دوست ندارم نماد اعتراض باشم
گفتوگو با علي دايي
«علي دايي»؛ او شايد معروفترين ورزشكار ايراني باشد، روزي خندان و در بسياري از روزها «عصباني». همكلام شدن با دايي كار چندان راحتي نيست و به نوعي به گفتوگو ميپردازد كه پرسشهاي حاشيهدار را ادامه ندهي.
علي دايي هنوز هم محبوبترين فوتباليست ايراني است و اين موضوع را ميتوان در كوچه و خيابان به وضوح ديد اما با همه اين احوال انتقادات فراواني نيز به او وارد است كه «بايد» پرسيده شود.
گفتوگو با سرمربي فعلي باشگاه راهآهن از طريق حسين قدوسي، مدير روابط عمومي باشگاه ميسر شد و توانستيم پرسشهاي سرويس ورزشي «اعتماد» را از دايي به عنوان پاسخ دريافت كنيم؛ مصاحبهيي كه علي دايي آن را «خاص» ميداند و چندباري از اين پرسشها «شكايت» ميكند.
او اعتراف ميكند: «سوالهاي شما اصلا عادي نيست»، اما به اكثر اين پرسشها پاسخ ميدهد و در نهايت هم از اين مصاحبه راضي است. درباره او ميتوان نوشت كه حرفهايش برآمده از اعتقاداتش است و براساس شرايط و اوضاع و احوال حرف نميزند اما گاهي همين صداقت هم كار دستش داده است.
شايد مشكل سيستم فوتبال ايران باشد، مرداني كه در همين بستر رشد ميكنند را در سقفي متوقف ميكند تا «درجا» زدن به امري عادي تبديل شود. شايد اميد نسل جديد مربيان ايراني به علي دايي باشد، او هم زبان بينالمللي ميداند، هم چهرهيي بينالمللي است و هم به درستي روابطش را ميشناسد، كاش او قدر خودش را بيشتر بداند...
انگيزهتان از آمدن به راهآهن چه بود؟
من عاشق كار كردن هستم. مدتها درگير بحث پرسپوليس بودم. اتفاقهاي زيادي افتاد و همه ديدند. در همين شرايط بود كه راهآهن به من پيشنهاد داد و من قبول كردم. اين باشگاه خصوصي است و يكي از انگيزههاي من كمك به بخش خصوصي است. راهآهن نخستين تيمي است كه به بخش خصوصي وارد شده و اميدوارم مابقي شركتهاي خصوصي هم تشويق شوند و در فوتبال سرمايهگذاري كنند. در حال حاضر فوتبال ما به سمت و سويي ميرود كه همه باشگاههاي دولتي بايد به بخش خصوص واگذار شوند و اين اتفاق دير يا زود بالاخره ميافتد.
با توجه به اينكه باشگاه راهآهن تماشاگر زيادي ندارد و اغلب بازيكنهايش جوان هستند، باعث ترديد علي دايي نشد؟
من با چشم باز انتخاب كردم. نداشتن تماشاگر دليل درستي نيست كه نخواهم در يك تيم كار كنم. اما در نظر داشته باشيد كه در بازيهاي خانگي ما 2 تا 4 هزار تماشاگر به ورزشگاه ميآيند. اين درحالي است كه خيلي از تيمها همين تعداد تماشاگر را هم ندارند. من هيچوقت از كار كردن با جوانان هراسي نداشتهام؛ بلكه در سايپا، تيم ملي، پرسپوليس و حالا هم در راهآهن نشان دادهام كه عاشق كار كردن با جوانان هستم و به آنها ميدان ميدهم. همين امسال چند بازيكن را در تمرينات راهآهن ديدم و از باشگاه خواستم با آنها قرارداد ببندد. حتي از سه يا چهار نفر آنها هم در تركيب اصلي تيم استفاده ميكنم.
برنامهتان براي فصل بعدي ليگ چيست؟
از حالا گفتن برنامه براي سال بعد خيلي زود است. بايد ببينم شرايط چطور پيش ميرود. هيچكس از آيندهاش خبر ندارد.
