آگاه
کد خبر: ۸۸۴۳۴

حرف زدن تعطيل‏ است

گفت‌و‌گو با رسول صدرعاملي


رسول صدرعاملي از فيلمسازان نسل بعد از انقلاب است، روزنامه‌نگاري كه خبرها و گزارش‌هايش در روزهاي آغازين انقلاب از نوفل‌لوشاتو در روزنامه اطلاعات چاپ مي‌شد و بعد از آن براي بيان دغدغه‌هايش سينما و تصوير را انتخاب كرد و از ابتدا به سراغ سينماي حرفه‏اي با خط و ربط و ضابطه‌هاي حرفه‏اي رفت.

سينمايي كه قرار نبود خنثي و وابسته به دولت باشد و بايد با حمايت بخش خصوصي روي پاي خودش بايستد. نتيجه اين تلاش‌ها، تشكيل تعاوني‏هاي فيلمسازي و دفاتر توليد و توزيع خصوصي فيلم‌هاي سينمايي بود.

صدرعاملي در كارنامه‏اش فيلم‌هاي متنوعي دارد؛ از گل‏هاي داوودي كه ملودرام را در سينماي بعد از انقلاب زنده كرد تا پاييزان و سمفوني تهران و... بعد هم سه‏گانه‏اي كه نشان از دغدغه‌هاي اجتماعي او داشت و مي‌خواست بگويد اگر با آسيب‌هاي اجتماعي و فرهنگي كه بخشي از نسل جوان را در اين جامعه در حال ‌گذار تهديد مي‌كند، مقابله نكنيم، مي‌تواند به وضعيت هولناكي منجر شود.

هشدارهاي صدرعاملي به عنوان فيلمساز اجتماعي كه التهاب‏هاي جامعه را نشانه رفته، لحن و تصويري مشفقانه داشت و صادق بود و دروغ نمي‏گفت. او حالا هفت سال بعد از ساخت آخرين فیلم سه‏گانه‏اش، ديشب باباتو ديدم آيدا، به دغدغه‌هايش بازگشته، البته اين بار نوجوان‌هاي او ديگر بزرگ شده‏اند، قد كشيده‏اند و بخشي از آنها با روح و جسم‏شان آينده تلخی را لمس كرده‏اند.

نسلي كه از دل واقعيت جامعه ما بيرون آمد و حالا كارگرداني كه آنها را ديده، مجبور است به قول خودش به دليل فضاي غالب فرهنگي و نگراني از بازگشت سرمايه و اضطراب‏هاي اينچنيني، احساس عدم امنيت كند و هم از التهاب‏هاي اين نسل بگويد و هم ناخواسته از صريح گفتن پرهيز كند و اين احساس، همه ما را نگران مي‌كند.

اين گفت‌وگو را دونفره انجام داديم. شاهين امين برخلاف من كه با فيلم همراه شدم و جهان فيلم و آدم‌ها و انگيزه‌ها و سرنوشت‌شان برايم باورپذير بود، به نحوه روايت فيلم و انگيزه و ارتباط آدم‌ها با يكديگر نقد داشت، پس سوال‏ها از اين دو منظر مطرح شد.

در گفت‌وگو‏‏يي كه اواخر سال 1387 با هم داشتيم، گفتيد از خواندن نامه‌ها‏‏ي تعدادي از دختران و درددل‏ها‏‏ي آنها به فيلم زندگي با چشمان بسته رسيديد، درباره روند شكل‏گيري ايده و فيلمنامه‏ اين فيلم و ماجراي اين نامه‌ها توضيح مي‌دهيد.

حدود دو، سه سال پيش، از محمود اربابي كه آن زمان مديركل اداره نظارت و ارزشيابي وزارت ارشاد بود، پرسيدم چرا ديگر كار نمي‌كند. همان‌طور كه مي‌دانيد، اربابي پيش از حضورش در ارشاد، مسووليت كارگاه فيلمنامه‏‏نويسي حوزه هنري را داشت و فكر مي‌كنم او به عنوان مسوول اين كارگاه باعث شد، فيلمنامه‏‌نويسان خوبي وارد سينماي ايران شوند و ‌اي كاش آن كارگاه مي‏ماند.

