بهترين و بدترين فیلمهای بازسازي دهه گذشته
نكته تازهاي نيست كه بگوييم هاليوود ايدهاي اصيل ندارد يا حداقل از سرمايهگذاري روي ايدههاي اصيل ميترسد. فقط در همين سال 2011، 27 دنباله براي فيلمهاي قبلي ساخته شده است، با اين حال منبع ديگري نيز براي ساختن فيلمهاي تازه وجود دارد كه امسال بسيار از آن استفاده شده و آن هم رجوع به فيلمهاي قديمي است.
در هفتههاي اخير بازسازيهايي از «كنان بربر»، «شب وحشت»، «از تاريكي نترس»، «سگهاي پوشالي»، «فوتلوز» و «چيز» (كه ادعا شده دنبالهاي است كه پيش از داستان قبلي اتفاق ميافتد اما آنقدر به اثر كلاسيك سال 1982 جان كارپنتر شباهت دارد كه ميتوان آن را بازسازي ناميد) به اكران رسيده و در ماههاي گذشته هم بازسازيهايي مثل «مكانيك»، «آرتور» و «فقط برو دنبالش» روي پرده رفتهاند.
اين فهرست ادامه خواهد داشت و در سالجاري بايد منتظر «يادآوري مطلق»، «سپيده دم سرخ»، «كلاغ»، «فلچ»، «هوي متال» و تعداد بسيار بيشتري از آثار در دست تكميل باشيم.
در اينجا نگاهي مياندازيم به بهترين و بدترين بازسازيهايي كه از سال 2000 بر پرده رفتهاند.این فیلمها بر اساس مجموع آرای مثبت منتقدان معتبرانتخاب شدهاند. تعدادي از اين بازسازيها بهتر از نسخه اصلي بودهاند (از جنبه فني يا روايي).
بعضي از آنها نيز به خوبي از اثر اصلي فاصله گرفتهاند و برخي كاملا به اثري كه از آن الهام گرفتهاند، وفادار ماندهاند (البته نه به اندازه بازسازي «نما به نما»ي گاس ون سنت از «رواني» هيچكاك). نكتهاي كه بايد در نظر گرفت اين است كه بين بازنگري به منبع ادبي اصلي و الهام گرفتن از فيلم قبلي تفاوت قايل شدهايم و بنابراين فيلمي مثل «اسپري مو» با همه نمرههاي بالايي كه گرفته، چون اقتباس از يك نمايش موزيكال صحنهاي است و واقعا بازسازي فيلم اصلي جان واترز نيست در اين فهرست نيامده در صورتي كه «شهامت واقعي» كه بيشتر تفسير مجددي از كتاب است تا بازسازي فيلم اول، چون از سوي بسياري از منتقداني كه دربارهاش نوشتهاند، «بازسازي» تلقي شده، به فهرست راه يافته است.
بهترينها
1- «13 آدمكش» تاكاشي ميايكه
جاشوا راتكوف از تايم آوت نيويورك، از «13 آدمكش» با عبارات «اثري با ساختار كلاسيك، جدا قابل مقايسه با آثار بزرگ آكيرا كوروساوا» ياد كرده است. اين بازسازي تاكاشي ميايكه از نسخه اصلي سال 1963 ايچي كودو، يكي از برجستهترين آثار اين فيلمساز است. «13 آدمكش» ميايكه اثري خشن، غريب و هوشمندانه است اما شگفتانگيزترين نكته، پيروي بيچون و چراي آن از قواعد فيلمهاي سامورايي است. طبق ساختار فيلم اصلي، در نيمه اول فيلم زمان زيادي به معرفي هر شخصيت و گرد هم آمدن گروهي متشكل از 12 سامورايي به شيوه كلاسيك و 45 دقيقه بعدي به نبردي خوشپرداخت، اختصاص يافته است. ميايكه جنبههاي تازهاي به داستان افزوده، از جمله نمايش صريح سويه ساديستي شخصيت لرد ناريتسوگو كه به نحو منحصر به فردي بيمار و فيلسوفمآب است و همچنين شخصيت زيرك سيزدهمين آدمكش.
