فرار از ممیزی و مزایای فیلمهای سطحی ساختن!
1- این روزها فیلم کمدی «زنان مریخی و مردان ونوسی» (کاظم راست گفتار) در حال اکران در سینماهای کشور است. آنچه هنگام دیدن فیلم جلب توجه میکند، برخی از رفتارها و دیالوگهایی است که اگر در یک فیلم غیرکمدی وجود داشتند، حتما دچار ممیزی میشدند.
منظورم این نیست که چرا فیلم «زنان مریخی و مردان ونوسی» دچار ممیزی نشده است؛ میخواهم این نکته را مطرح کنم که چرا باید ممیزان ارشاد با یک فیلم، صرفا به این دلیل که کمدی است، با لطافت بیشتری برخورد کنند؟ متاسفانه این اتفاق بار اول نیست که رخ میدهد و همواره شاهد این بودهایم که ممیزان نسبت به فیلمهای غیر کمدی و یا کمدیهای غیر سطحی با سختگیری بیشتری رفتار کردهاند. این شیوه باعث میشود که روز به روز از قدرت سینمای متفکر ما کاسته شود و کمدیهای سطحی مجال بیشتری برای خودنمایی پیدا کنند.
متاسفانه سیستم ممیزی سینمای ما بیش از آنکه با جامعه هماهنگ باشد با سلیقه مدیران سینمایی همخوانی دارد؛ که اگر اینگونه نبود ما شاهد تغییر کردن بی حساب و کتاب خطوط قرمز نبودیم. گاهی اوقات مدیران سینمایی تصمیماتی میگیرند که این شبه را ایجاد میکند که مشکل اصلی آنها با فیلمهایی است که مخاطبانشان را در حوزههایی غیر از حوزههای مدنظر نگاه رسمی به تفکر وا میدارند؛ و گرنه اگر فیلمسازها «اندیشه» را از سینمای خود حذف کرده و تنها مشغول ساختن کمدیهای سطح پایین باشند، مشکل چندانی در اداره ممیزی برایشان پیش نخواهد آمد.
نگاهی به نام فیلمهای در انتظار اکران مانده کاملا نشاندهنده این نکته است که اکثر آثاری که در اداره ممیزی دچار مشکل شدهاند، قصد مطرح کردن سوالهایی را دارند که ممکن است تماشاگران را به فکر وادارد یا موجب برداشتهایی شود که چندان مورد تایید معاوت سینمایی نیست. واضح است که منظورم این نیست که تمام فیلمهایی که بدون مشکل و دردسر اکران میشوند وارد حوزه اندیشه نشده و سطحیاند. اتفاقا تعداد فیلمهای قابل تامل اکران شده از تعداد فیلمهای قابل تامل پشت اکران مانده بیشتر است و باید هم اینگونه باشد. اما مشکل اینجاست که ممیزان با برخی از فیلمهای پشت اکران مانده بر خلاف بسیاری از کمدیهای سطحی اکران شده با انعطاف کمتری برخورد میکنند. چه خوب است که اگر قرار است نسبت به رعایت خطوط قرمز با انعطاف بیشتری برخورد شود، این لطف تنها شامل فیلمهای بیخاصیت کمدی نباشد.
2 - فیلم «شيش و بش» (بهمن گودرزی) تنها پس از گذشت مدت کوتاهی از اکرانش به فروش بسیار خوبی دست پیدا کرده است. نقشهای اصلی این فیلم را محمدرضا گلزار و امین حیایی برعهده دارند که حضورشان قرار است یادآور فیلم پرفروش «کما» باشد. البته «شيش و بش» حتی موفق نمیشود نیمی از کیفیت فیلم زیر متوسط «کما» را به نمایش بگذارد، اما با این وجود در گیشه موفق عمل کرده است.«شيش و بش» فیلم محمدرضا گلزار است و موفقیتش در گیشه را کاملا مدیون حضور او. فیلم تقریبا هیچ نکته تازهای برای جذب مخاطب عام ندارد؛ به جز حضور گلزار که به نظر میرسد همچنان برای مردم چهرهای تازه و جذاب است. این اولین بار نیست که حضور گلزار باعث فروش فیلمی ضعیف شده است.
متاسفانه اگر جنبه مالی و اقتصادی را کنار بگذاریم، معمولا استفاده چندان درستی از شهرت و محبوبیت گلزار نمیشود. گلزار توانایی این را دارد که در فیلمهای بهتری نیز حضور داشته باشد. ساخت یک کمدی استاندارد آنچنان هم که به نظر میرسد سخت نیست. به هر حال همین که بازیگر اصلی فیلم پرفروش این روزهای سینمای ایران گلزار است و نه مثلا جواد رضویان جای شکرش باقی است. کسی از گلزار انتظار یک بازی درخشان را ندارد؛ اما او میتواند بهتر از این هم باشد، چون پتانسیلش را دارد. منظورم از استفاده درست این نیست که گلزار را در آثاری بسیار متفاوت ببینیم؛ اتفاقا ستاره وقتی قدرت دارد که در جایگاه خودش قرار گرفته باشد. منظور این است که کاش از محبوبیت گلزار در جهت پرفروش شدن فیلمی حداقل متوسط استفاده میشد و نه کمدی ضعیفی چون «شيش و بش».