از دعوا بر سر اینترنت تا مرز نامعلوم اعتراض و اغتشاش

فرارو- روزنامه‌های شاخص کشور در شماره‌ امروز خود، به بررسی شرایط جاری کشور پرداختند که همچنان متاثر از رخدادها و ناآرامی‌های هفته گذشته است.

به گزارش فرارو، با توجه به تداوم قطعی ارتباطات اینترنتی در کشور، بعضی روزنامه‌ها از تعداد صفحات خود کم کردند و برخی نیز تمرکز خود را بر خسارت‌های ناشی از این خاموشی گذاشتند. جامعه‌شناسی اعتراضات، مرز میان اغتشاش و اعتراض، ابعاد امنیتی ناآرامی‌ها، ادامه خاموشی اینترنت بین‌الملل و ارتباطات و تهدیدهای دوباره ترامپ مورد توجه روزنامه‌های امروز قرار گرفت. امروز هفتمین روز خاموشی اینترنت بین‌المللی در ایران است.

بازتاب خبر تشکیل «کمیته حقیقت‌یاب»

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در نشست دیروز خود از دستور پزشکیان برای تشکیل کارگروهی متشکل از جامعه‌شناسان خبر داد که «علل و ریشه های خشم را در نسل جوان بدرستی شناسایی کند و وارد راه حل های اجتماعی برای مواردی شود که ما از آن غفلت کرده ایم و دشمن توانست بر آن سوار شود.» او همچنین گفت که کمیته حقیقت‌یاب برای بررسی ناآرامی‌ها تشکیل خواهد شد. این اظهارات مهاجرانی در روزنامه‌های امروز بازتاب خبری پیدا کرد اما مرور مطبوعات نشان می‌دهد که تنها روزنامه کیهان نسبت به این اظهارات واکنشی منفی نشان داد.

کیهان در ستون خبر ویژه امروز خود با تیتر «کدام کمیته حقیقت‌یاب وقتی واقعیت اغتشاش را می‌دانید؟!» نوشت: «درباره اظهارات سخنگوی دولت گفتنی است که اگرچه بررسی جزئیات حوادث اخیر و ریشه و عوامل آن بسیار مهم است، اما به نظر می‌رسد مدیران دولتی بهتر از همه به عمق ماجرا عنایت دارند. از بی‌تدبیری‌های اقتصادی و دامن زدن به تورم تا رها گذاشتن فضای مجازی و رسانه‌ای به عنوان بستر شبکه‌سازی و شبیخون جنایتکارانه دشمن، چیزی نیست که از چشم مدیران دولت پنهان مانده باشد و عجیب این است که برخی مدیران، همزمان با تحرکات سرویس‌های جاسوسی آمریکا و اسرائیل برای برپایی آشوب از بستر فضای مجازی، وعده رفع فیلترینگ را می‌دادند و کاملاً نسبت به آن تحرکات، کرخت یا منفعل (شاید هم همراه و هماهنگ!) بودند و ضمناً توجه نداشتند که تصمیمات تورم‌ساز آنها می‌تواند موجب تولید نارضایتی اقتصادی و موج‌سواری دشمن شود.»

کامبیز نوروزی، حقوقدان و وکیل دادگستری درباره ایده تشکیل این کمیته با تاکید بر این که  «باید گزارش‌هایی که کمیته‌های حقیقت‌یاب تهیه می‌کنند، حداقل طی دو هفته و حداکثر ۲۰ روز منتشر کنند تا بر افکار عمومی اثر بگذارد.»، به روزنامه پیام ما گفت: «اعضای این کمیته ‌باید مستقل از دولت و سایر نهادهای حاکمیتی باشند و متشکل سازمان‌ها و نهادهای مدنی و صنفی مانند نمایندگان نظام‌پزشکی، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران تهران و سایر استان‌ها، اتحادیه‌های سراسری کانون‌های‌ وکلای دادگستری (اسکودا)، شخصیت‌های مستقل اجتماعی و… باشند.»

نوروزی با بیان اینکه کمیته حقیقت‌یاب می‌تواند مرکز بسیار خوبی برای شناسایی زمینه‌ها، عوامل دخیل و تحلیل اعتراضات باشد، ادامه می‌دهد: «نکته بسیار مهم این است که اعضای این کمیته باید از اشخاصی تشکیل شود که مورد اعتماد افکارعمومی باشد. اگر این کمیته از نهادهای حکومتی و دولتی تشکیل شود، قادر نخواهد بود با افکار عمومی ارتباط بگیرد و آن را اقناع کند. به‌ویژه در اعتراضات اخیر با ابعاد گسترده آن و احتمال دخالت جریان‌های مسلح تروریستی در آن، کمیته حقیقت‌یاب باید افکار عمومی در سطح جهان و دولت‌های خارجی را هم اقناع کند. بنابراین، اگر اعضای از نهادهای حکومتی باشند، گزارش آن نه در افکار عمومی ایران و نه در افکار عمومی جهانی اثرگذار نخواهد بود.»

