نگاهی به بلوک‌بندی‌های منطقه؛ کدام کشورها در جنگ از ایران حمایت می‌کنند؟

فرارو- با در هم پیچیده شدن تحولات در منطقه، رخ دادن ناآرامی‌های در ایران، تهدیدهای طرف آمریکایی علیه جمهوری اسلامی و تقویت نیروهای آمریکایی در منطقه، تحلیل‌ها به سمت جبهه‌بندی‌های منطقه‌ای برگشته است. آخرین خبر رسمی درباره تحرکات مذکور این است که کشورهای عربی و آمریکا رزمایشی مشترک آغاز کرده‌اند.

به گزارش فرارو، این تحلیل‌ها در جبهه مقابل ایران بر دو بخش استوار است: پشتیبانی و ارائه خدمات پیش از اقدام نظامی از یک سو و اقدامات پدافندی برای مقابله و رهگیری پهپادها و موشک‌های ایران.

جبهه مقابل ایران

در این بخش نام کشورهایی مانند امارات و اردن شنیده می‌شود که هر کدام نیز دلایلی متفاوت دارند اما گزارش روزنامه اسرائیل هیوم، توجه‌ها را به سمت آن‌ها جلب کرد. میدل‌ایست‌آی به نقل از این روزنامه اسرائیلی گزارش داد که در صورت حمله به ایران، امارات و اردن در منطقه و کشورهای اروپایی که در این گزارش صرفاً نام بریتانیا ذکر شده، از آمریکا پشتیبانی اطلاعاتی و لجستیکی خواهند کرد. همچنین در این گزارش، به این موضوع اشاره شده است که امارات و اردن و نیروهای انگلیسی در منطقه، در رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی با آمریکا همکاری خواهند کرد. این تجربه در جریان جنگ ۱۲ روزه هم تکرار شده بود. مقامات اردن و امارات به این گزارش‌ها واکنشی نشان نداده‌اند.

از زمانی که اخبار مربوط به ورود هواپیماهای بیشتر آمریکایی به منطقه مخابره شد، نام پایگاه هوایی موفق السلطی اردن بیشتر شنیده می‌شود. بر اساس اخبار و تصاویر هوایی منتشر شده، آمریکا جت‌های اف ۱۵/ای، هواپیماهای ترابری سی – ۱۷ و تانکرهای سوخترسان خود را در این پایگاه مستقر کرد. تحلیل فعلی این است که هواپیماهای مذکور برای تقویت سیستم پدافند هوایی اسرائیل برای مقابله با حملات موشک‌های کروز و پهپادهای انتحاری ایران در اردن مستقر شدند.

تصاویر هوایی که از پایگاه هوایی موفق السلطی اردن منتشر شد

امارات در حال حاضر تنها کشور دارنده سامانه پدافند موشک بالستیک تاد است که تعداد این سیستم‌ها در منطقه را با توجه به دو سامانه مستقر در اسرائیل، به سه سیستم می‌رساند. همچنین اخبار غیررسمی وجود دارد که آمریکا سامانه‌های تاد و پاتریوت بیشتری در منطقه مستقر کرده است که در صورت صحت، تعداد سامانه‌های تاد از سه بیشتر است. این کشور همچنین محل قرارگیری پایگاه هوایی المنهاد در ۲۴ کیلومتری جنوب دوبی است که نیروی هوایی استرالیا و انگلیس نیز در آن مستقر هستند. آمریکا در امارات از پایگاه الظفره واقع در ۳۲ کیلومتری جنوب ابوظبی استفاده می‌کند. نیروی هوایی فرانسه هم در پایگاه الظفره و نیروی دریایی آن در کمپ صلح در شهر ابوظبی مستقر است.

میدل‌ایست‌آی در همین باره نوشت: «عربستان سعودی، عمان و قطر تلاش‌هایی را برای منصرف کردن ایالات متحده از انجام حملات جدید رهبری کرده‌اند، در حالی که موضع امارات متحده عربی همچنان نامشخص است و مقامات و کارشناسان سیگنال‌های ضد و نقیضی ارسال می‌کنند.» نام مصر هم در منابع دیگر، میان کشورهایی که دست به تلاش‌های دیپلماتیک می‌زنند، آمده است.

جنگنده‌های تایفون انگلیسی که سال ۲۰۱۸ برای تمرین نظامی مشترک وارد قطر شدند

بریتانیا حضور دریایی خود را در خلیج فارس به صورت چشمگیری کاهش داده اما نیروی هوایی آن همچنان حضوری مستمر و سنگین در این منطقه و همچنین مدیترانه دارد. قبرس به عنوان محل اصلی استقرار نیروی هوایی انگلیس شناخته می‌شود. عمان، قطر و امارات محل قرارگیری پایگاه‌های منطقه‌ای نیروی هوایی بریتانیا هستند و دوحه و لندن همکاری هوایی گسترده‌ای دارند. پایگاه پشتیبانی دریایی این کشور هم در بحرین قرار دارد.