اگر بخواهيد به زمان سرمربيگريتان درزمان تيم ملي نمرهيي بدهيد، چند ميگيريد؟
نمره دادن بطور كلي جالب نيست. اما من به خودم نمره قبولي ميدهم. اول اينكه من وسط راه بركنار شدم و دوم اينكه تيم من فقط دريك بازي رسمي باخته بود و هيچ جاي دنيا فكر نميكنم يك سرمربي را بهخاطر يك باخت بركنار كنند. ولي اين اتفاق براي من افتاد. شرايط و اتفاقات را بايد كنار هم قرار دهيم و ببينيم آيا همهچيز براي من و تيمم فراهم بوده است؟ آيا همهچيز دست بوده؟ كارنامه من در تيم ملي مشخص است. در مسابقات مقدماتي جام جهاني با صلابت به دور بعدي صعود كرديم و در مسابقات غرب آسيا اول شديم. اين در شرايطي بود كه من از بازيكنان جوان استفاده ميكردم. ولي متاسفانه در مرحله دوم مقدماتي با يك باخت بركنار شدم. حتي صبر نكردند تا سوت بعدي سرمربي باشم تا همه بتوانند بطور دقيق درباره من قضاوت كنند.
بزرگترين چالش علي دايي در دوران سرمربيگري تيم ملي چه بود؟
مشكلات زياد بود كه من به خيلي از آنها اشاره كردم. در شرايطي كه در كوران مسابقات بوديم و قبل از بركناريام خيلي از مشكلات براي من و تيم به وجود آمد ولي من تا امروز چيزي نگفتم تا مشكلي پيش نيايد. مهمترين چالش عدم همكاري فدراسيون با من بود. به عنوان مثال اكثر بازيهاي تداركاتي خوب را از دست داديم و مسوولان فدراسيون به جاي اين بازيها، بازيهاي ديگري برايمان گذاشتند يا اصلا نگذاشتند.
علي كفاشيان چهار سال مدير فوتبال بود. صفايي فراهاني و دادكان هم چهار سال بر مسند رياست اين فدراسيون بودند. به نظر شما تفاوت آنها در چه بوده است؟
شما كارنامههايشان در رده نوجوانان، جوانان و بزرگسالان را ببينيد متوجه تفاوتهايشان خواهيد شد. نيازي نيست كه من صحبت كنم.
از بين اين سه نفر قويترين مدير را كدام يك ميدانيد؟
مديراني مثل دادكان و صفايي فراهاني واقعا موفق بودند. چه زماني كه من بازي ميكردم و چه زماني كه من مربي بودم. من با چهار رييس فدراسيون كار كردهام كه به نظر من اين دو نفر به كارشان مسلط بودند. با اين تفاوت كه يكي از آنها فوتبالي بود و ديگري غيرفوتبالي.
علي دايي اسطوره است اما انتقاد اين است كه مشاور ندارد؛ چه فني و چه رسانهيي. چرا دوست نداريد مشاور داشته باشيد؟
هيچ آدمي نميتواند بينياز باشد. بينياز فقط خداوند است. اما چه كسي گفته من مشاور ندارم؟ چرا ميگوييد مشاور فني ندارم؟ اين همكاراني كه با من در باشگاه راهآهن مثل آقاي نياز، آقاي عاليپور، برادرم يا كسان ديگري كه در پرسپوليس و سايپا با من كار كردهاند پس كه هستند؟ شما برويد ببينيد من چگونه با دستيارانم مشاوره ميكنم و در خيلي از امور با آنها همفكري هم ميكنم. اما درباره مشاور رسانهيي بايد بگويم تا اينجا احساس كردم احتياجي نداشتهام براي همين مشاور رسانهيي ندارم.
اين روزها علي دايي نماد اعتراض در ورزشگاهها شده است. آيا از اين روند اعتراضي كه نوعي واكنش اجتماعي است راضي هستيد؟ اين در حالي است كه حتي در بازيهاي دوستانه و مسابقات فوتسال هم اين اعتراضات وجود دارد.