2-«رفتگان» مارتين اسكورسيزي
به گفته اسفاني زاكارك از مجله سالن، «اسكوسيزي نيازي به بازسازي فيلم «امور دوزخي» نداشت، البته كار او بيشتر گراميداشت نسخه اصلي است تا بيحرمتي به آن. «رفتگان» به جاي آنكه انگلوار به منبع اصلي بچسبد، آن را از نو تصوير كرده، ساختار اصلي فيلم اول را نگه داشته و نقاط افتراق تازهاي به آن افزوده است.»شايد اين بهترين فيلم اسكورسيزي يا اولين بازسازي او نباشد («تنگه وحشت» را از ياد نبريد) اما فيلمي است كه او را برنده اسكار بهترين كارگرداني و همينطور بهترين فيلم كرد. خيلي در اين مورد بحث شده است كه كدام فيلم بهتر است -«امور دوزخي» اندي لائو و آلن مك (و دنباله و پيش-دنباله آن) يا «رفتگان» اسكورسيزي، اما نميتوان انكار كرد كه هر كدام جايگاه منحصر به فرد خود را دارند. «امور دوزخي» يك درام جنايي هنگكنگي تند و تيز، مدرن و سريع است. «رفتگان» 50 دقيقه طولانيتر، پر و پيمان (وامدار هر سه فيلم تريلوژي هنگكنگي) و اپراگونه است. اسكورسيزي بازيهايي عالي گرفته و رنگ و بوي محلي خوبي به داستان داده تا ماجراي يك خبرچين گنگسترها در اداره پليس بوستن و مامور مخفي پليس دردار و
دسته گنگسترهاي ايرلندي را بازگو كند. بسياري از طرفداران فيلم اصلي همچنان آن را ترجيح ميدهند اما منتقدان ميگويند كه طرف هركدام را بگيريد، درست است.
3 - «كينگ كنگ» پيتر جكسن
جاناتان رزنبام در شيكاگو ريدر نوشته است: «بازسازي پيتر جكسن از نسخه كلاسيك 1933 بسيار گيراست. فيلم در مورد شخصيتها دوباره انديشيده و فانتزي يونگي اثر اصلي را به صحنهاي بيجان اما داراي بافتي ماهرانه از جلوههاي پرتحرك و پر احساس تبديل كرده است.»
72 سال فاصله ميان نسخه پيتر جكسن و «كينگ كنگ» اصلي (كه در سال 1976 نيز با بازي جف بريجز، رل ژوردن و جسيكا لانگ بازسازي شده بود) به كارگردان امكان داده تا از پيشرفتهاي فناوري به خوبي بهره ببرد. جكسن به جاي استفاده از مدلهاي استاپ موشن از روش ثبت بازي بازيگران استفاده كرد كه شخصيت گولوم سه گانه «ارباب حقهها» را با آن ساخته بود. هر دو فيلم اوج جلوههاي تصويري زمان خود را عرضه كردند و اثر جكسن با آنكه داستانش در زمان نسخه اصلي ميگذرد، هم اداي ديني به «كينگ كنگ» اصلي كرده و هم هيجان تازهاي به آن افزوده است.
4- «شهامت واقعي» برادران كوئن
كلوديا پويگ از «يو. اس.اي تودي» درباره اين فيلم نوشته است: «فيلم اصلي تحتالشعاع پرسوناي عظيم جان وين قرار داشت اما بازسازي برادران كوئن اثري متكي به گروه بازيگران است و تازگي خاص خود را دارد.» برادران كوئن براي داستانهاي اصيل خود شهرت دارند، بنابراين روي آوردن آنها به بازسازي «شهامت واقعي» 1969 كه جان وين را برنده اسكار بهترين بازيگر نقش اول مرد كرد، عجيب به نظر ميرسيد. البته «شهامت واقعي» اولين بازسازي آنها نبود و آنها فيلم كمتر مورد استقبال منتقدان قرار گرفته «قاتلين پيرزن» را نيز در كارنامه داشتند. برادران كوئن براي ايجاد تمايز با فيلم اصلي، شخصيت متي، قهرمان 14ساله رمان چارلز پرتيس را در كانون داستان نگه داشتند، زبان رمان اصلي را تا حد ممكن به فيلم بازگرداندند و پايان اصلي كه در نسخه هنري هاتاوي حذف شده بود را حفظ كردند. ظاهرا اين تغييرات به مذاق تماشاگران خوش آمد و «شهامت واقعي» به پرفروشترين اثر برادران كوئن بدل شد و همچنين يكي از بهترين استقبالهاي منتقدان از آثار آنها را به همراه داشت.
