دیدن برخی از راکتورهای هسته ای در ژاپن شد. این بزرگترین زلزله ثبت شده در تاریخ ژاپن محسوب می شود. پس از آن پس لرزه ها نیز جزیره هونشو را لرزاندند. بیش از 50 پس لرزه به بزرگی 6 ریشتر و بیشتر و سه پس لرزه به بزرگی بیش از 7 ریشتر روی دادند. رانش گسل در مرز بین صفحات تکتونیکی اقیانوس آرام و آمریکای شمالی موجب این زلزله شد.
3. دور از ساحل غربی شمال سوماترا، 2004 - بزرگی 9.1 ریشتر
به واسطه این زلزله و سونامی پس از آن در 14 کشور در جنوب شرق آسیا و شرق آفریقا در مجموع 227 هزار و 898 نفر جان خود را از دست داده و یا مفقود شدند و 1.7 میلیون نفر آواره شدند. تلفات این سونامی بیش از هر نمونه ثبت شده دیگر در تاریخ بوده اگرچه برخی برآوردها می گویند که تلفات ناشی از زلزله هائیتی در سال 2010 بیشتر بوده است. برخورد صفحات تکتونیکی هند و برمه موجب شکل گیری این زلزله شده بود.
2. پرنس ویلیام ساوند، آلاسکا، 1964 ح بزرگی 9.2 ریشتر
این زلزله عظیم و البته سونامی پس از آن مرگ 128 نفر و خسارت مالی 311 میلیون دلاری را موجب شد. آسیب زلزله در بسیاری از شهرها از جمله انکوریج که در 120 کیلومتری شمال غرب مرکز زلزله قرار داشت، سنگین بود. این زلزله در امتداد یک گسل فعال بین ورقه های آمریکای شمالی و اقیانوس آرام رخ داد. لرزش این زلزله سه دقیقه ادامه داشت.
1. شیلی، 1960 - بزرگی 9.5 ریشتر
حدود یک هزار و 655 نفر جان خود را طی این زلزله مهیب از دست داده، هزاران نفر مجروح و میلیون ها نفر نیز آواره شدند. جنوب شیلی با آسیب 550 میلیون دلاری مواجه شد. این زلزله زمینه ساز شکل گیری یک سونامی شد که مرگ 61 نفر در هاوایی، 138 نفر در ژاپن و 32 نفر در فیلیپین را به همراه داشت. این زلزله به واسطه رانش گسل بین ورقه نازکا و ورقه آمریکای جنوبی رخ داد.
جدول مقایسهای ۱۰ زلزله قدرتمند ثبت شده در تاریخ جهان
|
رتبه |
مکان وقوع زلزله |
سال (میلادی) |
بزرگی (ریشتر) |
پیامد اصلی |
|
۱ |
والدیویا، شیلی |
۱۹۶۰ |
۹.۵ |
قدرتمندترین زلزله تاریخ و ایجاد سونامی در اقیانوس آرام |
|
۲ |
پرنس ویلیام ساوند، آلاسکا |
۱۹۶۴ |
۹.۲ |
لرزش طولانیمدت (۳ دقیقه) و تغییر جغرافیای ساحلی |
|
۳ |
سوماترا، اندونزی |
۲۰۰۴ |
۹.۱ |
مرگبارترین سونامی تاریخ با بیش از ۲۲۷ هزار مفقود و کشته |
|
۴ |
توهوکو (سندای)، ژاپن |
۲۰۱۱ |
۹.۰ |
فاجعه اتمی فوکوشیما و جابجایی محور زمین |
|
۵ |
شبهجزیره کامچاتکا، روسیه |
۱۹۵۲ |
۹.۰ |
نخستین زلزله ۹ ریشتری ثبت شده و سونامی ۱۳ متری |
|
۶ |
مائوله، شیلی |
۲۰۱۰ |
۸.۸ |
تخریب گسترده در مرکز شیلی و آوارگی ۸۰۰ هزار نفر |
|
۷ |
دور از ساحل اکوادور |
۱۹۰۶ |
۸.۸ |
سونامی وسیع در امتداد سواحل آمریکای مرکزی |
|
۸ |
جزایر رت، آلاسکا |
۱۹۶۵ |
۸.۷ |
ایجاد سونامی بزرگ در منطقه دورافتاده آلوتیان |
|
۹ |
شمال سوماترا، اندونزی |
۲۰۰۵ |
۸.۶ |
رانش شدید صفحات در محل تلاقی ورقه هند و اوراسیا |
|
۱۰ |
آسام - تبت (هند و چین) |
۱۹۵۰ |
۸.۶ |
انسداد رودخانهها و تخریب روستاها بر اثر سیل ناشی از رانش |
پرسشهای متداول
-
بزرگترین زلزله ثبت شده در تاریخ چند ریشتر بوده است؟ زلزله 9.5 ریشتری شیلی در سال 1960.
-
آیا زلزلههای بزرگ همیشه بیشترین تلفات را دارند؟ خیر؛ تلفات به زیرساختها و نزدیکی به مراکز جمعیتی بستگی دارد (مثلاً زلزله هائیتی با ریشتر کمتر، تلفات بسیار سنگینی داشت).
منبع: عصر ایران