تاكيد ميكنم كه اصلا دوست ندارم نماد اعتراض باشم. شما از واژه خوبي استفاده كرديد. نماد اعتراض! ولي من دوست ندارم اينگونه باشم. البته بايد بگويم اين اتفاقات به اين دليل افتاده است كه مردم ما به دنبال حقيقت هستند و شايد احساس كردهاند در ماجراي پيش آمده (دايي و باشگاه پرسپوليس) حقيقت چيز ديگري بوده. آنها ميدانند كه حق با كيست. بله من ميشنوم كه در بازيهاي دوستانه و فوتسال هم مرا تشويق ميكنند. حتي در بازيهاي ليگ برتري كه در شهرستانهاي ديگر برگزار ميشود و ربطي به پرسپوليس هم ندارد، تماشاگران يك تيم وقتي ميبينند كه تيمشان باخته است به نشانه اعتراض مرا تشويق ميكنند. حالا اين موضوع در بازيهاي پرسپوليس بيشتر بوده است. چندين و چند بار گفتهام اما بازهم خواهش ميكنم مرا تشويق نكنند و بگذارند تيم راه خودش را برود تا همهچيز درست شود.
در حال حاضر در فوتبال به نماد اعتراض تبديل شدهايد، نگران اين نيستيد كه در سياست هم نماد اعتراض شويد؟
اصلا نگران نيستم. من يك آدم كاملا ورزشي هستم و ساليان سال است كه در فوتبال به عنوان بازيكن و مربي فعاليت ميكنم. اما شما نميتوانيد نمونهيي بياوريد و به من بگوييد كه در جايي سياسي شده باشم. تمام كارهايي كه من ميكنم كاملا غيرسياسي است. من در ورزش و اقتصاد فعاليت دارم اما هيچوقت وارد سياست نشدهام. پدر خدابيامرزم وصيت كرده كه مراقب باشم هيچوقت وارد سياست نشوم. نه من اصلا نگران نيستم و به قول معروف طلا كه پاك است چه منتش به خاك است؟!
يك سوال كه هميشه براي ما اهل رسانه مهم بوده است؛ اينكه چرا علي دايي در روزهايي كه كاپيتان تيم ملي بود حاضر نشد خداحافظي كند؟ و اين همه اصرار براي چه بود؟
براي چه بايد خداحافظي ميكردم؟ وقتي در خودم توانايي ميديدم چرا بايد ميرفتم؟ من در جواب اين سوال و براي اينكه ذهنتان روشن شود فقط يك چيز ميگويم؛ برويد و ميانگين گلهاي من در دو يا سه سال آخري كه در تيم ملي بودم را بررسي و با ديگران مقايسه كنيد. آنوقت خيلي چيزها دستگيرتان ميشود و ديگر نه شما و نه ديگران اين سوال را نخواهيد پرسيد.
در ادامه اين سوال درست است كه بگوييم جام جهاني 2006 آلمان بدترين روزهاي زندگي علي دايي بوده است؟
فكر ميكنم شما سوالهايي را مطرح كردهايد كه من به همهشان پاسخ منفي بدهم! در همان مسابقات خيلي اتفاقات افتاد و خيليها هم بهانه پيدا كردند. عدهيي هم بودند كه از قبل منتظر فرصتي بودند مرا زمين بزنند كه البته در خلال اين مسابقات عليه من موضعگيري كردند و جو بدي ساختند. اين واقعيتي است كه شما نميتوانيد انكارش كنيد. مگر غيراز اين بوده؟
يادم هست كه در جام جهاني 2006 آلمان و بعد از بازي با مكزيك در گپي خودماني كه با?هم در... (محل اردوي تيم ملي) داشتيم گفتيد دو يا سه بازيكن ديگر اشتباه كردهاند و تيم گل خورده است ولي همه از من انتقاد كردهاند. تمام كاسه كوزهها را هم بر سر من شكستند. در حالي كه من موقعيت گل زدن نداشتم و به درستي تغذيه نشدم.
من وارد جزييات نميشوم. كارنامه من مشخص است. شما به جاي اين مسائل ميتوانيد كارنامه ورزشي مرا بررسي كنيد و خودتان قضاوت كنيد.