در واقع آن احترامي كه براي اربابي قايل هستم، به واسطه آن كارگاه بود نه مديركلي ارشاد. به‏هرحال مدتي بعد از آن پرسش، اربابي دو فيلمنامه‏ و يك طرح به من داد. آنها را خواندم اما هيچ‌كدام را واقعا دوست نداشتم اما كم‌كم يكي از آنها كه درباره يك خواهر و برادر بود، برايم جذاب شد. هميشه براي ساخت يك فيلم ابتدا تماتيك فكر مي‌كنم، مثلا وقتي دختري با كفش‏هاي كتاني را مي‏ساختم، تم آن برايم آسيب‏پذيري اين نوجوان‌ها بود يا در من ترانه 15 سال دارم، برعكس اين تم يعني مقاومت يا در ديشب باباتو ديدم آيدا، سرك كشيدن. در مورد اين فيلم هم يك عاشقانه درباره خواهر و برادر تم اصلي‏ام شد.

كمي‏ جست‏وجو كردم و ديدم چنين موضوعي هيچ وقت ساخته نشده، در مورد علاقه بين دو برادر فيلم ساخته شده يا در مورد دو خواهر و حتي پدر و دختر ولي خواهر و برادري كه محور باشند و فيلم براساس ارتباط آنها پيش برود، نداشته‏ايم. همين نكته دليل كافي براي ساخت اين تم بود. بنابراين با اربابي تماس گرفتم و خواستم فيلمنامه‏ را به من بدهد و اجازه دهد فيلمنامه‏ را به‏هم بريزيم كه او خواست خودش متن را بنويسد. فيلمنامه‏ بعد از آن 11، 12 بار بازنويسي شد و چيزي از آن فيلمنامه‏ اوليه باقي نماند.

‌ماجراي آن نامه‌ها چه بود؟ از كجا به دست‌تان رسيد و چرا جمع‌شان كرده ‏بوديد؟

همين الان هم يك عالمه نامه از آدم‌هاي مختلف دارم. جمع‏آوري اين نامه‌ها و اين حرف‏ها علاقه من است و فكر مي‌كنم اگر يك روزي اين نامه‌ها با تاريخش چاپ شود، بسيار ارزشمند باشد و نشانگر يك سير تاريخي. يك موقع يك نفر برايت از يك بحران جدي و مصيبت مي‌گويد كه استثناست و خيلي هم موضوع فيلمت نيست اما گاهي اوقات آدم‌ها درباره خودشان مي‏نويسند، ظاهرا مشكل جدي هم ندارند اما تحقيرشدگي‏هاي كاملا پيش‌پاافتاده، آنها را از درون تخريب كرده؛ اتفاقي كه به طور جدي براي بخشي از جامعه ما رخ داده است. اين تحقيرشدگي و آن رابطه عاشقانه خواهر و برادر تبديل شد به تم اصلي فيلم زندگي با چشمان بسته. البته از بخشي از آن نامه‌ها در شروع فيلم استفاده كردم كه يك جورهايي قصه فيلم را هم براي ما تعريف مي‌كند و مي‌گويد چرا اين دختر كه اتفاقا در يك خانواده گرم و دوست‌داشتني بزرگ شده، آرام‌آرام زندگي‌اش شكل ديگري مي‌شود. البته‏ اين نسخه‏اي‏‏ كه شما ديديد، نسخه تقريبا مميزي‌شده بود. به هرحال من مجبورم حرفه‏اي‏‏ عمل كنم و مثل تعدادي از كارگردان‌ها نمي‌توانم فيلمم اكران نشود، من از اول حرفه‏اي‏‏ كار كرده‏ام و مسوول فيلم هستم.

‌و مسوول سرمايه بخش خصوصي؟

بله، من در برابر سرمايه‌گذارهاي فيلم مسوول هستم، هرچند آنها با وجود شرايط دشوار اقتصادي، دو سال صبر كردند فشاري به من نياوردند و خودم پافشاري كردم تا مشكل فيلم حل شود كه حل شد.