موضع دیگر کشورهای منطقه چیست؟

روابط ایران با کشورهای منطقه تابعی از پرونده‌های مختلف و در‌هم‌پیچیده است. در چنین شرایطی همان طور که در گزارش میدل‌ایست‌آی اشاره شد، رفتار آن‌ها نیز متفاوت است. به طور مشخص کشورهای خلیج فارس همکاری امنیتی و دفاعی با ایران ندارند با توجه به پیچیدگی تاریخی روابط با ایران در عین وجود روابط سنگین امنیتی، نظامی و اقتصادی با آمریکا، سعی می‌کنند وضعیت خود را با این شرایط تنظیم کنند.

بعضی از آن‌ها مانند قطر به صورت کلی اعلام کرده‌اند که سیاست‌شان عدم اجازه استفاده کشورهای خارجی در پایگاه‌هایشان در این کشور، برای حمله به کشورهای منطقه است. در عین حال تلاش‌هایی دیپلماتیک هم دارند یا به صورت علنی دو طرف را به این عرصه دعوت می‌کنند. برخی نیز مانند عمان، تلاش می‌کنند بی‌طرف باقی بمانند اما در دیپلماسی فعال‌تر هستند.

وزیر خارجه عمان ۲۰ دی به تهران سفر کرد

عراق در آستانه انتقال قدرت است و اتفاقاً آخرین اخبار نشان می‌دهد که پس از نامزد شدن نوری المالکی برای پست نخست‌وزیری این کشور، مقامات آمریکایی درباره سیاست‌های آینده این دولت هشدارهایی به بغداد دادند و آن‌ها را به اعمال تحریم و انسداد مسیرهای انتقال پول تهدید کردند. اما نخست‌وزیر فعلی این کشور یعنی شیاع السودانی در آخرین اظهارنظر خود (۳۰ دی) اعلام کرد با هر دو طرف برای در تماس هستند تا یک محور گفت‌وگو میان واشنگتن و تهران در بغداد ایجاد کنند.

در حال حاضر اخبار غیررسمی که تقریباً در دو هفته اخیر چندبار تکرار شد، فرود هواپیماهای ترابری سنگین چینی در ایران بود. در دی‌ماه هم منابع غربی اخباری از پروازهای مشابه از روسیه به ایران مخابره کردند. در سه هفته اخیر، تماس‌های تلفنی میان وزرای خارجه ایران، پاکستان و ترکیه برقرار شد و این دو کشور مواضعی در مخالفت با اقدام نظامی علیه ایران گرفتند و درباره عواقب آن هشدارهایی دادند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین هم روز – ۶ بهمن – در اظهارنظری گفت: «هر حمله نظامی آمریکا به ایران گامی دیگر به سوی بی‌ثباتی در منطقه خواهد بود.»

دو مدافع غیردولتی

تا کنون دو متحد غیردولتی ایران و از اعضای محور مقاومت، حمایت خودشان را از تهران در صورت حمله و آغاز جنگ اعلام کردند. کتائب حزب‌الله عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما خطاب خود را به برادران مجاهد در شرق و غرب زمین و به هر کسی که ایمان را در دل خود دارد و خدا و رسولش را دوست می‌دارد و یقین دارد که عزت برای خدا، رسول و مؤمنان است و به هر کسی که نمی‌پذیرد که جبهه کفر و نفاق بر اهل ایمان و عدالت تسلط یابد، اعلام می‌کنیم که برای جنگی فراگیر آماده شوند تا از جمهوری اسلامی ایران، دژ و عزت امت که بیش از چهار دهه در کنار مستضعفان و تمام مسائل حقه امت محمد (صلی الله علیه و آله) ایستاده است و به مذهب، رنگ یا نژاد توجهی نکرده است، حمایت و پشتیبانی کنند. امروز نیروهای گمراهی از صهیونیست‌های زمین و سران آنها گرد هم آمده‌اند تا آن را تحت سلطه درآورند و یا نابود کنند و تمام اصول ارزشی و اخلاقی را در سطح جهان منهدم سازند. ما بر ضرورت حمایت از آن توسط نیروهای محور و پشتیبانی آن به هر اندازه ممکن تأکید می‌کنیم و به دشمنان اعلام می‌داریم که جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران آسان نخواهد بود، بلکه طعم مرگ‌های سخت را خواهند چشید و هیچ چیزی در منطقه ما برایشان باقی نخواهد ماند.»

کتائب حزب‌الله یا حزب‌الله عراق، یکی از گروه‌های شناخته‌شده مقاومت اسلامی است

در بخش پایانی این بیانیه آمده است: «به برادران مجاهد عزیز می‌گوییم که برای این موضوع میدانی آماده باشند و خود را برای یکی از دو حالت نیکی (پیروزی یا شهادت) آماده کنند، به‌ویژه اگر مراجع بزرگوار، حکم جهاد برای ورود به این «جنگ قدسی» را صادر کنند، در آن صورت، تمامی احکام یا اقدامات جهادی که تا سطح «عملیات‌های استشهادی» ارتقا می‌یابد، برای دفاع از اهل اسلام و کیانِ آن واجب خواهد بود.» دولت عراق تا کنون به این بیانیه واکنشی نشان نداده است.

انصارالله یمن هم پشتیبانی نظامی خود از ایران در صورت حمله را اعلام کرد. این گروه یمنی اعلام داشت: «درصورت حمله آمریکا به ایران، تمام ناوگان و شناورهای آمریکا در دریای سرخ را غرق خواهیم کرد.»