من سوپراستار نيستم
گفتوگو با هانيه توسلي
هانيه توسلي بازيگري است كه در پرونده كاريش كارهاي متفاوتي را ميتوان يافت، او در هر فيلمي و به هر قيمتي بازي نكرده است، كارهاي ضعيف با كارگردانان بزرگ دارد اما هرگز در كمديهاي نازل براي زياد كار كردن و دستمزدهاي گزاف همكاري نكرده است، توسلي با بازي در فيلم سينمايي «آقايوسف» ساخته علي رفيعي مورد نقادي تند و تيزي از طرف منتقدان سينمايي قرار گرفت اما خودش ميگويد تجربه كار با علي رفيعي برايش شيرين و آموختني بوده است.
بلافاصله بعد از اين فيلم توسلي با آخرين ساخته محمدرضا عرب «ندارها» بار ديگر روي پرده سينما آمد. در اين فيلم جاي بازي براي اين بازيگر به مراتب بيشتر از فيلم سينمايي«آقا يوسف» بود و توسلي نيز آنگونه كه شايسته بود خود را نشان داد. با وي به گپي نشستم و از «شبهاي روشن» كه مورد علاقه هر دويمان است تا فيلم سينمايي «ندارها» كه اكنون پيش روي شما است.
وقتي به كارنامه كاريت نگاه ميكنيم در مييابيم كه به سادگي حاضر نشدي در هر فيلمي ايفاي نقش كني و در واقع به نوعي در انتخاب سختگير عمل كردهيي، با اين نگاه چگونه حاضر شدي در فيلمي بازي كني كه كارگردانش دومين فيلم سينمايياش را تجربه ميكند؟
درباره «ندارها» بايد بگويم تنها فاكتوري كه باعث شد من در قدم اول اين فيلم را براي بازي انتخاب كنم فيلمنامه بود و من كارگردان را نميشناختم، فكر كردم نسبت به فيلمنامههايي كه در آن زمان به من پيشنهاد شده است بسيار بهتر است البته ساخت اين فيلم هم بسيار حايز اهميت بود.
چه كسي اين نقش را به شما پيشنهاد كرد؟ كارگردان؟
نه در گام اول محسن تنابنده براي اين فيلم با من صحبت كرد و من به دليل اينكه محسن را در سينما و تئاتر بسيار قبول دارم پذيرفتم كه دراين كار بازي كنم و البته بعد هم كه متوجه شدم پژمان بازغي نيز در اين كار جضور دارد خوشحال شدم چون قبلا با او همكاري داشتم، به هر حال بعد از اينكه اعتماد من به واسطه فيلمنامه و حضور بازيگران جلب شد با محمدرضا عرب گفتوگو كردم. ايشان فيلم سينمايي «آخرين ملكه زمين» را به من دادند و من از برخي قسمتهاي فيلم خيلي خوشم آمد نميتوانم بگويم فيلم فوقالعاده بود اما به عنوان يك كار اول قابل دفاع بود، بخاطر همه اين دلايل در نهايت پذيرفتم در فيلم سينمايي «ندارها» كار كنم.
درباره سختگيري در پذيرفتن نقشها نگفتي؟
سال 82 كه تازه بازيگر شده بودم فيلمهاي دختر پسري و گيتار به دست به من خيلي پيشنهاد ميشد اما من همه را رد كردم ولي الان ديگه از آن جنس پيشنهادها واقعا ندارم انگار خودشان هم متوجه شدند من به درد آن فضاها نميخورم.
قبول داري در اين اواخر چند كاري را پذيرفتي كه شايد توقع ديدنت در آن فيلمها را نداشتيم؟
آره ولي لازم است، براي بازي در آن فيلمها پشيمان نيستم به هر حال جزو كارهايي است كه پذيرفتم و بايد مسووليتش را نيز به عهده بگيرم، ممكن است انتخابم در برخي فيلمها اشتباه بوده، اما اگر فيلمنامهيي به من داده شود كه شخصيتپردازي خوبي شده باشد و متوسط بالا باشد و اين احساس را به من بدهد كه ميتوانم تاثير مثبتي در آن فيلم داشته باشم و بتوانم با بازيگرهايي كه انتخاب شدهاند كار كنم قطعا ميپذيرم و سختگيري نميكنم.
يعني با اساس سختگيري در بازيگري مخالفي؟
سختگيري در برخي مواقع خوب است اما اگر بخواهم خيلي سختگيري كنم بيكار ميشوم نه اينكه از بيكار شدن در سينما وحشت داشته باشم اما سينما شغل من است و دوست دارم اين شغل را حفظ كنم و ادامه دهم. ممكن است سالي يك فيلم بازي كنم اشكالي ندارد، ديده شدن زياد مساله من نيست ولي دلم ميخواهد سالي يك فيلم خوب يا متوسط قابل دفاع داشته باشم.
