همراهي كوهن، ايتالو كالوينو و استفان كينگ در آلبوم زمان
نويسندهي پستمدرن ايتاليايي كه همنشين چه گوارا بوده و به خطي موازي با بورخس توصيف شده، نقاشي كه به «پيكاسوي هند» شهرت دارد، كارگردان آثار ماندگاري كه از ديكاپريو، هيو جكمن و نيكول كيدمن بازي گرفته و شاعري كه عاشقانه سرود: «هوا را از من بگير، اما لبخندت را نه ...» از شخصيتهاي صاحبنام عرصههاي هنر و ادبيات جهان هستند كه در اين هفته پا به عرصهي وجود گذاشته و يا چهره در نقاب خاك كشيدهاند.
ايسنا، فهرستي از بزرگان هنر و ادبيات كه متولد يا متوفي 26 شهريور تا دوم مهرماه هستند را تهيه كرده و نگاهي اجمالي به زندگي اين شخصيتهاي سرشناس خواهد داشت:
پابلو نرودا نام مستعار «ريكاردو نفتالي ريس باسوآلت» ديپلمات، سناتور و شاعر شيليايي و برندهي جايزهي نوبل ادبيات است. وي در دوازدهم جولاي 1904 در پارال، شهري در جنوب سانتياگو، به دنيا آمد. نرودا از کودکي به نوشتن مشتاق بود و برخلاف ميل پدرش با تشويق اطرافيان روبهرو ميشد. يكي از مشوقان او «گابريلا ميسترال» بود که خود بعدها برندهي جايزهي نوبل ادبيات شد. نخستين مقالهي «نرودا» وقتي که شانزده سال داشت در يك روزنامهي محلي چاپ شد.
با رفتن به دانشگاه شيلي و انتشار مجموعههاي شعرش شهرت او بيشتر و با شاعران و نويسندگان ديگر آشنا شد. نرودا در جريان اين جنگ بسيار به سياست پرداخت و هوادار کمونيسم شد. در همين دوره با «فدريكو گارسيا لورکا» دوست شد. پس از آن نرودا کنسول شيلي در پاريس شد و به انتقال پناهندگان جنگ اسپانيا به فرانسه کمک کرد. بعد از پاريس به مکزيك رفت.
در دههي 1930 هنگامي كه نرودا در اسپانيا بود، دوستش لوركا ازسوي فاشيستها به قتل رسيد. نرودا چپگراهاي افراطي را عامل اين توطئهها ميدانست. وي متوجه شد دولت جبههي مردمي اسپانيا نه تنها با شورش نظامي «فرانكو»، بلكه با منابع فاشيست آلمان و ايتاليا روبهرو بودند. به اين ترتيب، جبههي مردمي شكست خورد.
نرودا در اكتبر سال 1937 به شيلي بازگشت و در مدت كوتاهي متوجه شد دولت «آرتورو آلساندري پالما» يك گرايش نازيستي دارد و الگاريشيهاي فئودال قديمي گرايشهاي ضدكمونيستي را از خود دور ميكنند.
در سپتامبر سال 1938 كودتاي نازيها با شكست مواجه شد و نرودا بهدليل حمايت از «آكيور سردا»، نامزد جبههي مردمي شيلي، و نوشتههاي ضد فاشيستياش، به مرگ تهديد شد.
در اواسط جشنهاي پيروزي سردا، در اواخر سال 1938، نرودا مطلع شد كه 500 هزار پناهندهي اسپانيايي كه در كوههاي پيرنه زخمي يا مريض شدهاند، به فرانسه فرار كردهاند و دولت سوسياليست «لئون بلوم» فرانسه كه از سوي جناح راست تحت فشار بود، آنها را به اردوگاههاي كار اجباري فرستاده است. به اين ترتيب وضعيت آنها در اردوگاههاي فرانسه و مراكش با رنج و عذاب همراه بود.
با نزديكشدن جنگ جهاني دوم، وضعيت اين افراد مشكلتر شد. نرودا كه از دو قاره، تجربههاي سياسي زيادي اندوخته بود، ميدانست كه دوران مقابله با زمان و مرگ فرا رسيده است.
