هنر اختلاس ورزيدن!
امیر هادی نقویان
با دوستي در مورد بزرگترین و شرم آور ترین اختلاس و فساد مالی اخیر و حواشي آن صحبت ميکردم. به او گفتم؛ «تو از اين کارهاي اختلاسي بلد نيستي؟ بريم يه هزار ميلياردي اختلاس کنيم و بعدش بشينيم از خودمون تز در مورد عدالت و انساندوستي و مبارزه با فقر و اين جور چيزها بديم؟» دوستم در جواب گفت؛ «به خدا دستمون هم نمیرسه. يک بابایی بود میگفت آدم اگه میخواد خاک هم سر خودش بریزه بره بشینه پای یه تپه بزرگ و خاک رو سرش بريزه. اختلاسم میکنی سه هزار تا، دزدی مي کنی صد میلیارد، بدهکار باشی هم میلیاردیش کلاس داره. مهم اینه که تپه اش بزرگ باشه!».
ديدم آن بابا حرف حکيمانهاي زده حتي اگر منظور او کاري تا اين حد خلاف قانون نباشد اما به هر حال، اين اختلاس هم ميتواند يکي از مصاديق حرف او باشد.
اگر سخن حکيمان در باب کمالطلبي نوع انساني را در نظر داشته باشيم، باز بايد بگوييم که اختلاس در اين حد هم از مصاديق کمالطلبي است، البته در راه خلاف. اختلاس سه هزار ميلياردي، به قول امروزيها، يک رکورد قابل توجه در شکستن مرزهاي قانون است؛ و به قول قدماء، حد کمالي است که تا کنون در کسب مال حرام به دست آمده است.
مرحوم صدرالمتالهين معتقد بود که هر حرکتي در جهت کمال است و در توجيه اين سخن گفته شده که وقتي يک سيب کرم ميخورد، اين هم يک حرکت کمالي است، اما براي آن کرمي که سيب را ميخورد. پس کسي که اختلاس در اين حد ميکند حداقل توانسته به کمالي در اختلاسورزي برسد که تا کنون کسي نرسيده و از اين جهت بايد گفت که او هنري دارد که تا حالا کسي نتوانسته به دست آورد؛ هنر اختلاسورزيدن.
شايد تعجب کنيد از اصطلاح هنر اختلاسورزيدن، اما لازم به ذکر است که هنر در هر صورت از مقوله مهارت و تبحري است که کسي در زمينه خاصي دارد و اختلاس سه هزار ميليارد تومان به هيچوجه بدون مهارت و تبحر انجام نميشود. شما چطور؟ آيا شما چنين مهارت و تبحري يا به عبارت ديگر چنين هنري داريد؟ من که اعتراف ميکنم ذرهاي از اين هنر را در خود نميبينم. اگر ميخواهيد جواب اين سوال را بدهيد اول به چند نکته خوب دقت کنيد.
نکته اول اين که براي انجام اين اختلاس، فرد، نياز به اطلاعات اقتصادي قابل توجه و آگاهي خوب از نظام بانکي دارد. اطلاعات اقتصادي و بانکي من يکي که در سطح کاملا ابتدايي است و تنها در حد نقد کردن يک چک در بانک است. گرفتن ضمانت بانکي با رقم بالا نياز به تجربه دارد و کسي که ضمانت بانکي ميگيرد و در بازار ميفروشد فقط يک واسطه نيست بلکه از نظام بانکي و راههاي نفوذ در آن به خوبي آگاه است و ميداند که با سندها چه کند تا رد پایي به جا نگذارد. توجه داشته باشيد که سه هزار ميليارد تومان يک شبه به دست نيامده و محصول چندين و چند عمليات بانکي در زمانی طولاني است. پس کسي که اين مقدار زياد از بانک کش رفته بيشتر از هر کس ديگري از نظام بانکي و معايب و نواقص آن آگاهي دارد و به خوبي از آن بهرهبرداري کرده است.
نکته دوم اين که بدون روابط گسترده در نظام بانکي و به احتمال قريب به يقين، بدون روابط وسيع خارج از نظام بانکي نميتوان اين رقم که هيچ، حتي رقم ناچيز صد ميليارد تومان را هم اختلاس کرد! صد ميليارد تومان رقم ناچيزي است؟ بله، صد ميليارد تومان در قياس با سه هزار ميليارد تومان به خرده پول ميماند. فرد بايد با افراد زيادي از ردههاي مختلف اداري آشنا باشد و اعتماد آنها را جلب کرده باشد تا آن که بتواند حتي همان صد ميليارد تومان را به جيب بزند تا چه رسد به سه هزار ميليارد تومان. به عبارت ديگر، بدون حمايت و پشتيباني تعداد قابل توجهي از اين افراد، حتي تغيير در يک سند بانکي بسيار جزء هم محال است تا چه رسد به صدور ضمانتهاي بانکي با رقمهاي بسيار درشت در دفعات زياد.
نکته سوم اين که براي به دست آوردن اعتماد اين افراد در نظام بانکي و خارج از آن، بايد به خوبي از باند و باندبازيهاي خارج از نظام بانکي آگاه بود و دانست بايد به چه کسي نزديک شد، حرف چه کسي ارزش دارد و چگونه ميتوان در سلسله مراتب باندبازي پيش رفت تا به مقصود رسيد. در اينجا شبکه پيچيدهاي از روابط و باندبازيها در نظام بانکي و غير بانکي وجود دارد که ورود به آن و بهرهبرداري به موقع از آن، احتياج به آگاهي و مهارت خاصي دارد و تنها آگاهي از معايب و نواقص نظام بانکي کافي نيست بلکه بايد تبحر در استفاده از اين شبکه را داشت. البته ورود به اين شبکه هم کار راحتي نيست و حداقل بايد از حسن برخورد به موقع برخوردار بود و علاوه بر اين، مقدار قابل توجه از چربزباني و دادن وعده و وعيدهاي مناسب نيز لازم است تا آن مخاطبان جذب شوند و آماده همکاري باشند.