5- «بگذار داخل شوم» مت ريوز
به نوشته پيتر دبروژ در ورايتي، «ريوز با بازسازي داستان خونآشامي عالي سوئدي، آن را خراب نكرده است. اصلاحاتي هم به عمل آورده و از جمله يك سكانس اكشن-ترسناك خوب هم در اواسط فيلم افزوده است.» وقتي اعلام شد مت ريوز كه تا آن زمان فقط «مزرعه شبدر» را ساخته بود، تريلر خونآشامي سوئدي «بگذار فرد مناسب به داخل بيايد» را بازسازي ميكند، طرفداران آن فيلم، يك خرابكاري هاليوودي ديگر در مورد فيلم خارجي محبوبي را انتظار ميكشيدند. اما به نظر ميرسد داستان اصلي جان آيويد ليندكويست آنقدر جهانشمول است كه به راحتي از عرض اقيانوس اطلس گذشت و در نيومكزيكوي اوايل دهه 1980 جا افتاد. اين را نبايد به آن معني تلقي كرد كه «بگذار داخل شوم» بازسازي فيلم سال 2008 توماس آلفردسن نيست، كه كاملا هم هست. ريوز در واقع از فيلمنامه آلفردسن براي فيلم اصلي استفاده كرد كه داستان پر شاخ و برگ كتاب را بر ارتباط دو كودك متمركز كرده بود. منتقدان از بازسازي استفاده كردند اما تماشاگران استقبال نكردند و فيلم 24 ميليون دلار در سراسر جهان فروش داشت كه نيمي از آن فروش فيلم در آمريكا بود.
6- «بيخوابي» كريستوفر نولان
راجر ايبرت در شيكاگو سان تايمز نوشته: «برخلاف اكثر بازسازيها، «بيخوابي» نولان يك اثر ضعيف روكش شده نيست، بلكه دوباره دست و پنجه نرم كردن با موضوع است، مثل اجراي تازهاي از يك نمايشنامه خوب.» نسخه 2002 «بيخوابي» يكي از آثار فراموش شده كريستوفر نولان است كه بعد از «يادآوري» برجسته و پيش از ورود او به عرصه آثار پرفروش با «بتمن آغاز ميكند» ساخته شد. نولان فيلم دلهرهآور سال 1997 اريك اسكيولدبيارگ را ا ز نروژ به آلاسكا منتقل كرد، آل پاچينو را به جاي استلان اسكارسگارد گذاشت و رابين ويليامز و هيلاري سوانك و تحقيقات داخلي پليس در مورد پاچينو در نقش كارآگاه را اضافه كرد كه بر پيچيدگي احساس گناه او در مورد شليك به همكارش افزود. اما هر يك از فيلمها پايان منحصر به فردي دارد. فقط اينطور ميتوانيم بگوييم كه هاليوود يك پايان روشن، با پروندهاي مختومه و سياه و سفيد را ترجيح ميدهد در حالي كه فيلم غيرآمريكايي جاي بيشتري براي ابهام اخلاقي باز ميگذارد.
7 و 8- «3:10 به يوما» ساخته جيمز منگولد و «كانديداي منچوري» جاناتان دمي
كنت توران، لسآنجلس تايمز: «جيمز منگولد با چنان انرژي و شور و شوقي كارگرداني ميكند كه انگار نميداند قبل از او كسي اين اثر را ساخته است.» جان پاورز، لسآنجلس ويكلي:«اگر نسخه دمي ضرب اثر قبلي را ندارد، در عوض بيشتر احتمال دارد مورد پسند تماشاگران معاصر قرار گيرد كه علاوه بر پيچ و خمهاي هزارتووار داستان از حرفهايگرايي صيقلخورده ستارگان فيلم لذت ميبرند.» دومين اثر وسترن اين فهرست يك بازنگري سرراست از نسخه اصلي با پاياني متفاوت است. نسخه 2007 جيمز منگولد رابطه پدر و پسر را به مضمون مركزي تبديل ميكند، عنصري كه در نسخه اصلي به كلي غايب بود. او همچنين براي تماشاگران مدرن بر اكشن فيلم ميافزايد و نبردي طولاني با تفنگ را به تصوير ميكشد كه حاصل آن پاياني قطبي شدهتر از بسياري از وسترنهاي اخير است.
