كارگردان «شيش و بش»: نبايد به شعور مخاطب توهين كرد
سالهاست كه بهمن گودرزي در سينماي ايران فعاليت دارد ولي نامش تا امروز كمتر شنيده شده، آغاز كار حرفهيي اين كارگردان از اواسط دهه 70 و با فيلمهاي «همسفر» و «نابخشوده» شروع شد و سرانجام بعد ازسالها به كارگرداني فيلمي چون «شيش و بش» ختم شده است. او ميگويد به هنرش اطمينان دارد و هيچ نيازي به تظاهر و ابراز وجود نميبيند. به بهانه اكران «شيش وبش» با او به گفتوگو نشستيم.
براي شروع درباره روند نگارش فيلمنامه «شيش وبش» وتلفيقي كه با فيلمنامه «ساندويچ سرد» پيدا ميكند برايمان كمي توضيح دهيد.
زماني كه فيلمنامه «ساندويچ سرد» به من پيشنهاد شد از سليقهام دور بود و بايد يك بازنويسي اساسي روي آن صورت ميگرفت. من ترجيح دادم كه شخص ديگري غير از خودم اين بازنويسي را انجام دهد. به همين دليل با تهيهكننده به اين نتيجه رسيديم كه پيمان قاسمخاني اين كار را انجام دهد. اواسط كار بود كه پيمان، خشايار الوند را هم براي انجام اين كار با خودش آورد اما فيلمنامهيي كه بعد از آن به ما دادند تا نيمهاش خوب نوشته شده بود و از نيمه به بعد آن كمي مشكل داشت. از آن طرف وقتي محمدرضا گلزار به جمع اضافه شد و در جريان داستان قرار گرفت، به ما گفت كه او هم فيلمنامهيي دارد به نام «شيش و بش» كه مدتها برايش وقت صرف كرده و از طرفي شبيه فيلمنامه «ساندويچ سرد» است و صادقانه فيلمنامهاش را در اختيار ما گذاشت و اجازه داد كه از متن او هم براي كار استفاده شود و در نهايت هم كار تلفيق اين دو فيلمنامه را خودم انجام دادم.
«شيش و بش» نخستين كار سينمايي شما است. هنگام ساخت به گيشه و فروش بالاي فيلم فكر ميكرديد؟
صد درصد. من معتقدم كه سينما با مخاطب معنا پيدا ميكند، دوست دارم طوري فيلم بسازم كه پرمخاطب و آبرومند باشد. زماني كه خواستم «شيش و بش» را بسازم فروش مناسب فيلم جزو اهدافم بود اما نه به هر قيمتي؛ خواستم فيلمي آبرومند بسازم تا به شعور مخاطب توهين نكند و به هر قيمتي باعث خنداندن تماشاگر نشود.
درباره انتخاب بازيگران چطور به اين زوج مشترك رسيديد و نگران نبوديد كه حضور اين دو نفر ذهن بيننده را به سمت فيلم «كما» ميبرد و باعث آسيب ديدن اثرتان ميشود؟
طبيعتا براي انتخاب بازيگران سراغ بهترين گزينهها رفتيم. گلزار و حيايي هم نخستين و بهترين گزينههاي ما براي ايفاي نقشها بودند. براي پاسخ به سوال دوم هم بايد بگويم خير. به دليل اينكه در سينما اين اتفاق زياد ميافتد كه بازيگراني به كرات با هم همبازي ميشوند. اين دو نفر در دو فيلم با هم بازي كردند كه يكي مثل «كما» به موفقيت رسيد و ديگري «تله» بود كه نتوانست اثر موفقي باشد و نسبت به «كما» با شكست روبرو شد.
اما بحث مهم ديگر به چگونگي انتخاب بازيگران برميگردد؛ حواشي زيادي پيرامون اينكه چينش و انتخاب بازيگر هم بر عهده آقاي گلزار بوده است شنيده ميشد. اين موضوع تا چه حد واقعيت دارد؟
به هيچوجه درست نيست. زماني كه گلزار آمده بود تقريبا همه بازيگران قطعي شده بودند. امين حيايي كه اصلا زودتر از گلزار قرارداد بسته بود و با آناهيتا نعمتي هم به يك توافقي رسيده بوديم و... البته رضا خيلي با ما همراه بود و مواقعي كه نياز بود كمك فكري ميداد، چه درباره فيلمنامه و چه در موارد ديگر. چون خود من خيلي دوست دارم كه نظر ديگران را بدانم و سپس تصميم نهايي را بگيرم اما در اين مورد خاص آقاي گلزار زماني به ما اضافه شدند كه كمك چنداني از دستشان برنميآمد. در واقع رسيدن به تركيب بازيگري حاصل همفكري مجموعه كارگرداني، مجري طرح و تهيهكننده كار بود.