‌فيلمنامه‏ نهايي را شما نوشتيد؟

به اتفاق آقاي اربابي كه اسم او هم در تيتراژ به عنوان فيلمنامه‏‌نويس فيلم آمده است. هرچند طبيعي است كه در تمام فيلم‌هايم سكانس به سكانس ايده‌هايم را مي‏گويم و برخي نكات جابه‏جا مي‌شود، ممكن است تعدادي هم در اين گفت‌وگوي دونفره پذيرفته نشود، اما اغلب 70درصد ايده‌ها را در همين نشست‏هاي مشترك پيدا و به فيلمنامه‏ اضافه مي‌كنيم.

‌همان‌طور كه اشاره كرديد آقاي اربابي پيشينه فيلمنامه‏‏نويسي داشتند، اما به‏هرحال در مقطع نگارش اين فيلمنامه‏ مديركل اداره نظارت و ارزشيابي بودند با يك نگاه خواه ناخواه نظارتي، در حالي كه شما به عنوان كارگردان فيلم‌هاي اجتماعي با رويكرد انتقادي شناخته شده‏ا‏‏يد، اين دو نگاه چگونه در اين فيلمنامه‏ به تفاهم رسيدند؟

البته براي فيلمنامه‏ نهايي از دلارام كارخيران هم كه فيلم‌هايش را دوست داشتم، كمك گرفتم. راستش او خيلي تلخ است و من خيلي خوش‌بين و سعي كردم اين دو نگاه با هم تركيب شوند. اما در مورد فيلمنامه‏ قرارمان با آقاي اربابي اين بود كه هرچه مي‌خواهم را بنويسد، با هم صحبت مي‌كرديم اما در نهايت حرف آخر را من مي‏زدم و البته برايم ادامه سينماي اجتماعي و دغدغه‌هايم مهم بود. در آن سه فيلمي كه درباره نسل جوان بود، مي‌خواستم بگويم حواس‌تان باشد، اين بچه‌ها دارند آسيب جدي مي‏بينند، يك‌بار سعي كرديم خوش‌بينانه بگوييم، يك‌بار گفتيم مي‌شود از اين بچه‌ها قهرمان هم درآورد، يك‌بار آرام‌آرام سرك كشيدن‏هايشان را به زندگي بزرگ‌ترها نشان داديم. در واقع به عنوان كسي كه 30سال است در سينما كار مي‌كند، فكر مي‌كنم اينها واقعي‌ترين حوادثي است كه هر روز در جامعه ما رخ مي‌دهد اما به دليل حجم بالاي بحران‌هاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي و گرفتاري‏ها به آن توجهي نمي‌شود.

‌يعني اطراف‌مان يك عالمه تراژدي كوچولو داريم؟

بله و فيلم هم حرف پيچيده‏اي‏‏ را مطرح نمي‌كند. فيلم در واقع نقد تعصب است؛ اينكه بايد حواس‌مان به همه نيازها و مشكلات جوانان باشد. همه ما با تناقض‏ها بزرگ‌شده‏ايم‏‏ برخی با رياكاري‌هایی روبه‌روییم كه رفته‌رفته پيش آمد و حالا كمرنگ‌تر شده يا شكل عوض كرده‏ است. حالا در كنار همه‏ اينها، نسل دهه 60 بزرگ شده و به سرانجام رسيده، نسلي كه به عقيده من نسل يواشكي بود و همه كارهايش را يواشكي انجام داد، يواشكي دوست داشت، يواشكي نماز خواند، يواشكي با خدا حرف زد و هنوز هم دارد يواشكي زندگي مي‌كند و الان با نسل دهه 70 مواجه هستيم كه هيچ سنخيتي با دهه شصتي‏ها ندارد و به شدت معترض و پرخاشگر و حق‌طلب است و بدون رياكاري، شفاف و روشن عمل مي‌كند. حالا چگونه در يك جامعه ‏اينقدر تغيير و تحول را شاهد هستيم، بايد تحليل شود. ما جامعه‌شناس نيستيم، من فيلمساز هستم و شما روزنامه‌نگار، كار شما برجسته كردن بخش‌هايي است كه به نظرتان مهم مي‌رسد و من هم با يك فيلم همين كار را مي‌كنم و با يك فيلم اتفاق عجيب و غريب هم نمي‏افتد. اساسا وظيفه فيلمساز اجتماعي در آرماني‏ترين جامعه هم نشان دادن سياهي است تا شايد براي حل آن فكري شود. زندگي با چشمان بسته، آموزشي‏ترين فيلم من است و وقتي فيلم تمام مي‌شود فارغ از قصه و سرانجام آدم‌ها، تماشاگر چه بخواهد و چه نخواهد شرايط فيلم و قرباني شدن‏ها را نمي‌تواند فراموش كند. به نظرم يادشان مي‏اندازد كه هر وقت يكي را از دست مي‌دهند به هم نزديك مي‌شوند، حالا چه يك خانواده باشد يا مردم يك محله.