آن روزي كه علي دايي در دوره سرپرستي كاشاني سرمربي شد، خيليها به او اعتراض كردند و بارها گفتند چطور دايي حاضر شد با كاشاني كار كند. آن روز دايي همه انتقادات را رد كرد و منتقدانش را به حساب نياورد.
كدام منتقد، من در آن ايام انتقاد آنچناني نميديديم. بعد از بركناريام از تيم ملي كاملا از فضاي رسانهيي و ورزش فاصله گرفته بودم. حتي چندين پيشنهاد هم از باشگاههاي ديگر داشتم كه به همه آنها پاسخ منفي دادم. البته يك موضوع را نميتوانم كتمان كنم و آن اينكه چند نفر از دوستان صميميام به من گفتند كه وقتي ميروي مواظب خودت باش، طوري كه حواست به جمع باشد. من هم بهخاطر خدمت به پرسپوليس به اين باشگاه رفتم نه بهخاطر شخصي خاص.
چه تصويري از كاشاني در ذهن دايي وجود داشت و بعد از آن به چه چيزي تبديل شد؟
راجع به اين مسائل صحبت كردهام و به اندازه كافي حرف زدهام. در مقطع فعلي نميخواهم راجع به اين موضوعات حرف بزنم. در طول اين مدت راجع به پرسپوليس و افراد مربوط به آن صحبت كردهام. البته گاهي خود اين آقا حرفهايي را به ميان ميآورد يا مسائلي را مطرح ميكند كه ناچار ميشوم به اين سوالات پاسخ دهم تا قضاوت افراد عمومي مبتني بر واقعيتها باشد.
منظورت اين است كه در دو روز گذشته حبيب كاشاني درباره مطالبات فصل گذشتهات حرف زده و مايليكهن هم بار ديگر مصاحبه تندي عليه تو داشته است؟
ميشود سوال بعدي را مطرح كنيد؟
تعريف علي دايي از خبرنگار ايراني چيست؟
خوشحالم بگويم خبرنگاران زيادي هستند كه با وجدان كاري، فعاليت ميكنند و براي قلمي كه خداوند به آن سوگند خورده است ارزش قايلند و قلمشان را به نرخ روز حركت نميدهند. خبرنگاراني هستند كه وجدان كاريشان را به هرچيز ديگري ترجيح ميدهند. البته بين خبرنگاران مثل ساير صنفها افراد خوب و بد وجود دارد اما خوشبختانه درصد آدمهايي كه وجدان كاري دارند بيشتر است.
يكي، دو سوال سخت!
سوالهاي قبليات هم چندان عادي نبود! اما در خدمتم.
چرا دايي از خودش چهرهيي ساخته كه هيچ انتقادي را نميپذيرد.
اين نظر شما است و من به هيچ عنوان قبول ندارم. بهتر است در وهله اول انتقاد را معنا كنيم. انتقاد يعني چه؟ چرا ميگوييد من انتقاد را نميپذيرم. وقتي يك انتقاد سازنده باشد چه دليلي دارد كه استقبال نكنم؟ من گفتم و باز هم تاكيد ميكنم. شما برويد انتقاد را معنا كنيد. من براي انتقادي كه مغرضانه باشد هرگز ارزشي قايل نيستم و اصلا اسمش را هم انتقاد نميگذارم.
و اما سوال آخر؛ چرا هميشه به علي دايي انتقاد زياد است؟
خيلي مشخص است. آدمي كه مد نظر همه باشد و هميشه در همه سطوح اول باشد بطور طبيعي زير ذرهبين است و همه كارهايش مورد توجه است. من روزهايي را مثال ميزنم كه در اوج موفقيتهاي ملي و باشگاهي بودهام اما برخي آن موقعيتهاي بزرگ را ناديده گرفتند و يك سري مسائل پيش پا افتاده را به درست يا غلط بزرگ كردند. گفتهام باز هم ميگويم اگر انتقادي سازنده باشد و بدون حب و بغض، از آن استفاده ميكنم. كما اينكه تا حالا اينگونه بوده و بارها از برخي انتقادات استفاده كردهام.
ممنون كه به ما فرصت داديد.
من هم از سوالهاي خاص شما ممنونم (با خنده).