نشریه بین المللی فایننشال تایمز نوشت
قم، نشان دهنده ی جنگ قدرت در ایران
رولا خلف ، خبرنگار لبنانی الاصل روزنامه ی انگلیسی و معتبر فاینانشال تایمز ، که با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای پوشش اخبار انتخابات مجلس هشتم به ایران سفر کرده است، روز شنبه طی گزارشی از شهر قم ، رفتارهای انتخاباتی و مناسبات اصولگرایان و روحانیون را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. گزارشی از این تحلیل را که سرویس بین الملل فرارو آماده کرده است ، در زیر می خوانید:
ائتلاف اصلی بنیادگرایان، اخیرا لیست کاندیداهای مورد نظر خود را برای انتخابات هفته آینده مجلس به جامعه مدرسین قم، قدیمی ترین نهاد روحانی در شهر و جایگاه آموختن مذهب شیعی در کشور، ارائه داد.
جامعه مدرسین بوسیله اجماع با دو نام از شش نام موافقت کرده و یک نفر را به خواست خود نیز به لیست افزوده است و در نتیجه لیست سه نفره کاندیداهای مجلس قم متشکل از اصول گرایان وفادار و نه تندرو ها، بسته شد.
اما روزهایی که تصمیمات جامعه مدرسین با هیچ چالشی مواجه نمی شد، گذشته است. برخی از اعضای جامعه خود می خواستند کاندید باشند و برای همین تصمیم گرفته اند که مستقلا وارد انتخابات شوند. مشخصا، افراطی ترین مدرسین جامعه مدرسین که به نظر می رسد بوسیله آیت الله محمد تقی مصباح یزدی - مرشد رئیس جمهور احمدی نژاد - رهبری و حمایت می شوند، تصمیم گرفته اند که لیست خود را ارائه کنند. آنها با دو نام اول جامعه مدرسین موافقت کرده اند، اما نفر سوم مورد نظر خویش را افزوده اند.
رقابت انتخاباتی در قم، بزرگترین مرکز آموختن شیعه در جهان اسلام و جایی که رهبران انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 از آنجا ظهور کردند، بخشی از کشمکش وسیع تر قدرت در میان نهادهای روحانی و سیاسی ایران است.
با وجود اینکه قم بسیاری از نفوذ سیاسی اش را از دست داده است ، تحلیل گران معتقد اند که روحانیان از افزایش نفوذ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ناراحتند .اما در عین اینکه جامعه مدرسین قم یک امتیاز انحصاری در قدرت مذهبی پس از انقلاب 1979 به حساب می آمد، دیگر گروه های روحانی نیز ظهور پیدا کردند که ابعاد مختلف اصولگرایی را منعکس می نمودند.یک تحلیل گر سیاسی در قم می گوید:"قدرت قم کاهش یافته است، اما تمامی مراکز به مشروعیت مذهبی قم برای بقایشان نیاز دارند."
تحول این نهاد در انتخابات ریاست جمهوری سال 2005 زمانی آشکار شد که جامعه مدرسین از اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس جمهور سابق، حمایت کرد؛ اما آیت الله مصباح یزدی و حامیانش و هم چنین افکارعمومی حتی در قم،طرفدار آقای احمدی نژاد بودند که وی را مقید تر و متواضع می دانستند.
ابوالفضل موسویان، روحانی اصلاح طلب و استاد دانشگاه مفید قم به فایننشیال تایمز می گوید: "روحانی به مردم، رابطه قوی ای دارد، اما مردم هم افکار و اطلاعات سیاسی خود را از دیگر منابع قوام و شکل می دهند."
آیت الله مصباح یزدی، یک نیروی در حال ظهور بوده است. به عنوان یکی از خردمندترین و روشنفکرترین روحانیون قم شناخته می شود در عین اینکه یکی از ایدئولوگ های افراط گرایی است.آیت الله های ارشد،نگرانی خود را از روش افراطی در قم که موجب تحریف آموزه های دینی به وسیله ترویج خرافات مانند ارتباط با امام غایب یا تصمیم گیری بر اساس خواب و رویا را ابراز داشته اند.
موسویان می گوید:" آنها [مروجان این روش] دنبال قدرت اند ... ما آزادی بیان و عقاید می خواهیم."
تعجب بر انگیز نیست که آقای احمدی نژاد، رابطه حساسی با روحانیون ارشد داشته است. پس از نادیده گرفتن این سنت که زنان ایرانی نباید در استادیوم فوتبال حاضر شوند، روحانیون ارشد در اقدامی غیرقابل پیش بینی، برای یکسال از دیدار با وی خودداری کردند. تحلیل گران در قم معتقد اند که پس از پشیمان شدن رئیس جمهور از دستور فوق، رابطه اش با روحانیون بهبود یافت.»
انتخابات جمعه این هفته، آزمون مهمی از افکار عمومی پیش از انتخابات سال آینده ریاست جمهوری است که مبین میزان محبوبیت آقای احمدی نژاد است.انتخابات برای انتخابات 290 عضو جدید مجلس به شدت در بین احزاب مختلف اصولگرایی در سیاست ایران که گاهی بعنوان بنیاد گرا یاد می شوند، رقابتی است. با وجود اینکه رقبای آنها، یعنی اصلاح طلبان نزدیک به محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق معتدل، که سودای بازگشت به قدرت را در سر می پرورانند، کاندیداهایشان بدلیل عدم التزام عملی به اسلام و قانون اساسی، رد صلاحیت شدند.
تمامی بنیادگراها اظهار می کنند که فرمانبردار بی قید و شرط ولی فقیه آیت الله علی خامنه ای هستند، اما بر سر نحوه تحقق و ترویج اهداف ایشان متفاوت اند. بسیاری معتقد اند که گرایش و نحوه برخورد آقای احمدی نژاد ، عصبانی کننده است.
در انتخابات قم، روحانیون افراطی تصمیم گرفته اند که اجماع میان روحانیون ارشد مبنی بر کاندیداتوری علی لاریجانی، مذاکره کننده ارشد سابق هسته ای که به دلیل تفاوت در افکار با احمدی نژاد استعفا داد، را به چالش نکشند.آقای لاریجانی، سرلیست لیستی است که مورد حمایت جامعه مدرسین قم و لیست مورد حمایت آیت الله مصباح یزدی است. محمد عرب، دبیر ائتلاف اصلی بنیاد گرایان می گوید:"شاید آقای لاریجانی با بعضی از برنامه ها موافق نبوده است، اما فکر نکنم که مخالف دولت احمدی نژاد باشد".
انتظار می رود که لاریجانی به آسانی برنده بشود. اما سیاست مداران به طرز دقیقی، رقابت برای دیگر کاندیداهای شهر قم را نظارت می کنند. برخی تحلیل گران اشاره می کنند که هر گروه نو ظهور در قم یک ضد سنت است و نشانه هایی نیز از به چالش کشیده شدن آیت الله مصباح یزدی و حامیانش به وسیله برخی مدرسین مدرن و معتدل به شمار می رود.