‌در واقع فاجعه و قرباني دادن، ما را با هم همدل و مهربان و هم‌درد مي‌كند.

نمي‌دانم اين مساله ريشه در كجا دارد اما واقعا انگار بعضي آدم‌ها براي انجام ماموريتي مي‏آيند و وقتي اين ماموريت تمام شد، از بين مي‌روند. الان ‏براي فيلم بعدي‏ام روي زندگي پروين اعتصامي كار مي‌كنم، او در 32سالگي بعد از تكميل ديوانش رسما اعلام مي‌كند ذهنش ديگر ياري‏اش نمي‌دهد و سه سال بعدش هم مي‏ميرد. به هرحال اينها تفكرات آدم‌هاست، فكر مي‌كنم تو اينجايي تا اثري در اين جهان بگذاري و وقتي اين اثر را گذاشتي ماموريت‌ات تمام مي‌شود.

‌چند دقيقه از فيلم دچار مميزي شده است؟

فكر مي‌كنم حدود شش، هفت دقيقه.

‌چون در بخش‌هايي از فيلم با پرش‏هاي اساسي روبه‌رو مي‌شويم.

دقيقا. براي نمونه در آن سكانسي كه پدر براي هميشه مي‌خواهد مغازه‏اش را تعطيل كند، براي علي تعريف مي‌كند كه يك شب قبل از اينكه تو بيايي، مي‌خواستم با چاقو پرستو را بكشم، علي برآشفته مي‌شود و مي‏پرسد براي حرف مردم و پدر چیزهایی می‌گوید. اين پدر قاتل نيست اما اين احساس وظيفه را باور دارد ما اين صحنه را تا به آخر در فيلم نمي‏بينيم. نكته ‏اين است كه وقت آن رسيده خودمان و خانواده‌هايي را كه مدام فاصله‏شان با فرزندان‌شان بيشتر مي‌شود را نقد كنيم و به نمايش درآوريم.

‌آن زمان كه فيلمنامه‏ را شروع كرديد، گمان مي‏برديد با اين مشكلات مواجه شويد، به خصوص كه آقاي اربابي هم به‏هرحال به ‏اين نگاه‌هاي مميزي، اشراف داشتند؟

آقاي اربابي هنوز مديركل اداره نظارت و ارزشيابي بود كه فيلمنامه‏ براي دريافت مجوز به شوراي پروانه ساخت رفت، وقتي آقاي جعفري‌جلوه، معاونت سينمايي وقت ارشاد، فيلمنامه‏ را خوانده بود، به دو نكته اعتراض داشت، يكي اينكه چرا مديركل اداره آن را نوشته و ديگر اينكه حالا چرا چنين فيلمنامه‌ای‏ نوشته است.

‌پارادوكس قابل توجهي است.

آقاي اربابي وقتي فيلمنامه‏ را مي‏نوشت، مي‌دانست مي‌خواهد به سينما برگردد و نمي‌خواهد در ارشاد بماند، پس دوست داشت با يك كار خاص برگردد. البته همه ‏اينها استنباط من است و بهتر است ماجرا را از خود ايشان بپرسيد. به‏هرحال به فيلم پروانه ساخت ندادند و بعد از آن من و آقاي تخت‌كشيان پيش آقاي جعفري‌جلوه رفتيم و من فيلمي ‏را كه در ذهن داشتم، برايشان تعريف كردم و با شنيدن آن به ما پروانه ساخت دادند. جالب اينجاست با اينكه تهيه‌كننده فيلم شخص ديگري بود از من تعهد گرفتند تا چنان و چنين نكنم.