اين نخستين فيلم شما در اكران سينماها به حساب ميآيد. با توجه به سابقهيي كه در دستياري و برنامهريزي سينماي ايران داريد ميخواهم بدانم ادامه مسير بهمن گودرزي در سينما چگونه خواهد بود؟ آيا سينماي مورد پسند شما همين ژانر كمدي است و از همين جنس «شيش وبش» خواهد بود؟
خب قطعا شما وقتي با زحمت وارد اين حرفه ميشوي و در واقع پلهپله اين مسير را بالا ميروي و آمدهيي كه بماني و ادامه دهي، حضورت كمي سختتر ميشود. در واقع فيلم اول ساختن خيلي سادهتر از ادامه دادن و ماندن است. اينها به معني اين نيست كه «شيش و بش» سليقه مطلق من نبوده و فقط صرف ورود و شروع اين فيلم را پذيرفتهام. اما ممكن است يك درام اجتماعي تلخ كه تجربهاش را هم در فيلمهاي ويديوييام داشتهام خيلي به سليقه من نزديكتر باشد. به هر صورت سينمايي را دوست دارم كه با مخاطب ارتباط برقرار كند ولي نه به هر قيمتي؛ همانطور كه در همين فيلم هم تلاشمان در جهت يك كار آبرومند بوده است. سعي ميكنم در فيلمهاي بعدي بيشتر به علايق شخصيام نزديك شوم ولو اينكه «شيش و بش» هم دور از سليقهام نبوده است.
با همه اين گفتهها تا اينجاي كار چند درصد از هدفي كه با ساخت اين فيلم داشتهايد، محقق شده است؟
ما از ابتدا بنا نداشتيم كه فيلم فلسفي يا يك فيلم جشنوارهيي بسازيم، من هدفم اين بود كه يك فيلم ساده كه قصهاش را خيلي روان براي تماشاگر تعريف كند و در عين حال آبرومند هم باشد بسازم و به قصهيي برسيم كه بيننده را راضي كند. همين كه تماشاگر راضي از سالن بيرون بيايد يك امتياز بزرگ است. فكر ميكنم الان هم نميتوانيم به فيلم انگ مبتذل بزنيم يعني هيچ جايي در فيلم نيست كه بخواهيم گدايي خنده كنيم. در واقع اينطور نيست كه كسي بخواهد ادا درآورد و كارهايي كه همه ميدانيم چيست را اجرا كند، كه مثلا فيلم خندهدارتر شود. من حتي وقتي ميديدم كه فيلم مقداري از آن قالب و فرم خودش خارج ميشود كات ميدادم.
مهمترين عامل براي من آبرومندي اين فيلم بود، به دور از هرگونه ابتذال و در عين حال رضايت تماشاگر. با توجه به بازخوردهايي كه از تماشاگر گرفتهايم فكر ميكنم به هدفمان هم تا حدودي رسيده باشيم كه آنها ناراضي از سالن خارج نميشوند و همين هم باعث شده است كه فيلم بفروشد. عامل فروش فيلم غير از هنرپيشه و تبليغات ارتباط مستقيم دارد با ميزان رضايت بينندگان و تبليغات دهان به دهان. فيلم وقتي از يك رقمي بالاتر ميرود شما مطمئن باشيد كه اين تبليغ دهان به دهان اتفاق افتاده است. من هميشه اعتقاد داشتهام فيلمهايي كه بايد ديده شود جدا از بحث تبليغات و شرايط اكران و. . . يك بخش مهمي دارد كه مرتبط است با كاري كه شما انجام ميدهيد.
چه نحوه اطلاعرساني و چه نقدها و مصاحبههايي كه نوشته ميشود. يك اعتقاد مثبتي دارم به اين قضيه كه قشر فرهيخته ما فيلمي را نخواهند ديد مگر اينكه مطلبي جالب توجه دربارهاش ببينند و بخوانند. اميدوارم براي فيلم ما هم اتفاق مثبتي در اين زمينه بيفتد و به فروش بيشتر فيلم كمك كند.
طرح جديدي به نام «جفت شيش» آماده داريد. در اين باره توضيح بدهيد؟
در واقع ما قسمت دوم همين فيلم را با نام «جفت شيش» با حضور همين تيم و بازيگران داريم كه بزودي مرحله پيشتوليدش را آغاز ميكنيم. در واقع ما پايان «شيش و بش» را طوري تمام كرديم كه يك سرآغاز خوب براي قسمت دوم فيلم باشد. آقاي مرتضي شايسته تهيهكننده هستند و فكر ميكنم در هفتههاي آينده براي پروانه ساخت اقدام كنيم.