پس از آن، وي در پاريس به سمت كنسول ويژهي سازمان مهاجرت اسپانياييها به شيلي منصوب شد. در آنجا با دولت تبعيدي اسپانيا همكاري كرد. حزب كمونيست شيلي طي چندين سال با نرودا همچون يك انسان شورشي رفتار كرد.
نرودا در دههي 1960 به انتقاد شديد از سياستهاي آمريكا و جنگ ويتنام پرداخت. دولت آمريكا بهدليل كمونيستبودن از دادن اجازهي ورود به كشور به او خودداري ميکرد، اما با کوشش نويسندگان آمريکايي، بهويژه «آرتور ميلر» در آخر به او ويزا دادند. او بهعنوان نامزد رياستجمهوري مطرح بود، اما او از «سالوادور آلنده» حمايت کرد. نرودا جايزهي نوبل ادبيات سال 1971 را از آن خود كرد.
وي در سپتامبر 1973 در سن 69 سالگي درگذشت.
لئونارد کوهن شاعر، رماننويس و خواننده و ترانهسراي کانادايي از ديگر ستارگان نامآور اين هفته است. شهرت او بيشتر به خاطر موسيقي اوست. کوهن اولين کتاب شعرش را در سال 1956 در مونترئال منتشر کرد، اولين رمان او نيز در سال 1963 به کتابفروشيها آمد.
اولين حضور کوهن در صحنهي موسيقي، جشنواره موسيقي مردمي نيوپورت در سال 1967 بود. اين روند با دو کنسرت در نيويورک و يک حضور براي اجراي اشعارش در تلويزيون «سي.بي.اس» دنبال شد. کوهن در سال 2011 به دليل مجموعه آثارش که بر سه نسل در سرتاسر جهان تاثير گذاشته، جايزهي ادبي «پرنس آستورياس»، يکي از معتبرترين جوايز ادبي اسپانيا، را دريافت کرد .
دورنمايهي اشعار او دين، انزوا و روابط ميانفردي است. او سالهايي را نيز به تمرين ذن بودايي سپري کرده است. كوهن در عين حال كه يهودي است با اين حال مخالف صهيونيسم است و ترانهاي با عنوان قدس دارد.
از ديگر ترانههاي محبوب او «با من برقص»، «هاللويا»، «سوزان»، «من مرد تو هستم» و ... است. کوهن در سال 2008 به عنوان عضو جديد تالار مشاهير «راک اند رول» معرفي شد.
باز لورمن، كارگردان، فيلمنامهنويس و تهيهكنندهي استراليايي متولد 17 سپتامبر 1962 است.
وي شهرت خود را بيشتر مديون سهگانهي «پرده سرخ» و اثر ماندگار «استراليا» است.
لورمن در سال 2008 فيلم «استراليا» را با بازي هيو جكمن و نيكول كيدمن به روي پرده برد. اين فيلم يكي از پرفروشترين آثار سينمايي در زمان اكران در كشورهاي اسپانيا، ايتاليا، آلمان، فرانسه، اسكانديناوي و ايالات متحدهي آمريكا بود.
وي هماكنون اقتباس سينمايي «گتسبي بزرگ» اسكات فيتزجرالد را به صورت سهبعدي در دست دارد.
دي كاپريو، آميتا باچان و كري موليگان از ستارگان اين اثر سينمايي هستند.
ام. اف. حسين سرشناسترين نقاش معاصر هند، 96 سال پيش در روز 17 سپتامبر (امروز ـ شنبه) زاده شد.
مقبول فدا حسين كه سه ماه پيش در سن 95 سالگي به علت كهولت سن در لندن درگذشت، نقاش سرشناس هندي بود كه به "پيكاسوي هند" ملقب بود.
آثار اين نقاش تركيبي از سبكهاي كوبيسم و كلاسيك هندي بود كه هنر مدرن اين كشور را به مجامع بينالمللي ميشناساند. آثار او ميليونها دلار در سطح جهان فروش داشت.
تنها چند ساعت پس از انتشار خبر درگذشت اين نقاش برجستهي هندي، شعبهي لندن حراجي «كريستي» دو اثر نقاشي متعلق به حسين را به حراج گذاشت. اين نقاشيها به عنوان بخشي از حراج آثار مدرن و معاصر جنوب آسيا، به قيمت 108 هزار و 100 پوند فروخته شدند، در حاليكه پيشبيني ميشد بين 10 تا 20 هزار پوند خريداري شوند.