شاهين امين: براي من عجيب بود كه در دو جشنواره اخير، فيلم‌هاي شما، كيانوش عياري و كمال تبريزي مجوز نمایش نگرفته‌اند. سابقه شما سه كارگردان نشان داده كه مي‌توانيد وارد دواير ملتهب اجتماعي، فرهنگي جامعه بشويد و به سلامت عبور كنيد، چون صادقانه، مستقيم، بدون عقده و گره با مضامين روبه‏رو مي‌شويد.

بگذار راحتت كنم من، عياري و تبريزي، بلد نيستيم فيلم توقيفي بسازيم، اصلا اين كاره نيستيم.

 ‌چون نمي‌خواهيد فيلم افشاگرانه و جنجالي بسازيد، پس به همه جزييات دقت مي‌كنيد، مراقب هستيد و تا جايي كه امكان دارد هنجارها را رعايت مي‌كنيد. حتي سر فيلم‌هاي دختري با كفش‏هاي كتاني و من ترانه 15 سال دارم، تصوير اين قصه‌ها به نظر ناممكن مي‌رسيد اما بعد ديديم كه شد.

مجيد مجيدي زمان ساخت فيلم من ترانه... . همسايه حسين محجوب بود و فيلمنامه‏ را از ايشان گرفته و خوانده بود، به نقل از خودش مي‏گويم، ساعت دو صبح رفته بود در خانه محجوب و گفته بود چرا مي‌خواهي اين قصه چرك و كثيف را بازي كني. سالي كه من ترانه 15سال دارم در جشنواره فجر به نمايش درآمد، آقاي مجيدي رييس هيات داوران بود و فيلم جايزه‌هاي اصلي را گرفت.

‌نگاه شما با فرهنگ و روابط و هنجارهاي ما مي‌شود، من ترانه 15 سال دارم و در آن سوي دنيا كارگرداني جونو را مي‏سازد.

اتفاقا عنوان هم كرده كه تحت تاثير آن فيلم به‏ اين مضمون رسيده است و فيلمش هم اسكار فيلمنامه‏ را گرفت. به‏هر حال چون ما تابع قانون كپي رايت نيستيم، نتوانستیم ادعايي داشته باشيم، به‌خصوص كه ديگران مدام غيرقانوني فيلم‌هاي آنها را در اينجا نمايش مي‌دهند يا كپي مي‌كنند، در اين شرايط اعتراض من چندان جوانمردانه نبود.

‌در زندگي با چشمان بسته به‏نظر مي‌رسد، حرف فيلم براي‌تان خيلي مهم بوده و قصه و آدم‌ها تحت تاثير اين مساله قرار گرفته است. تم فيلم همان‌طور كه گفتيد رابطه عاشقانه خواهر و برادر است اما به لحاظ مضموني فيلم درباره قضاوت بي‌رحمانه و ناجوانمردانه است و تحقيرشدگي. اتفاقي كه خیلی‌اوقات در جامعه ما مي‏افتد و روزبه‌روز هم بدتر مي‌شود. آدم‌هاي فيلم تك‌تك درست هستند، پرستو مثال هزاران دختري است كه مي‏بينيم‌شان و كاملا قابل باور است و براي همين به‏قول خودت در سالن سينما برخی از دخترها فيلم را دوست دارند و تا پايان تيتراژ سرجاي خود مي‏نشينند، برادر، پدر و مادر كاملا ملموس هستند و مشابه آنها را در جامعه مي‏بينيم و من آنها را درك مي‌كنم اما انگيزه‏ اين آدم‌ها در فيلم معلوم نيست، قابل باور هستند ولي مثلا ما نمي‏بينيم چرا پرستو دچار اين تناقض مي‌شود، روابط آدم‌ها با هم الكن است، محله به نظرم انتزاعي است، انگار فيلم پشت ندارد.