دعوای اینترنتی

ادامه قطعی سراسری اینترنت بین‌الملل در حالی به هفتمین روز رسید که امروز روزنامه‌های مختلف توجه بیشتری نسبت به قبل به این موضوع نشان دادند. روزنامه اعتماد در دو گزارش اجتماعی و اقتصادی به این موضوع پرداخت و خسارت‌های قطعی اینترنت را بررسی کرد.

در گزارش اقتصادی این روزنامه به نقل از یک کارشناس حوزه اقتصاد دیجیتال آمده است:

- پس از قطع شدن اینترنت در صنعت دیجیتال نه تنها بانک‌ها بلکه کلیه سیستم‌های پرداخت به‌شدت آسیب دیدند. تمام سرویس‌های مبتنی بر اینترنت هم هر‌چند ‌هاستینگ داخلی دارند؛ اما در واقع از میکروسرویس‌هایی استفاده می‌کنند که بعضا نیازمند اینترنت بین‌الملل هستند و به کلی از کار افتاده‌اند. به عنوان نمونه یک سرویس کپچای ساده که یک عدد رندوم و کد امنیتی را برای شما به نمایش می‌گذارد هم قابل دسترس نیست.

- در شرایط تحریمی اگر تاجر یک لحظه از محموله‌اش غافل شود، بلافاصله ممکن است این محموله‌ شناسایی، بلوکه و توقیف شود چون این محموله به سمت ایران در حرکت است. زمانی که این کالاها به گمرک کشورهای دیگر می‌رسد و شما به دلیل قطعی اینترنت قادر به پاسخگویی به ایمیل آن گمرک نیستید، پس کالا را هم نمی‌توانید پیگیری کنید و همین موضوع باعث می‌شود تا در قسمت بازرگانی هم دچار مشکل شوید، چراکه به دلیل قطعی اینترنت اصلا پاسخگوی ایمیل‌ها نبودید.

همچنین در قسمت دیگری از این گزارش در گفتگو با دو کارشناس اقتصادی به آسیب‌های شدید دومین قطعی اینترنت سراسری بعد از جنگ ۱۲ روزه به حوزه اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های تجاری پرداخته شد.

هفت صبح گزارش اینترنتی خود را به موتورهای جستجوی ایرانی اختصاص داد که این روزها به عنوان جایگزین گوگل معرفی می‌شدند و حتی مسئولان شورای عالی فضای مجازی استفاده از آن‌ها را توصیه می‌کردند. این روزنامه که در این گزارش با تیتر «گوگل‌های ایرانی تو زرد از آب درآمدند» فهرستی از وبسایت‌های مورد نیاز مردم را معرفی کرده بود، در مقدمه نوشت: «بسیاری از موتورهای جستجوی ایرانی که ادعا می کردند رقیب گوگل هستند، در شرایط قطع اینترنت به کار نیامدند چون درعمل تنها پوسته‌ای فارسی روی موتور گوگل بودند.»

کیهان امروز از زاویه تکمیل شبکه ملی اطلاعات به موضوع اینترنت پرداخت. این روزنامه در صفحه اول خود، با انتشار تصاویری از راهپیمایی‌های ۲۲ دی و تیتر «مردم سنگ‌تمام گذاشتند حالا نوبت مسئولان است» این مطالبات را از مسئولان داشت: «حل مشکلات معیشتی، حفظ امنیت، مقابله با ستون پنجم دشمن، مجازات اخلالگران و تروریست‌های اقتصادی، تکمیل شبکه ملی اطلاعات، برخورد قاطع و اشد مجازات برای اشرار تروریست.»

کیهان در یادداشت روز خود آورد: «ما در دی‌ماه ۱۴۰۴ به سر می‌بریم و یک بار دیگر شاهد آشوب و اغتشاش و اعمال محدودیت و قطع اینترنت برای مهار آشوب‌ها و خشونت افسارگسیخته آشوبگران در خیابان هستیم. از دی‌ماه ۱۳۹۶ تا دی‌ماه ۱۴۰۴ هشت سال می‌گذرد. هشت سال زمان خوبی بود برای اینکه شبکه ملی اطلاعات و اجزای وابسته به آن را بسازیم و توسعه دهیم تا در مواقعی اینچنین، کاربران فضای مجازی از سطح قابل قبولی از ارائه خدمات برای ادامه فعالیت و کسب و کار خود بهره‌مند باشند اما متأسفانه ما هنوز یک موتور جست‌وجوی کارآمد نیز نداریم!

هشت سال زمان، کافی به نظر می‌رسید تا سکوهای خدمات‌رسان خارجی را نسبت به قوانین داخلی خود پاسخگو کنیم و در صورت سرپیچی آنها از قوانین، این سکوها را با نمونه‌های هم‌ترازشان در خارج یا داخل کشور و البته با مسئولیت‌پذیری نسبت به قوانین‌مان جایگزین کنیم. هشت سال زمان برای این اقدامات و نظایر آن کافی بود اما در این هشت سال، منافع ملی قربانی بازی‌های سیاسی دولت‌های ناکارآمدی شد که با هوچی‌بازی و عملیات رسانه‌ای عملکرد خسارت‌بارشان را به حاشیه می‌بردند و از این نظر منفعت سیاسی‌شان و لازمه کارشان، بی‌قانونی و رهاشدگی فضای مجازی بود.»

