حسن بهشتیپور در گفتگو با فرارو
جایگاه پرونده هسته ای ایران کجاست؟
فرارو- مدیرسابق شبکه خبری العالم جمهوری اسلامی ایران، معتقد است پرونده هستهای ایران در هیچ بن بستی قرار ندارد.
به گزارش فرارو، در شرایطی که مدت طولانی است مذاکرات سیاسی ایران با گروه ۱+۵ متوقف شده است و روابط تهران با آژانس بین المللی انرژی اتمی روزهای سردی را سپری میکند، و بر همین اساس برخی تحلیل گران معتقدند پرونده هستهای ایران در بن بست فنی و سیاسی قرار دارد، حسن بهشتیپور در گفتگو با فرارو وجود هرگونه بن بست در پرونده هستهای ایران را رد میکند.
این در حالی است که پرونده هستهای ایران این روزها در یک فضای تعلیقی طولانی به سر میبرد. فضای که باب گفتگو را به کل بسته است و عدم وجود گفتوگو میان طرفهای درگیر، تنها به افزوده شدن سوءتفاهمها و قطورتر شدن این پرونده انجامیده است.
بیش از شش ماه است که مذاکرات سیاسی ایران با گروه ۱+۵، گروه میانجیان بینالمللی حل و فصل مناقشه هستهای ایران متشکل از پنج عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد (آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین) به همراه آلمان، متوقف شده است.
از یک سو تاکید تهران بر گفتوگو حول محور «بسته پیشنهادی» ایران که دربرگیرنده موضوعاتی از جمله خلع سلاح اتمی جهان و مشارکت دولت ایران در مدیریت حل بحرانهای عمده جهانی و... است و از سوی دیگر تاکید مقامات غربی بر این نکته که هرگونه گفتوگو و مذاکره در چارچوب گروه ۱+۵ باید بر مبنای اختلافات بر سر برنامههای هستهای ایران باشد، روند این مذاکرات را که آخرین دور آن اواخر سال گذشته در استانبول بود، متوقف کرد.
توقف مذاکرات سیاسی برای حل و فصل اختلافات بر سر برنامه هستهای ایران کم بود که مناقشه تازهای بروز پیدا کرد و این مناقشه تازه، تنش در روابط تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود.
تنش در روابط تهران و آژانس پس از آن بروز پیدا کرد که پرونده مدالیته مورد توافق ایران و آژانس برای حل و فصل مسایل باقیمانده، حول محور مطالعات ادعایی یا ابعاد احتمالی نظامی در برنامه هستهای ایران که در دوران محمد البرادعی، مدیرکل سابق آژانس بینالمللی انرژی اتمی و علی لاریجانی، دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی و مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران، به عقیده تهران مختومه شده بود، از تیرماه سالجاری در چارچوب گزارش آژانس درباره برنامه هستهای ایران توسط یوکیا بار دیگر مفتوح شد. باز شدن پرونده مطالعات ادعایی که تهران علاقهای به ارایه پاسخ نسبت به آن ندارد تا حدودی بر روند همکاریها و نوع تعامل تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاثیرگذار شد. بر این اساس است برخی معتقدند که پرونده هستهای ایران در بن بست فنی و سیاسی قرار دارد.
به منظور خروج از همین بن بست نیز بود که سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه طرح گام به گام را به منظور فراهم کردن زمینه پاسخگویی ایران به مطالعات ادعایی و در ازای آن کاهش و یا تعلیق بخشی از تحریمهای بین المللی علیه ایران را ارایه کرد که با موافقت اولیه تهران روبرو شد.
با این حال این طرح مورد موافق آمریکا و اروپا قرار نگرفت. این در حالی است که بهشتیپور، مدیرسابق شبکه خبری العالم جمهوری اسلامی ایران، این موضوع را نیز رد میکند. به گفته وی گام به گام را هنوز نه آمریکایها و نه اتحادیه اروپا رد نکردهاند و این طرح در دستور کار و بررسی قرار دارد.
این در حالی است که نیویوک تایمز دیروز در گزارشی درباره طرح گام به گام روسیه نوشت: پیشنهاد اخیر روسیه برای ایالات متحده و اروپا راضیکننده نبود؛ چرا که در طرح گامبهگام روسیه که به موجب آن تهران در مقابل پاسخ به سوالات آژانس از مشوق لغو تدریجی تحریمها بهرهمند میشد سخنی از لزوم تعلیق غنیسازی به میان نیامده بود.
