حقایقی دربارۀ «زره جنگجویان» در دوران قرون وسطی
تصویر یک شوالیه با یک زره درخشان بسیار چشمگیر است، اما زرههای قرون وسطایی چقدر مؤثر بودند؛ آیا آنها راحت بودند و کارایی مناسبی داشتند؟
کمتر چیزی باشکوهتر از تصویر یک شوالیه که زره درخشانی به تن دارد وجود دارد. اما به راستی شوالیههای قرون وسطی چنین زرههایی میپوشیدند؟ این زرهها چقدر موثر بودند و پوشیدن آنها تا چه اندازه سخت بود؟
در طول تاریخ، از نخستین روزهای خشونت سازمانیافته تا ارتشهای امروزی، مبارزان نگران کیفیت تجهیزات خود، سلاح برای کشتن دشمنان و زره برای محافظت از خودشان بودهاند. بنابراین، در سادهترین حالت، از زره برای محافظت و سالم نگه داشتن اندامها استفاده میشد.
با این حال، مردم و تاریخ هرگز ساده نبودند و زره اهداف دیگری هم داشته است. پوشیدن زره روایتگر یک داستان است و صاحبش را در مقام یک مرد (یا گاهی یک زن) صاحب ثروت و موقعیت نشان میدهد. بنابراین، هرکسی که زره میپوشید، بدون شگ دارای ثروت و زمین بود.
افزون بر این، اگر چنین فردی ثروت خود را برای زره خرج کرده باشد، احتمالاً جنگجویان دیگری را رهبری میکند و تقریباً به طور حتم در جنگیدن مهارت دارند. در حالی که شوالیه دیگری (یا شوالیهها- افتخار از آن داستانهاست، نه برای میدانهای جنگ) ممکن است در جستجوی شکست دادن و دستگیری همتای ثروتمند خود باشد، برای یک سرباز کمتر مجهز، شوالیه شاید کسی باشد که باید از او دوری کرد. زرهی که فرد را از ضربات در امان نگه میدارد، ممکن است یک سرباز (به ویژه دهقانی که وادار به خدمت در یگانهای مسلح شده است) را ترغیب کند تا تمام و کمال از شوالیهای که آن را به تن دارد، دوری کند!
چگونه زرههای قرون وسطایی در سراسر اروپای غربی تغییر کردند؟
اسبها به نبرد میروند، پرده نقشدار بایو، قرن یازدهم
زرهها در طول دوره قرون وسطای میانه بسیار تغییر کردند، هرچند تا قرنها پس از آن، زره پوشیده میشد. یک شوالیهی نورمنی در هیستینگز پیراهنی از حلقههای فلزی بهمپیوسته به نام جوشن (یا گاهی زره زنجیری) میپوشید.
زره قرون وسطایی بدن را میپوشاند و تا وسط ران (یا شاید زانو) و تا آرنج (یا شاید مچ دست) امتداد داشت و ممکن بود یک سرپوش روی سر هم داشته باشد. این زرهها را با کلاهخود فلزی میپوشیدند که بالای سر را با میلهای بلند تا روی بینی میپوشاند. یک سپر بلند به شکل اشک از جنگجویان سوار بر اسب یا پیاده، به شکل عالی محافظت میکرد.
زره به تدریج تکمیل شد و سپس صفحات فلزی شکلدار، بیشتر و بیشتر جایگزین آن شد، به ویژه با بهبود کیفیت آهن و توانایی ساخت فولاد. در قرن پانزدهم، زره یا زیر ساز و برگ کاملی از صفحه یا به صورت تکهتکه پوشیده میشد و از مناطقی محافظت میکرد که با فلز محصور نشده بودند مانند زیر بغل، آرنج و زانو و یقه و دامن هم داشت.
کاملترین اثر بازمانده از زرادخانه سلطنتی آلمِین، آرایش سومین ارل کامبرلند، ۱۵۸۶
زره بدون تردید میتوانست براق باشد و براقترین زره قرون وسطایی نشانه دیگری از ثروت بود. رطوبت تهدید همیشگی برای آهن و فولاد بوده و هست و حتی یک روز زیبا بدون یک قطره باران، آب فراوانی به شکل عرق تولید میکند. بیشتر زرهها را به شکلی پرداخت میکردند که یا جلوی زنگزدگی گرفته شود یا از شدت آن کاسته شود. برای نمونه ممکن بود در طول فرایند آهنگری آن را با روغن «سیاه» یا «آبی» کنند، زره فولادی را (از جمله کلاهخودها برای نورمنها و همدورههای آنها) ممکن بود رنگ کنند، ممکن بود آن را در سرکه آغشته کنند یا به شکل دیگر کاری کنند تا فقط سطح آن زنگ بزند.
یک زره فولادی درخشان به مراقبت و توجه زیاد، تمیز کردن و صیقل دادن تقریباً مداوم احتیاج دارد. بنابراین، هر کسی با زره درخشان یا در یک محیط تمیز بود و نگهبان یک نجیبزاده یا یک شخصیت درباری مهم بود و وقت صیقل دادن داشت یا توان مالی محول کردن این کار به فرد دیگری را داشت.
دو بازیگر با زره صفحهای قرن پانزدهمی در حال مبارزه با تماس کامل
زره سبک نیست و به طور متوسط، وزن یک زره صفحهای حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم است، اما زره خوب ساختهشده، وزن را اطراف بدن توزیع میکند، مهمتر از آن، اطراف بدنی که تمرین کرده و به حمل آن حین رژه رفتن، جنگیدن و به طور کلی اعمال خشونتآمیز با افراد دیگر عادت دارد.
غیرقابل انکار است که ۲۰ کیلو وزن اضافه سبب کاهش سرعت فرد میشود، اما برای یک شوالیه تندرست و قوی، انجام هر کاری با زره ممکن است. یکی از شوالیههای معروف فرانسوی به نام ژان دو ماینگر، به نقل از فرواسارت (یک وقایعنویس مشهور) میتوانسته با تمام زرهاش بهجز کلاهخود، پشتک بزند.
ژاک دو لالاینگ در حال مبارزه با ارباب اسپیری در گذرگاه بازوهای چشمه اشک، ۱۵۳۰
زره بدون تردید مؤثر بود، گران بود، سنگین بود، برای استفاده موثر به آموزش نیاز داشت و مراقبت از آن به زمان زیادی احتیاج داشت. زره نیاز به نگهداری دارد چون ممکن است هنگام استفاده بشکند یا گیر کند، اگر به پوشیدن آن عادت نداشته باشید، شک نکنید حرکت شما را کند و مبارزه را برایتان دشوار میکند. دکتر آلن ویلیامز آزمایشهای گستردهای روی زره انجام داده و به این نتیجه رسیده که زرههای اواخر قرن پانزدهم به طور مؤثر ضدشمشیر و ضدتیر بودند و همچنین تا حد زیادی در برابر کمان پولادی مقاوم بودند.
با این حال، افراد زیادی هستند که حاضرند ثابت کنند تیر میتواند از فولاد صفحهای عبور کند و همچنین افراد زیادی هستند که حاضرند ثابت کنند زره در برابر ضربات از فرد محافظت میکند. در هر صورت، اگر زره در میدان نبرد بیفایده بود، اساساً مردم برای داشتن آن مبالغ هنگفت پرداخت نمیکردند و سختی پوشیدن آن را تحمل نمیکردند.