ديگر نويسندهي نامآشناي متولد اين هفته استفان ادوين كينگ است. اين نويسندهي آمريكايي خالق بيش از 200 اثر ادبي در ژانرهاي وحشت و خيالپردازي، متولد 21 سپتامبر سال 1947 ميلادي است. وي نويسندگي را در سن هفتسالگي و بعد از پيدا كردن يك صندوقچهي حاوي كتابهاي جنايي آغاز كرد و با نامهاي مستعار «ريچارد باچمن» و «جان سوئيتن» تاكنون آثار متعددي نوشته است.
رمانهاي كينگ چنان با گرمي از سوي خوانندگان او روبرو شد که ديري نپاييد به سينما نيز راه يافت.
كينگ همچنين رمانهايي در ژانرهاي مختلف نوشته است، كه از آنها به «فصول مختلف»، «مسير سبز» و «چشمان اژدها» ميتوان اشاره كرد.
فيلمهاي متعددي نيز بر اساس آثار او ساخته شدهاند. کارگردانان بزرگ به اقتباس از رمانهاي او فيلمهاي بسياري ساختهاند؛ فهرست برخي از اين فيلمها که با بازي درخشان بازيگران نامدار بر پرده رفته است، از اين قرار است: «مسير سبز»، «رهايي از شائوشنگ» و «مه» به کارگرداني «فرانک دارابونت»، «ميزري» به کارگرداني «راب راينر»، «1408» به کارگرداني «مايكل هاف استروم» و «درخشش» به کارگرداني «استنلي کوبريك».
يكي از بزرگترين نامهاي ادبيات كلاسيك جهان نيز دي اين هفته چشم از جهان فرو بسته است: پوبليوس ورژيليوس مارو يا ويرژيل (70 پيش از ميلاد - 21 سپتامبر 19 پيش از ميلاد) شاعر کلاسيک روم و نويسنده ترانههاي روستايي، سرودهاي شباني و انئيد، واپسين شعر حماسي روم از دوازده کتاب که حماسهي ملي امپراتوري روم شد، است. نمايش افسانهاي ويرژيل راهنماي دانته براي ساخت دوزخ و برزخ در اثر حماسي او کمدي الهي بود.
«تو داري شروع به خواندن داستان جديد ايتالو کالوينو ميکني، آرام بگير، حواست را جمع کن و ...»
اينها نخستين واژههايي است كه خوانندهي رمان «اگر شبي از شبهاي زمستان مسافري» را به گونهاي كاملا پستمدرن مسحور خود ميكند.
ايتالو کالوينو يکي از بزرگترين نويسندگان ايتاليايي قرن بيستم متولد اکتبر 1923 است. بسياري از آثار وي به زبان فارسي ترجمه شدهاست. او نويسنده، خبرنگار، منتقد و نظريهپرداز ايتاليايي است که فضاي انتقادي آثارش باعث شده او را يکي از مهمترين داستاننويسهاي ايتاليا در قرن بيستم بدانند. وي تا پنج سالگي در کوبا ماند، سپس به ايتاليا رفت و بيشتر زندگي خود را همانجا سپري کرد.
کالوينو در سال 1947 با نوشتن پاياننامهاي دربارهي جوزف کنراد در رشتهي ادبيات از دانشگاه تورين فارغالتحصيل شد، و سپس به همکاري با روزنامهي محلي حزب کمونيست «لونيتا» پرداخت. در همين سال، پس از انتشار کتاب «راه لانه عنکبوت» با مضمون نهضت مقاومت که براي او جايزهي «ريچنه» را به ارمغان آورد، با برخي مشاهير ادبي ايتاليا از قبيل «ناتاليا گينزبرگ» و «اليو ويتوريني» آشنا شد. او در اين سالها با مجلات کمونيستي مختلفي همکاري ميکرد.
