در پیچ و خم واردات سیگار

روزنامه جهان صنعت نوشت:

روزی که دولت با حذف سود بازرگانی سیگار موافقت کرد، بسیاری از کارشناسان در خصوص افزایش واردات سیگار هشدار دادند.

براساس آمار گمرک، میزان واردات سیگار در نیمه نخست امسال به 39 میلیون دلار رسیده این در حالی است که میزان سیگار وارداتی در شش ماهه نخست سال 89 معادل 15 میلیون دلار بوده است‌ که در همین رابطه شاهد رشد فاحش واردات سیگار در سال‌جاری هستیم. آمار کمرگ نیز با تایید این مطلب از افزایش 40/155 درصدی واردات سیگار نسبت به سال گذشته خبر می‌دهد. در این مدت سوییس، امارات متحده عربی و ترکیه نیز سه کشور عمده مبدا واردات سیگار به کشور هستند.

در همین مدت 08/95 درصد ارزش سیگارهای وارداتی از سوییس، 3 درصد از امارات و 92/0 درصد از ترکیه به کشور سرازیر شدند. اما نکته جالب این موضوع در این است که امارات با وجود اینکه تولید سیگار ندارد جزو صادرکنندگان سیگار به ایران است در واقع امارات در این بین نقش واسطه را بازی می‌کند و جور کشورهایی را که با ایران محدودیت رابطه تجاری دارند، می‌کشد از این رو 217 تن از واردات سیگارمان را امارات تامین می‌کند. البته سایر کشورها نیز در این معامله بی‌نصیب نیستند و 99/0 درصد از کل ارزش واردات و 390 هزار دلار از سیگارهای وارداتی ایران را تامین می‌کنند.

بازار پر رونق قاچاق مارلبرو در غیبت واردات رسمی
البته در آمار گمرک اسمی از آمریکا به عنوان صادر‌کننده سیگار به ایران برده نشده این در حالی است که ایران از نظر تجاری محدودیتی با آمریکا ندارد. جدیدترین داده‌های اداره آمار آمریکا از افزایش صادرات آمریکا به ایران خبر می‌دهد. بر این اساس تنها طی ماه آگوست تجارت دوجانبه ایران و آمریکا به 37 میلیون دلار رسیده که تمام این مبلغ صادرات آمریکا به ایران بوده است.بنابراین اینکه چرا در سطح شهر شاهد فروش سیگارهای آمریکایی هستیم که توسط کشوری سوم وارد می‌شود جای پرسش دارد.

سیگار «مالبرو» که یکی از پرفروش‌ترین سیگارهای آمریکایی در ایران است، چند ماهی می‌شود که با محدودیت فروش مواجه شده مقامات دولت نیز به دلیل دست داشتن صهیونیست‌ها در تولید این سیگار فروش این محصول در کشور به خصوص تهران را کم کردند اما همین امر منجر به قاچاق و عرضه تقلبی سیگار «مالبرو» شده است.

تصمیمی که منجر به افزایش قاچاق و فروش محصولات تقلبی و خطرناک توسط دیگر کشورها شده است نه تنها بازار سیگار ایران را سروسامان نداد بلکه بر نابسامانی این بازار نیز اضافه کرد.
در حال حاضر واردات سیگار به دنبال حذف سود بازرگانی واردات این کالا افزایش یافته به طوری که 13/0 درصد از ارزش کل واردات را به خود اختصاص داده اما این میزان در سال گذشته 05/0 بوده است اگرچه دولت به بهانه کاهش قاچاق سیگار دست به حذف سود بازرگانی 35 ریالی زد اما صدای بسیاری از کارشناسان از این تصمیم درآمد.

در همین راستا جمعی از تشکل‌های پزشکی و پرستاری در مورد خطر افزایش مصرف دخانیات در جوانان و نوجوانان با این تصمیم دولت هشدار دادند. به گفته آنها، بسیاری از کشورها با افزایش مالیات بر دخانیات باعث کاهش مصرف سیگار شده‌اند بدون اینکه تغییراتی را در قاچاق این محصول تجربه کنند چراکه آنها معتقدند کنترل فعالیت‌های غیرقانونی و کاهش قاچاق‌ باید با شیوه‌هایی چون استفاده از هولوگرام معتبر مالیاتی، شماره سریال‌ها، علامت‌گذاری مخصوص بسته‌ها و علامت‌های هشداردهنده انجام شود ‌نه حذف سود بازرگانی.