مثل من اعتقاد داري كه شاه بيت غزل همه فيلمهايي كه كار كردي «شبهاي روشن» است؟
شاهبيت غزل را نميدانم ولي خودم هم از همه كارهايم بيشتر دوستش دارم.
فكر ميكنم حالا كه از نظر بازي و حتي چهره به يك درجهيي از پختگي رسيدي چقدر ميتواني در شبهاي روشن بدرخشي؟
آره واقعا آن فيلم و كليت كستينگش را دوست داشتم و شايد به قول تو بعد از گذشت سالها با پختگي امروزم نقشم در اين فيلم بهتر هم ميشد.
گفتي كارگردانها در اين سالها متوجه شدهاند به درد بازي در كمدي نميخوري آيا به دليل ميميك چهرهات است يا انتخابهاي گذشته ات؟
البته من منظورم ظنزهاي سخيف بود شايد فيلمنامهيي به من پيشنهاد شود كه طنز گزندهيي باشد و مناسب اجتماع امروز قطعا ميپذيرم زيرا يكي از ژانرهاي مورد علاقهام محسوب ميشود.
البته نكتهيي كه ميگويي نقادي اجتماعي به زبان طنز است؟
دقيقا طنز خوب و هدفمند منظورم است، طنزهاي سخيفي كه روي پرده سينما ميبينيم يك سري بازيگر مخصوص خود را دارند و خيلي مضمون فيلمنامهها فرقي نميكند با اندكي دست كاري شكل فيلمنامهها كمي فرق ميكند و كمديهاي بيمايه و تكراري پشت سر هم ساخته ميشود.
من دلم نميخواهد طنزهاي اين شكلي را كار كنم، برخي از طنزها هستند كه به شكل جدي هدفمند هستند و هر بازيگري دوست دارد اين دست از كارها را تجربه كند.
معتقد هستي كه فضاي طنز بازيگري را ميطلبد كه بتواند اينگونه از نقشها را كنترل كند يا به صرف اينكه بازيگر هستي ميتواني هر نقشي را كار كني؟
به نظر من يك بازيگر خوب ميتواد نقش طنز را هم به خوبي بازي كند، اما براي مردم يك سري كمدين معرفي شده است كه مردم ديگر در نقشهاي جدي آنها را باور نميكنند مثلا رضا عطاران يك بازيگر كمدين محسوب ميشود، براي پرويز پرستويي نقشهاي جدي گوناگوني تعريف شد و كار هم كرد اما بازياش در «ليلي با من است» ماندگار است البته در آژانس شيشهيي هم خوب بازي كرد و اين به توانايي بازيگر بر ميگردد.
در بازيگري به ساختار شكني معتقدي؟
در چه قسمتي از بازيگري منظورت است؟
مثلا در دو فيلم اخيري كه بازي كردي «آقا يوسف» و «ندارها» صرف نظر از ضرورت فيلمنامه انگار تمام مدت ميخواهي به تماشاگر ثابت كني كه بسيار متفاوت هستي و تبديل به يك تيپ و شخصيت نشدهيي؟
البته از اينكه به كليشه تبديل شوم خوشم نميآيد اما ضرورت فيلمنامه هم بسيار موثر است در آقا يوسف نقش دختري را بازي ميكنم كه شازده كوچولو كار ميكند ولي مهري در «ندارها» مجبور شده است از 15 سالگي كار كند، درس درست حسابي نخوانده است و مهري را بر اساس نقش بايد اينگونه بازي ميكردم ولي رعنا در «آقا يوسف» يك دختر امروزي بود كه بايد نگاههاي آرامتري ميداشت ولي البته با آن چيزي كه ميگويي هم كاملا موافقم من از كليشه شدن و تكرار يك نقش خوشم نميآيد.
وقتي فيلم «آقا يوسف» را روي پرده ديدي چه احساسي داشتي؟ آيا از كليت فيلم راضي بودي؟
من از اينكه با دكتر رفيعي كار كردم خوشحالم اما نميتوانم بگويم فيلم «آقا يوسف» شاهكار است ميتوانست خيلي بهتر از اين باشد البته بسياري از تنهاييهاي كاراكترها زيبا از آب درآمده ولي ميتوانست خيلي بهتر از اين باشد.
