انتقاد تند از عملکرد صدا و سیما در پوشش اعتراضات/ به همین دلیل بازار اینترنشنال رونق گرفت

رضا فضلعلی در اعتماد نوشت: در عصر پیشرفت علم، صنعت و ارتباطات، اگر لحظه‌ای غفلت کنیم، بدون تردید ناظر پیشرفت دیگران و حداقل ضرر آن درجا زدن جامعه خواهد بود. بنا بر نظر جیمز روزنا هر حادثه‌ای حتی ظاهرا تصادفی، کوچک و بی‌اهمیت در جهان علتی دارد که باعث ایجاد حوادثی خواهد شد. لذا آشکار یا پنهان در تمامی بحران‌ها، پاسخی به عملکرد مدیران است که در عین بی‌نظمی، نظمی در آن نهفته است که باید پاسخی منطقی و عقلانی به آن داده شود، در غیر این صورت بحران به تدریج عمیق‌تر و گسترده‌تر می‌شود.

از این‌رو به باور من دی ماه ۱۴۰۴ بحران زمانی رخ می‌دهد که افراد یا گروه‌هایی، باورها و اهداف‌شان با یکدیگر در تضاد باشد و نه متفاوت. تعامل و همگرایی و دوری از دشمنی، خشونت و شنیدن صدای مخالف سبب حل یا کاهش بسیاری از مشکلات خواهد شد؛ اما اگر در زمان مناسب، پاسخ مناسبی داده نشود، همان‌گونه که در این چند روز دیدیم چه اتفاقی خواهد افتاد و چه هزینه‌های گزافی در داخل و خارج را حاکمان باید متحمل شوند.

در هر جامعه‌ای، اختلاف‌نظر و سلیقه وجود دارد، لیکن اهمیت موضوع در این است که اختلافات و کشمکش‌ها نباید با درگیری، ویرانگری، تخریب، شایعه، افترا، حذف فیزیکی و شخصیتی همراه باشد. در حقیقت آشوب و اعتراض در جهت تغییر وضع موجود زمانی آشکارتر می‌شود که بین بازیگران اثرگذار و مردم، وفاق کمرنگ شده باشد. 

البته نباید تخریب اموال عمومی مانند آتش زدن درمانگاه، آمبولانس، ماشین آتش‌نشانی، اتوبوس و… را اعتراض نامید، لذا هدف آن گروه افراط‌گرا یا آموزش دیده از عوامل دشمن نیز در کنار معترضین که دست به اقداماتی هنجارشکنانه می‌زنند را باید جدا کرد که بدون تردید اکثریت معترضین نیز با این شیوه رفتار مخالف بوده و هستند.

در سال‌های اخیر تقریبا در بسیاری از نقاط ایران، اعتراضات کوچک و بزرگی دیده شد. بنا بر شواهد موجود نویسنده در یادداشتی در همین روزنامه، احتمال اعتراضات را بدون محکوم کردن فرد یا گروه خاصی، پیش‌بینی کرده بود. اما موضوع اصلی در این است که به چند درصد از آن اعتراضات پاسخی منطقی داده شد؟ متاسفانه در دولت‌های گذشته، هیچ کدام از مدیران، نقاط ضعف در اداره کشور را نه تنها بر زبان نمی‌آوردند، بلکه قبول هم نداشتند؛ لیکن در چند روز ابتدایی اعتراضات، وزیر کشور، دبیر شورای عالی امنیت ملی، کارشناسان صدا و سیما، بسیاری از صاحب‌نظران و حتی تصویب قانونی توسط مجلس شورای اسلامی، آشکارا حق اعتراض را برای افراد در مواردی همچون: عدم مدیریت، افزایش رانت، فساد، تورم، گرانی و نابسامانی اقتصادی در حوزه‌های گوناگون را برای مردم قائل شدند.

آیا این حق را پیشینیان نمی‌دیدند یا نمی‌شنیدند؟! به راستی چند مسوول در بین مردم شریف و البته خسته از نابسامانی‌ها خارج از جلسات در ساختمان‌های دولتی، بدون واسطه رو در روی مردم به خیابان رفتند و به درددل آنان گوش دادند. 

برای کنترل هر بحرانی در ابتدا باید مولفه‌هایی همچون هویت، طبقه اجتماعی، سطح سواد، قومیت، مذهب، زبان، جنسیت و مکان جغرافیایی، افراد که چه تعریفی از «خود» و «مخالف» خود دارند، مشخص شود. برای نمونه نیازهای یک بانوی تحصیلکرده شاغل یا بیکار با خانم خانه‌دار مجرد یا ازدواج کرده، در یک استان گرمسیر مرزی یا در یک روستا یا در مرکز یک استان یا در حاشیه شهرها زندگی کند، نیز تفاوت دارد؛ در عین حال اهداف‌شان، باورهای‌شان، تقاضاها یا شیوه رسیدن به آرزوها و حتی پاسخ به رفتار دیگران نیز متفاوت خواهد بود.

امروزه رسانه‌ها می‌توانند جنگ‌ها، جنبش‌ها، اعتراضات و بحران‌های جوامع را به‌گونه‌ای شروع، گسترش یا پایان یافته، نشان دهند، مثال بارز آن انعکاس اخبار ایران در تلویزیون‌های فارسی زبان ماهواره‌ای کاملا نشان داد که چگونه در بحران‌های سال‌های ۱۳۸۸-۱۳۹۸.۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ توانستند هزینه‌های چالش‌های موجود را برای دولت‌ها در ایران افزایش دهند.