مرز نامعلوم اعتراض و اغتشاش

این موضوع امروز مورد توجه روزنامه‌های مختلفی قرار گرفت. ۷ صبح، اعتماد، کیهان، شرق در شماره‌های ۲۴ دی خود از زوایای مختلفی به این موضوع پرداختند.

شرق در سرمقاله امروز خود آورد: «وقتی مشکل و مسئله‌ای وجو دارد، دو راه بیشتر پیش‌رو نمی‌ماند؛ یا حل مسئله از طریق گفت‌و‌شنود یا ستیز و نزاع. حکم عقل این است که نباید به استقبال ستیز رفت. برای آنها که ایمان به گفت‌وگو دارند و اراده به حل مسئله، هیچ‌گاه بن‌بستی نیست. ولی باید آداب و اصول گفت‌وگو رعایت شود. برای گفت‌وگو حداقل پنج شرط لازم است: اول پذیرش «دیگری» برای رسیدن دستور بحث مشترک است که بدون آن گفت‌وگویی شروع نمی‌شود. شرط دوم پذیرش موقعیت برابر در گفت‌وگو است. نباید کسی خود را در موقعیت بالاتر بداند و به زبان امر و دستور گفت‌وگو کند. شرط سوم پذیرش متقابل حق حق‌داشتن است. هر دو طرف گفت‌وگو باید از بدو گفت‌وگو به این قاعده باور داشته باشند که سخن طرف مقابل نیز بهره‌ای از حقیقت دارد و فقط قسمتی از حرف خودش درست است. هرکدام باید قدمی به عقب بردارند. شرط چهارم التزام به نتایج گفت‌وگو است. گاهی گفت‌وگو صرفا برای بیان مواضع و تحلیل‌هاست، مثل مباحثه‌های علمی. اما گاهی نیز گفت‌وگو برای رسیدن به نظر مشترک برای حل مسئله‌ای معین است. در‌این‌صورت هر دو طرف باید به محصول نهایی گفت‌وگو ملتزم و پایبند باشند و اگر نتیجه‌ای از گفت‌وگو حاصل شد، مطابق آن عمل کنند. و بالاخره شرط پنجم، استمرار گفت‌وگو است.

وقتی هدف گفت‌وگو رسیدن به نظر مشترک برای حل یک مسئله است، بعد از رسیدن به نظر مشترک، گفت‌وگو نمی‌تواند پایان یابد. حل مسائل و مشکلات یکباره اتفاق نمی‌افتد؛ به‌ویژه در مسائل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و حقوقی، حل مشکلات و مسائل نیازمند فرایندهای طولانی و پیچیده و گاهی دردناک است. سرماخوردگی با یکی، دو داروی ساده و چند روز استراحت بهبود پیدا می‌کند. اما وقتی بیمار مبتلا به سرطان است، باید داروهای بسیار مهم و گران‌قیمتی مصرف کند، جراحی شود، دوره‌های سخت شیمی‌درمانی و... را پشت سر بگذارد. درمان سرطان خودش دردناک است.»

حسین شریعتمداری هم در یادداشت امروز خود نوشت: «دو گزاره اعتراض به شرایط نامطلوب اقتصادی و سوار شدن پادوهای تروریست اسرائیل روی این موج‌ در هر دو روایت یکسان است ولی این دو روایت در متن و بطن خود با یکدیگر یک تفاوت جدی دارند و این پرسش را پیش می‌کشد که آیا گرانی‌های افسارگسیخته و تنگی معیشت مردم به طور طبیعی پدید آمده و سپس به طور طبیعی باعث اعتراض شده است؟ و یا این پدیده پلشت پیشاپیش، با برنامه‌ریزی قبلی و با هدف ناراضی کردن مردم شکل گرفته و پدید آمده است؟!»

روزنامه اعتماد در دو گفتگو با مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و ناصر ایمانی، تحلیلگر سیاسی اصولگرا به موضوع نارضایتی‌های موجود در جامعه و وقایع اخیر پرداخت. ایمانی به جنبه امنیتی این موضوع پرداخت و گفت: «در حوادث بعد از انتخابات سال 1388 موسوم به جنبش سبز، هرگز با این حجم از نفوذ سرویس‌های بیگانه رو‌به‌رو نبودیم. نقش سرویس‌های بیگانه بسیار کمرنگ بود. با اینکه حدود یک‌سال و نیم طول کشید. سال 1398 اعتراضات خشونت‌باری داشتیم، اما باز هم نقش سرویس‌های بیگانه کمرنگ بود. سال ۱۴۰۱ اعتراضات و اغتشاشات جدی داشتیم، اما باز هم با این حجم از سازماندهی و نقش سرویس‌های بیگانه مواجه نبودیم. امروز خودشان دارند به صراحت می‌گویند که در حال تزریق هستند و ساماندهی دارند. این دیگر تحلیل ما نیست، خبر و فکتی است که خود آنها بیان می‌کنند.»