با ادامه این روند به زودی امکان عرضه رایگان سیگار در میادین اصلی شهرها به بهانه عرضه مستقیم محصولات تایید شده نیز دور انتظار نخواهد بود.

رشد 5/2 درصدی ثبت سفارش سیگار
در همین رابطه سرپرست شرکت دخانیات ایران از رشد 5/2 درصدی ثبت سفارش سیگار طی هفت ماه گذشته نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد.

علی‌اصغر رمزی افزود: در هفت ماهه سال گذشته تنها دو میلیارد نخ سیگار ثبت سفارش شده بود که این میزان ثبت سفارش امسال به پنج میلیارد نخ سیگار رسیده و این رشد، حاصل مصوبه دولت در مردادماه امسال است.

وی افزود: البته ثبت سفارش سه میلیارد نخ سیگار از پنج میلیارد نخ در ماه‌های مرداد و شهریور پس از مصوبه دولت در خصوص حذف سود بازرگانی 35 ریالی برای هر نخ سیگار وارداتی صورت گرفته است. وی یادآور شد: پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال 10 میلیارد نخ سیگار ثبت سفارش شود که به‌طور قطع این مقدار افزایش واردات رسمی سیگار منجر به کاهش سهم قاچاق سیگار در بازار خواهد شد.

رمزی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: طی هفت ماهه سال گذشته واردات سیگار کشور یک میلیارد و 400 میلیون نخ بود که این میزان امسال با رشد 78 درصدی به دو میلیارد و 500 میلیون نخ رسیده است.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه سهم قاچاق در تامین مصرف داخل کشور باید به حداقل ممکن برسد، شرکت دخانیات تمامی تلاش خود را با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط برای افزایش تولیدات داخلی و واردات رسمی به کار بسته تا سهم قاچاق سیگار را کاهش دهد.

رمزی گفت: سیگارهای قاچاق با عدم کنترل‌های لازم برای رعایت استانداردهای مربوطه مواجه است و به‌طور معمول با درصد بالای مواد سمی و زیانبار و بسیار خطرناک برای سلامتی مصرف‌کنندگان همراه است. سرپرست شرکت دخانیات ایران گفت: این شرکت از جایگاه دولتی و وظایف حاکمیتی، علاقه‌مند به مصرف کاهش سیگار در کشور است‌ بنابراین ضمن مدیریت بازار مصرف داخل کشور برای تامین نیاز داخلی با اولویت برندهای داخلی و سپس تولیدات مشترک با شرکت‌های خارجی و دست آخر واردات رسمی تلاش می‌کند و در همین راستا برای کاهش مصرف سیگار، تولید کالاهای ترک دخانی را در برنامه خود قرار داده تا با تولید و عرضه این کالا قدم موثری در کاهش مصرف سیگار بردارد.

نیمی از بازار در انحصار قاچاق
قاچاق سیگار به کشور طی چند سال اخیر روندی صعودی داشته‌ به‌طوری که گفته می‌شود هم‌اکنون نزدیک به نیمی از نیاز بازار داخلی به سیگار از طریق قاچاق تامین می‌شود. البته در حال حاضر تعرفه واردات سیگار به کشور حدود 5/40 درصد بوده و این امکان وجود دارد که در آینده این رقم نیز کاهش یابد.

یک مقام مسوول در سازمان ملل متحد چندی پیش اعلام کرد که ایران دومین مصرف‌کننده بزرگ مواد دخانی در جهان پس از افغانستان است. پاکستان نیز در رده سوم قرار گرفت. به این ترتیب می‌توان گفت که ایران دارای یک بازار بسیار جذاب برای تولید‌کنندگان بزرگ سیگار در جهان است. برآورد می‌شود سالانه بین ۶۰ تا ۶۵ میلیارد نخ سیگار در ایران مصرف می‌شود.

از این میزان تخمین‌زده می‌شود که بین ۳۰ تا ۳۵ میلیارد نخ از طریق قاچاق تامین می‌شود. عمده‌ترین مناطقی که از آنجا به ایران سیگار قاچاق می‌شود می‌توان به افغانستان، پاکستان و کردستان عراق اشاره کرد.

هرچند مقادیری از سیگار قاچاق نیز از دیگر مرز‌های کشور وارد بازار داخلی می‌شود.