فراموش نکنیم زمانی که آنان را دشمن می‌نامیم، نباید گلایه‌ای نیز داشته باشیم، زیرا کار دشمن تخریب و تضعیف است. متاسفانه بر این باورم برنامه‌های صدا و سیما در چند روز ابتدایی تمامی بحران‌ها به‌گونه‌ای بوده که انگار در کشور هیچ اتفاقی نیفتاده و همه چیز عادی است، به همین دلیل بود که بسیاری از افراد، اخبار را از ماهواره دنبال می‌کردند؛ آن‌ها نیز به صورت حرفه‌ای با سوار شدن بر این موج فراخوان‌ها و اخبار مورد نظرشان را گزینشی و به راحتی منعکس کردند. 

شاید الان که اعتراضات ظاهرا کنترل شده، در آینده نزدیک حتی عده‌ای نیز از رسانه ملی برای انعکاس اخبار نیز تشکر کنند، ولی آیا واقعا اخبار به موقع منعکس شد تا دیگر نیاز به مراجعه به ماهواره‌ها نباشد؟ آری، هیچ عقل سلیمی نمی‌تواند خشونت، افراط‌گرایی، تخریب و کشتار را مانند تمامی جوامع بپذیرد. لیکن آنچه امروز از نگاه نویسنده اهمیت دارد، تعدادی سوار بر این موج فقط از عوامل دشمن بودند؟ مگر در جنگ ۱۲روزه افرادی خودفروخته در رده‌های مختلف وجود نداشت، مگر بسیاری از ایشان را مردم به نیروهای امنیتی معرفی نکردند؛ مگر مسوولان کشور از پشتیبانی و وفاق همین ملت قدردانی نکردند.

هنوز هم هر روز در صدا و سیما اعلام می‌شود که در شهرهای مختلف تعدادی از عوامل خارجی و جاسوس با انواع سلاح توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده‌اند، سوال اصلی اینجاست که در زمان ورود این افراد و گروه‌ها، نیروهای اطلاعاتی کجا و مشغول به چه کاری بودند که ایشان با این توانایی، وارد ایران شده و سازماندهی شدند؟ مدیران باید در عمل قبول داشته باشند که اعتراض حق قانونی و شرعی آحاد ملتی است که به شما رای می‌دهند، در بزنگاه‌های تاریخ پشتیبانی آب و خاک را در برابر دشمنان می‌کنند.

در چند روز با افزایش قیمت ارز، طلا، بنزین و دیگر مسائل باعث شد تا اعتراضات از لحاظ جغرافیایی، گروه سنی افراد، به دلیل‌عدم تحقق وعده‌ها، نسبت به سال‌های گذشته را با گستردگی بیشتری شاهد باشیم. تاکید می‌کنم که خشونت به هر دلیلی مجاز نیست؛ لیکن اعتراض به تورم، کاهش ارزش پول ملی، بیکاری، فساد گسترده، کمبود دارو، عدم مدیریت در ذخایر آبی یا تولید گاز، برق و چالش‌های هر روزه ترافیکی، آلودگی هوا، تعطیلی‌های مکرر یا موضوعاتی همچون موتورسواری بانوان در سال‌های متمادی نام اعتراضی را یدک می‌کشد، عدم توجه به نیازهای جامعه است، زیرا پویایی جامعه برای انسان سالم، آزاد و کارآمد سبب افزایش توسعه پایدار است.

به همین دلیل باید همه عوامل وجود چالش‌ها را دید، نه اینکه فقط عامل‌های مطلوب مورد نظر خودمان را مشاهده و مطرح کنیم. لذا با چنین عملکردهایی اگر پیوند ذهنی، بین آنچه شهروندان می‌اندیشند و می‌خواهند و اقدامات منتخبین، گسستی ایجاد شود. برای کرامت انسانی و رفع نیازهای بحق ملت، دولتمردان برای ادامه باید مسوولیت‌پذیر و عدالت‌محور باشند تا شاهد تکرار چنین حوادث تلخی نباشند

. آنچه امروزه ملت بزرگ و نجیب ایران را رنج می‌دهد، عدم پاسخگویی است. این باورهم باید کاری کرد که جامعه با خودآگاهی در جهت وفاق و تفاهمی واقعی و فراگیر تا حد ممکن کمتر آسیب ببیند. همان‌گونه که ملتی که در فراخوان محکومیت تخریب اماکن عمومی مردم بسیاری شرکت کردند، جدای از مغرضین، تعداد معترضینی که از عصبانیت شنیده نشدن‌ها، به کف خیابان آمدند نیز کم نبودند. امروز غرب با تمام قوای نظامی در اطراف آب‌های ایران مستقر شده است و کسی نمی‌داند که برای حمله آمده یا جهت نشان دادن قدرت و تحمیل خواسته‌هایش در مذاکرات احتمالی آینده وارد منطقه شده، لیکن به خوبی معلوم است که اگر مدیران صداقت و تصمیم‌های عقلانی را در عمل حتی به معترضین روزهای گذشته نشان دهند، همین مردم همانند درگیری دوازده روزه در برابر دشمن خارجی از خاک و سرزمین خود دفاع خواهند کرد.

بدون شک برای حل مشکل اساسی امروز کشور، راهی جز عبور از رفتارهای شعارگونه تکراری به سوی کثرت‌گرایی و اجتماع‌محوری در جهت امید واقعی به آینده و تامین و رفاه مادی و معنوی جمعی نیست.