حرف فيلم خيلي گنده نبود اما مهم بود و چون ساده بود، دوستش داشتم. پرستو در نامه‌هايش يك جمله دارد كه مي‌گويد هر چقدر بزرگ‏تر مي‌شوم، يكي‌يكي صدآفرين‏هايي كه به من دادند را پس مي‏گيرند. تمام قصه فيلم همين جمله است و اصلا لازم نيست قصه پيچيده‏اي‏‏ داشته باشد، فيلم دو بخش دارد، بخش اول چند سال قبل و بخش دوم چند سال بعد. در بخش اول ما يك خانواده گرم، ‏سنتي و مذهبي خوب را مي‏بينيم كه به ظاهر مناسبات درستي باهم دارند و برادري از اين خانه به سفر رفته و اين دختر براي او نامه مي‏نويسد و خوشحالي‏هايش را تعريف مي‌كند اما در بخش دوم نامه‌ها كم‏كم تلخ مي‌شود.

صبحي: و ما در اين بخش آرام‌آرام تلخي‏هاي محله را هم مي‏بينيم، چنانكه پيش از اين با اخلاق محله و روابط آدم‌ها‏‏ با اشاره‌هاي ظريفي آشنا شده بوديم.

دقيقا. پرستو در آخرين نامه‏اش مي‏نويسد، محله تلخ شده و مي‌گويد ديگه مهم نيست بياي، در حالي كه پيش از اين مدام از برادرش مي‌خواست كه برگردد.

‌امين: اينها برايم مبهم نيست و قابل قبول است...

مي‌دانم اينها را مي‏گويم تا به‏اين جا برسم كه مي‌خواستم با اين فيلم روايت جديدي را تجربه كنم، براي همين اصرار داشتم فيلم كم ديالوگ باشد، چون فكر مي‌كردم، موضوع‏هايي را مطرح مي‌كنم كه براي مخاطبم آشناست و ديگر لازم نيست مثلا به گذشته پرستو و دليل اينكه چرا اين‌گونه شده، بپردازم. مي‌خواستم تجربه كنم كه اگر فيلم براي مخاطب خاصي ساخته شود موفق خواهد بود، مخاطبي كه ‏اين حرف‏ها و اين موضوع را كاملا مي‏شناسد. اگر جاي پرستو و پرستوها بنشيني و به فيلم نگاه كني، مطمئن هستم اين ابهام‏ها برايت تعديل مي‌شود و دنبال پس زمينه نمي‏گردي. پرستو مي‌گويد در دفتر وكالت كار مي‌كنم، يك قرار را جلو مي‏اندازم با لبخند و با يك پول زير ميزي مسايلم را حل مي‌كنم.

يا او اتو استاپ مي‌زند، اين روزها اتو استاپ براي برخی دخترهاي جوان تبديل به يك شيطنت و بازي شده و دليلي براي فساد آنها نيست، در واقع وقتي سرگرمي‏ها را براي بچه‌ها محدود مي‌كنيم آن وقت بازي‌هاي خطرناك براي بچه‌ها جذاب مي‌شود. ما دوبخش از زندگي پرستو را مي‏بينيم، فصل اول خوشي است و فصل دوم خودش مي‌گويد كه يواش‌يواش تنها مي‌شوم و از آدم‌ها فاصله مي‏گيرم. آن هم در محله‏اي‏‏ كه يك مسجد هميشه در پس‏زمينه و زندگي آدم‌ها حضور دارد. شروع فيلم يك روز خوب است كه همه دارند با مهرباني به هم نذري مي‌دهند و فقط مقابل يك زن غريبه كه انگار نبايد به‏ اين محله مي‏آمده، گارد مي‏گيرند البته به جز پرستو و مادرش. حتما قصه‌هاي ريموند كارور را خوانده‏اي‏‏، او در قصه‏اي‏‏ يك برش از زندگي آدمي ‏را مي‏نويسد، مثلا يكي وارد كافه‏اي‏‏ مي‌شود و پدرش را مي‏بيند و بعد در گفت‌وگو‏ها معلوم مي‌شود كه پدر و مادرش از هم جدا شده‌اند و باقي قضايا. پس بابت يك تجربه، اين نوع روايت را انتخاب كردم. نوشتن يك فيلمنامه‏ كلاسيك براي چنين قصه‏اي‏‏ دشوار نبود، آقاي اربابي و خانم كارخيران شاهد هستند كه چقدر اصرار داشتم ما بايد مثل خود پرستو هيچ توضيحي ندهيم، او در نامه‏اي‏‏ مي‏نويسد ديگر به هيچ‌كس هيچ توضيحي نمي‌دهم، چون يا مي‏گويند كم مي‏گويي يا مي‏گويند دروغ مي‏گويي. البته سوال تو را كاملا مي‏فهمم.

