ترور و هالیوود آمریکایی
دکتر سید نعمت الله عبد الرحیم زاده
ریک هولدر، وزیر دادگستری آمریکا و رابرت مولر، رئیس اف بی آی، روز سه شنبه 19 مهر، ایران را متهم به طراحی ترور عادل الجبیر، سفیر عربستان در آمریکا، کردند و از آن روز به بعد این موضوع و اخبار پیرامونی آن یکی از داغترین خبرهای بینالمللی شده است.
طبیعی است که مقامات سه کشور آمریکا، عربستان و ایران به این اتهام واکنش نشان دهند اما اخبار واکنش این کشورها، تحلیلهای بسیاری را به دنبال داشته که رسانهها را به خود مشغول کرده است.
برای مثال، سایت لوس آنجلس تایمز مقالهای به قلم جفری فلایشمن و پاتریک مکدونل را تحت این عنوان منتشر کرده است؛ «طرح ادعایی ترور، تنش بین ایران و عربستان را افزایش میدهد». دیگر رسانهها هم به سهم خود در این زمینه قلمفرسایی میکنند اما در این جنجال تبلیغاتی باید به دو موضوع مهم توجه کرد؛ نخست میزان صحت و سقم اصل اتهامزنی آمریکا علیه ایران و دوم اهداف آمریکا از این اتهامزنی.
اولین نکته قابل توجه این است که حتی برخی از مهمترین رسانههای آمریکایی مثل وال استریت ژورنال، لوس آنجلس تایمز و واشنگتن پست از اتهامزنی آمریکا علیه ایران به عنوان طرح ادعایی - Alleged Plot یاد کردهاند. انتخاب این اصطلاح به معنای آن است که اتهامزنی آمریکا از دید این رسانهها، بیشتر یک ادعا است تا بیان واقعیت؛ هر چند که از سوی مقامات عالیرتبه آمریکایی همانند وزیر دادگستری یا رییس اف بی آی بیان شده باشد. به بیان دیگر، اتهامزنی آمریکا به صورتی است که حتی برای رسانههای مهم آمریکایی نیز چندان قابل باور نیست و به همین دلیل است که از زمان طرح اتهامات، شک و تردیدهای زیادی نسبت به آنها ایجاد شده است. شک و تردید کسی همچون رابرت بائر به عنوان یک کارشناس اطلاعاتی قابل توجه است که با مقاله خود در مجله تایم، اين اتهامزنی آمریکا را همانند یک «سناریوی هالیوودی» دانست و آن را بیشتر یک طرح ناشيانه ارزیابی کرد تا انجام یک عملیات تروریستی. در واقع، اتهاماتی که مقامات آمریکایی مطرح کردهاند شبیه به سناریوی فیلمهایی مثل "جاسوس بازی"، محصول سال 2002 هالیود است که به طور مخفیانه پولی واریز میشود تا عملیات تروریستی در
آن سوی دنیا انجام شود. بنابر این، طرح این اتهامات بیشتر از آن که منشاء واقعی داشته باشد در قالب یک سناریو و داستانسازی میگنجد تا برای اهداف سیاسی مورد بهرهبردای قرار بگیرد.
هدف آمریکا و بهرهبرداری سیاسی مقامات کاخ سفید از این اتهامات در دو زمینه مسائل داخلی آمریکا و حوزه خاورمیانه قابل بررسی است. بحران مالی آمریکا در حال حاضر مبدل به بحران بزرگ و عمیق اجتماعی و حتی سیاسی شده و به همین علت در روزهای اخیر موج وسیع تظاهرات و اعتراضات مردمی در این کشور ایجاد شده است.
جنجال تبلیغاتی بر سر این اتهامات میتواند تا اندازهای بر بحران فعلی آمریکا سایه بیاندازد اما موضوع مهمتر از این، انتخابات ریاست جمهوری آینده آمریکا است که از هماکنون تبلیغات مربوط به آن به راه افتاده است. یکی از نقاط ضعف سیاست خارجی باراک اوباما در طی این چند سال، در قبال ایران بوده و دستگاه تبلیغاتی او باید به هر نحو که شده این نقطه ضعف را برطرف کند. اتهامزنی به ایران و به راه انداختن جنجال تبلیغاتی پیرامون آن در جهت رفع این نقطه ضعف، طراحی شده تا در محافل سیاسی آمریکا به اوباما و سیاست خارجی او وجهه پررنگ ضد ایرانی داده شود. شاید به همین جهت است که سناتور ساکسبی چمبلیس، عضو ارشد جمهوری خواه کمیته اطلاعاتی مجلس سنا، هدف طرح ادعایی را آمریکا ندانست بلکه به گفته وی، هدف، یک متحد آمریکا بوده و واکنش کاخ سفید هم باید متناسب با این موضوع باشد. چمبلیس به خوبی دریافته که کاخ سفید قصد دارد تا با قرار دادن آمریکا به عنوان هدف، سیاست ضد ایرانی خود را در آمریکا تبلیغ کند و به این وسیله از احساسات عمومی برای انتخابات آینده بهرهبرداری کند و به همین جهت چنین هشداری را میدهد.
آمریکا در حوزه خاورمیانه قصد دارد تا با این اتهامزنی به طور مشخص تنش بین ایران و عربستان را افزایش دهد که مقاله لوس آنجلس تایمز نیز مربوط به تحلیل این موضوع است. آمریکا با افزایش تنش بین این دو کشور میتواند عربستان را به صورت کامل در جهت سیاست منطقهای خود قرار دهد که به خصوص در مورد سوریه از اهمیت خاصی برخوردار است. باید توجه داشت که آمریکا همزمان با اتهامزنی علیه ایران، سناریوی مشابهی را نیز در مورد سوریه اجرا میکند و در روز 21 مهر فردی سوری-آمریکایی را دستگیر کرده و مدعی شده که او عضو یک تیم مامور از دمشق برای ترور مخالفان سوری در آمریکا است. آمریکا با طرح دو سناریوی مشابه قصد دارد تا عربستان را به عنوان شریک مطمئن منطقهای وارد بازی خود کند و البته مقامات عربستانی نیز تا کنون نشان دادهاند که به نحو کامل در جهت سیاستهای آمریکا عمل میکنند، به خصوص وقتی که به شدت ترسیده باشند.
به هر صورت، روشن است که کاخ سفید در مقطع خاصی سناریوی خود علیه ایران را کلید زده تا با یک تیر دو نشان را زده باشد؛ هم به اهداف داخلی خود در مورد بحران فعلی و انتخابات آینده برسد و هم آن که عربستان را برای وارد کردن فشار مضاعف بر ایران تهییج کند و به اهداف منطقهای خود دست بیابد. در این طرح، کاخ سفید همانند کمپانیهای فیلمسازی در هالیوود عمل میکند تا به زعم خويش،این بار نه با ابزار نظامی، بلکه با سناریوسازی و تبلیغات به مقصود خود برسد.