جاناتان دمي تريلر تيره و تار و كمدي مانند جان فرانكنهايمر را از بستر جنگ سرد به جنگ خليجفارس منتقل ميكند و آنچه به دست ميآورد، اگر نه خيلي عالي، دستكم قابل قبول است. دنزل واشنگتن در نقش سرباز مظنون مبتلا به كابوس جانشين فرانك سيناترا شده، مريل استريپ تلاش كرده تا همسنگ تهديد آنجلا لنزبري در نسخه 1962 باشد و ليو شرايبر نقش پياده نظام بازي هر دو طرف را ايفا ميكند. فيلم توطئهاي پيچيدهتر را در قلب داستان دارد و پايانبندياش به خونسردي فيلم اصلي نيست، اما پارانويايي كه فيلم فرانكنهايمر را به يك اثر كلاسيك سينما بدل كرد، همچنان حفظ شده است.
9-«يازده يار اوشن» استيون سودربرگ
تاد مك كارتي در ورايتي نوشته است: «فيلم هر كسي را كه به آن مربوط است، دست مياندازد، از جمله تماشاگر را. اثري نشاطآور و آسانگير است كه جز اندكي تفريح قصد ديگري ندارد.» جورج كلوني و برد پيت هرگز زير آواز نميزنند اما بازسازي سودربرگ از نسخه فيلم سال 1960 درباره سرقت بزرگ از لاسوگاس به اندازه فيلم اصلي سرخوش و تاثيرگذار است. سودربرگ همان پيش فرض را با ضرباهنگي سريع، گروه بازيگراني از چند فرهنگ مختلف و در سنين مختلف (به جاي يك گروه از رفقاي زمان جنگ)، انگيزههايي تازه براي شخصيتها و آگاهي از اينكه فيلم فقط قرار است مايه تفريح باشد، ساخته است. باز هم در اين بازسازي پايان داستان به شدت تغيير كرده است، البته ناگفته نماند كه هاليوود قرن بيست و يكم احتمال ساخته شدن دنباله (و در اين مورد، دو دنباله) را در نظر ميگيرد.
10-«جمعه عجيب و غريب»
به نوشته شان آكسميكر در سياتل پست اينتليجنسر، اين فيلم «يك بازسازي با مايههاي خانوادگي كه بسيار خندهدارتر، تر و تازهتر و تاثيرگذارتر از نسخه بيرنگ و بوي اصلي است.»اگر مشكلات و مسايل اين روزهاي ليندسي لوهان را در نظر بگيريم، به سختي ميتوانيم به ياد بياوريم كه او يك زمان بازيگر جوان بااستعدادي بود. در اين فيلم كه در سال 2003 ساخته شده، او نقشي را ايفا كرده كه جودي فاستر در نسخه 1976 بر عهده داشت. در پايان هر دو فيلم، مشكلات ميان مادر و دختر كه توانستهاند خود را در جاي يكديگر بگذارند، عملا برطرف ميشود.
بدترينها
1 «رولربال» (جان مك تيرنان، 2002)، 2- «شب جشن فارغالتحصيلي» (نلسن مك كورميك، 2008)، 3- «دلداده» (گاي ريچي، 2002)، 4- «كريسمس سياه» (گلن مورگان، 2006)، 5 تا 9- «بانكوك خطرناك» (برادران پنگ، 2008)، «كارتر را بگير» (استيون كي، 2000)، «آقاي ديدز» (استيون بريل، 2002)، «يك تلفن بيپاسخ» (اريك والت، 2008) و «صف انجمن زنانه» (استوارت هندلر، 2009)، 10- «تاكسي» (تيم استوري، 2004).