‌در واقع شما به عمد نمي‌خواستيد هويت و روابط آدم‌هاي قصه را بيشتر از اين براي تماشاگر توضيح دهيد با فرض اينكه ‏اين شخصيت‌ها براي تماشاگر و مخاطب خاص شما كاملا آشنا هستند و نياز به توضيح اضافه ندارند.

اگر اين اتفاق تا پايان اكران بيفتد و مخاطبي كه نشانه گرفته‌ام با فيلم ارتباط برقرار كند و آنكه مخاطب فيلم نيست اين‌گونه نباشد، تجربه‏ام درست از كار درآمده و حالا ديگر مي‌دانم چطور مي‌شود اين مخاطب را گسترش داد. به‏هرحال قبول كن كه بعد از ساختن 14، 15 فيلم ديگر اصول فيلمنامه‏‌نويسي را بلد هستم.

‌حتما همين‌طور است و اصلا نمي‌خواستم بگويم صدرعاملي قصه گفتن نمي‌دانست كه گفتن اين حرف‏ها درباره كارگردان‌هايي مثل شما شبيه شوخي است. براي همين هم به نظرم، موضوع برايتان مهم شده و بيشتر درگير گفتن اين موضوع شده‏ايد‏‏ تا چگونه گفتن.

اما به نظر من همه سكانس‌هاي فيلم و روابط آدم‌ها و انگيزه‌ها كامل است. برايت از سكانسي مثال مي‏زنم كه بعد از بازگشت برادر، براي اولين بار خانواده پرستو را دور هم مي‏بينيم، تمام حرف اين سكانس اين است كه به جاي قهر كردن بيا دعوا كنيم، چرا حرف نمي‏زني. در آن فصل پرستو تمام تلاشش را مي‌كند تا مادرش فقط نگاهش كند، كلامي‏ رد و بدل نمي‌شود ولي پرستو با نگاه و حسش، تمناي نگاه مادر را دارد، خب همه فيلم در همين سكانس است كه با بازي خوب بازيگران و بدون هيچ ديالوگي اثر خودش را مي‌گذارد.

‌ممكن است 10سكانس از فيلم را مثال بزنم كه همه اجزا هم سرجاي خودش باشد اما باز هم اين ابهام‏ها را با كليت فيلم دارم، هرچند با توضيح زاويه ديد فيلمساز مي‌توانم مكث كنم. اما اين جا يك اشكال وجود دارد، جهان فيلم خودبسنده نيست و كدهايي از بيرون آن را كامل مي‌كند و ممكن است يك تماشاگر با اين كدها آشنايي نداشته باشد. اگرچه بازهم مي‏گوييد مخاطب‌تان را انتخاب كرده‏ايد‏‏.

مطالبي كه درباره فيلم در اينترنت مي‏نويسند حيرت‌انگيز است، يكي مي‏نويسد بعد از پايان فيلم نمي‌توانستم بلند شوم و مي‌خواستم خودم را بغل كنم و ديگري هزارتا فحش و بد و بيراه نوشته است. مي‌خواهم بگويم يك تجربه بود كه شايد يك ذره‌گران تمام شود ولي تعمدا دوست داشتم كه ‏اين شيوه را تجربه كنم. حتي درتدوين فيلم هم خانم صفي‌ياري كمك كرد كه اين فكر و تجربه بهتر نمود پيدا كند. بنابراين اگر اين ابهام‏ها از فيلمنامه‏ بود مي‌توانستيم در تدوين بخشي از آن را درست كنيم.

ارسال نظرات
خط داغ