نشانهای به بن بست کشیده شدن پرونده هستهای ایران پس از آن بیشتر شد که پیشنهاد ایران برای آغاز دور تازهای از همکاریهای با آژانس بین المللی انرژی اتمی نه مورد موافقت یوکیا آمانو مدیر کل آژانس قرار گرفت و نه اتحادیه اروپا.
تیرماه سال جاری بود که فریدون عباسی رییس سازمان انرژی اتمی ایران در جریان آغاز مناقشه تهران و آژانس پس از باز شدن دوباره پرونده مطالعات ادعایی به وین رفت و با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دیدار کرد. در جریان این دیدار عباسی پیشنهادی به آمانو ارایه کرد که این پیشنهاد طی هفته جاری و پس از گفتگوی رییس سازمان انرژی اتمی با ایسنا فاش شد. عباسی در این گفتگو با بیان اینکه به مدیرکل پیشنهاد کردم برای اطمینان از اینکه ایران مواد هستهای اظهارنشده ندارد، در یک دوره پنجساله نظارت بر برنامه هستهای ایران را انجام دهد، افزود: «با برداشتن تحریمها و اجرای تکالیف متقابل میان طرفین، بدون اینکه به موضوع مطالعات ادعایی و ابعاد نظامی وارد شوند، آژانس میتواند فعالیتهای هستهای ایران را به طور کامل تحت نظارت قرار دهد.»
دو ماه از ارایه پیشنهاد ایران به آمانو میگذرد و اما پاسخی به آن داده نشده است و پس از فاش شدن تازه آن اتحادیه اروپا هم از آن استقبال نکرد.
پرونده هستهای ایران در هیچ بن بستی قرار ندارد
به گفته بهشتیپور اگر آژانس نسبت به پیشنهاد اخیر تهران واکنشی نشان نداده به این دلیل است که آژانس به دنبال آن است تا ایران اجرای کامل NPT را در دستور کار قرار دهد.
مدیرسابق شبکه خبری العالم، ارایه پیشنهاد تازه ایران به آژانس بین المللی انرژی اتمی برای از سر گیری دور تازهای از همکاریها در بازه زمانی پنج ساله به شرط لغو تحریمهای بین المللی و مختومه شدن پروند مطالعات ادعایی از دو منظر قابل بررسی است. نخست آنکه این پیشنهاد ادامه رویکرد و سیاست شفاف سازی است که پیش از این نیز ایران آن را دنبال میکرده است و دوم آنکه این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده است که طرح گام به گام روسیه نیز روی میز مذاکرات هستهای ایران قرار دارد و تهران با این اقدام نشان داد که آمادگی لازم برای هرگونه همکاری به منظور حل و فصل مناقشه هستهای را دارد.
ایران از یک سو برای از سر گیری دور تازهای از همکاریهای همه جانبه با آژانس بین المللی انرژی اتمی اعلام آمادگی کرده است و از سوی دیگر حاضر به پاسخگویی به سوالات آژانس در چارچوب مطالعات ادعایی نیست. بهشتیپور در این باره میگوید: پاسخ به ادعا باید بر اساس وجود مستنداتی باشد تهران هم بر اساس همین منطق معتقد است تا وقتی آژانس مستندات ادعاهای خود را درباره ابعاد احتمالی نظامی برنامه هستهای ایران ارایه نکند حاضر به پاسخگویی نیست.
پیشنهادات ایران در کنار گام به گام روسیه هر دو یک ترجیح بند را دارند و آن لغو تحرمهای بین المللی است. تحریمهای که پیش از این محمود احمدینژاد بر بیتاثیر بودن آن تاکید داشت و آن را ورق پارهای بیش نمیدانست. با این حال نگاهی گذرا به عرصه عمومی کشور حکایت از آن دارد که تحریمها و اعمال فشارهای بین المللی برای اقتصاد، صنعت و تولید و حتی زندگی عمومی مردم تاثیر گذار شده است.
بهشتیپور نیز در این باره میگوید: طبیعی است که ایران از طرحها و پیشنهادهای که کاهش و یا لغو تحریمهای بین المللی را به دنبال داشته باشد استقبال کند چرا که این تحریمها اثرات نامطلوبی به جا گذاشته است و لغو تحریمها علاوه بر آنکه به شرایط داخلی کمک میکند منجر به ایجاد فضای مناسبتری برای گفتگوهای بین المللی به منظور رفع سوء تفاهمات خواهد شد.