کالوينو در سال 1950 به اتحاد جماهير شوروي سفر کرد. يادداشتهاي اين سفر در روزنامهي «لونيتا» چاپ شد و براي او جايزه به ارمغان آورد. در دههي پنجاه، کالوينو به نوعي تخيل ادبيتر نزديک به حکايتهاي پندآميز گرايش پيدا کرد که در آن هجو اجتماعي و سياسي با تفنني طنزآميز همراه است. چند کتاب از جمله «شواليه ناموجود» و «مورچه آرژانتيني» را منتشر کرد و با نشريات کمونيستي و مارکسيستي همکاري کرد، تا اين که در سال 1957 به شکل غيرمنتظرهاي از حزب کمونيست کنارهگيري کرد و نامهي استعفايش در نشريهي «لونيتا» چاپ شد. کتاب «بارون درختنشين» هم در همين سال منتشر شد.
با وجود سختگيريهاي موجود در آن دوران براي ورود بيگانگان متمايل به ديدگاههاي کمونيست، توانست با دعوت بنياد «فورد» به آمريکا سفر کند و شش ماه آنجا بماند. کالوينو چهار ماه از اين شش ماه را در نيويورک گذراند و به گفتهي خودش کاملا تحت تاثير دنياي جديد قرار گرفت. در اين مدت با «ايستر جوديت سينگر» هم آشنا شد، که چند سال بعد در سفري به کوبا، در هاوانا با او ازدواج کرد. کالوينو در اين سفر به زادگاهش کوبا نيز رفت و با ارنستو چه گوارا هم ديدار کرد.
کالوينو در طول دههي 60 به همراه «اليو ويتوريني» نشريه ادبي «منابو» را منتشر کرد. از اين دوره به بعد، کالوينو بي آن که از طنز دور شود و يا خوانش بسيار شخصي خود را از کلاسيکها را منکر شده باشد، به داستانهاي مصور و علميـتخيلي با ترکيببندي شکلگرايانه روي آورد. در اين زمينه ميتوان از «مارکو والدو»، «کمديهاي کيهاني»، «کاخ سرنوشتهاي متقاطع» و «شهرهاي نامرئي» نام برد. مرگ ويتوريني در سال 1966، روي کالوينو که يکي از معدود دوستان زندگيش را از دست داده بود تاثير عميقي گذاشت. پس از آن بود که سفرهاي زيادي به پاريس داشت و با «رولان بارت» ملاقات کرد، و فعاليتهايي در زمينهي ادبيات کلاسيک در دانشگاه سوربن و ديگر دانشگاههاي فرانسه انجام داد. به اين ترتيب آثار چاپ شده از او در طول دههي 70 (از جمله «اگر شبي از شبهاي زمستان مسافري») چاشني يا درونمايهاي از ادبيات کلاسيک دارند.
ايتالو کالوينو در دههي 1960 به زادگاهش کوبا برگشت و در هاوانا با ارنستو چهگوارا ديدار کرد. اين نويسنده در اواخر دههي 60 به همراه ويتوريني نشريه معتبر «منابو» را منتشر کرد و عضويت در کارگاه داستاننويسي (اوليپو) را پذيرفت و از اين طريق با (رمون کنو) نيز آشنايي شد.
کالوينو از پايان همين دهه با حفظ سبک اصلي و طنز خاص خود روي به ادبيات علميـتخيلي و فانتزي آورد و داستانهايي چون «مارکووالدو»، «کمديهاي کيهاني» و «شهرهاي نامريي» را نوشت.
کالوينو در طول حيات ادبي خود در ژانرهاي گوناگوني قلم زده است، داستان کوتاه، رمان، مقاله و رساله علمي و ادبي نوشته و تحقيقات فراواني کرده است. مشخصهي بارز نوشتههاي او از هر سنخي که باشد (کالوينويي) بودن آنها است چرا که سبک و سياق خاص او در تمامي آثارش به چشم ميخورد.
کالوينو نويسندهاي مبدع و نوآور است. خلاقيت او در قصهنويسي از موضوع داستان تا طرح و چگونگي پرداخت آن اعجابآور است. رولان بارت او و بورخس را به دو خط موازي تشبيه کرده و از کالوينو به عنوان نويسنده پستمدرن نام ميبرد.
در سال 1981 نشان افتخار فرانسه به او اعطا شد. او در 19 سپتامبر 1985 بر اثر خونريزي مغزي در سيهنا چشم از جهان فرو بست.