وقتي فيلم «آقا يوسف» را در جشنواره ديدم نخستين سوالي كه در ذهنم پيش آمد اين بود كه چرا بايد اين فيلم را كار ميكردي؟ به صرف نام علي رفيعي؟ زيرا اين نقش انقدر مهم محسوب نميشد كه اگر كار نميكردي در پرونده كاريت مشكلي پيش ميآمد و حتي تاثيرگذار هم نبود و شايد بهتر است بگويم تاثيرگذار نوشته نشده بود نه اينكه در تصوير درنيامده باشد؟
البته اين بيانصافي است، دكتر رفيعي هر فيلمنامهيي را كار نميكند، شايد «آقا يوسف» درنيامده باشد اما راجع به تنهايي آدمها صحبت ميكند كه لحظههاي خوبي هم در فيلم درآمده است، اين دغدغه خيلي بزرگ است صرفا يك ملودرام آبكي نبود و دغدغهاش خنداندن تماشاگر به هر قيمتي نبود، ميخواست به تنهايي آدمها و اينكه كنار هم هستد و هر كدام يك زندگي پنهاني دارد بپردازد، ميخواست بگويد چقدر دروغ زياد است و هر آدمي يك زندگي پنهاني دارد در فيلمنامه مشهود بود.
مگر نه اينكه اين تنهايي در زندگي امروز اكثر ما جاري است؟
آره.
پس بايد «آقا يوسف» ميتوانست با بيشتر مردم اين كشور ارتباط برقرار كند؟ وقتي اين ارتباط برقرار نميشود پس حتما ضعفي وجود دارد؟
نميگويم كه كاملا درآمده ولي فيلمنامه ميخواست يك حرف جدي بزند و هدفي را دنبال ميكرد ميخواست درباره تنهايي پنهاني آدمها صحبت كند و اين مساله براي من خيلي جذاب بود.
گويا پارتنر براي شما خيلي مهم است؟ بازيگر مقابل چقدر ميتواند امنيت را به تو بدهد تا در درآوردن نقشت موفق باشي؟
پارتنر خيلي مهم است، برخي از پارتنرها خيلي خوب هستند و من خوشبختانه در اين زمينه خوشبخت بودم كه از ابتداي كارم پارتنرهاي خوب داشتم، در «ندارها» با پژمان و محسن به اين فكر ميكرديم كه بايد سه نفري داستان را در يك بده بستان منطقي باورپذير كنيم، اگر در «شبهاي روشن» من و مهدي احمدي به اين فكر ميكرديم كه خوب باشيم و كاري كنيم كه ديگري ديده نشود به حس لطك مه ميزد كه پايه فيلم اصلا روي همان حس پيش ميرفت، از نظر من سينما يك كار گروهي است و نه تنها با پارتنر كه حتي كسي كه پشت دوربين كار ميكند در خروجي چيزي كه تماشاگر روي صحنه ميبيند موثر است و سينما به همين خاطر به معناي واقعي كلمه كار گروهي است.
به نظرم در«شبهاي روشن» بازي كردن براي بازيگري مثل تو راحتتر است زيرا آن كاراكتر به شخصيت خودت نزديكتر است اما در نقش مهري «ندارها» به مراتب كارت سختتر پيش ميرود؟
درست ميگويي ولي هر نقش سختيهاي خودش را دارد، در «شبهاي روشن» بايد صدا، لحن و نگاهم را خيلي كنترل ميكردم در «ندارها» به دليل اينهمه تفاوت با زندگي شخصي خودم و اينكه بايد باورپذير باشد برايم سختيهايي داشت اما آنچه تو ميگويي هنگام تماشاي فيلم با تماشاگران بيشتر به چشم ميآيد، ولي هر كدام از نقشها سختي خودش را دارد.
بسياري از بازيگران ما نگران ميميك و چهرهشان هستند اما تو هرگز اسير ميميكت نبودهيي و اگر لازم بوده آنچنان گريه كردي كه كليت ميميك صورتت تغيير كرده است؟
اميدوارم واقعا اينگونه باشد، برخي از بازيگرها سوپراستار هستند و ميخواهند چهرهشان را حفظ كنند، من هرگز سوپراستار نبودم و حتي به مرزش هم نزديك نشدم و زيبايي عروسكي هم نداشتم و به همين واسطه خيلي درگير ميميك نبودم ولي اينكه بازيگر زن دوست دارد زيبا جلوه كند كاملا طبيعي است و براي من هم وجود دارد.
مثلا در «شام آخر» يك سكانسي هست كه من در ماشين خودم را ميزنم و گريه ميكنم من اصلا نگران اين نبودم كه قيافهام بد شود فقط به اين فكر ميكردم كه بازي كنم و يك عروسك نباشم.
براي بازي در نقش مهري «ندارها» به كارخانهها رفتي و يك چنين آدمي را از نزديك در آن فضاها ديدي؟
به هر حال دور و بر ما و در سطح شهر آدمهاي كم سواد پرتلاشي را ميبينيم كه مهري يكي از آنها محسوب ميشود، ولي فيلمنامه بزرگترين كمك را به بازيگر ميكند من براي نخستينبار كه گريم شدم و آن لباس را پوشيدم انگار به يكباره تغيير كردم. شخصيتپردازي در فيلمنامه بسيار مهم است.