چرا ایران در توسعه میادین مشترک عقب است
ایران و کشورهای همسایهاش بر دور ۲۸ سفره مشترک نفتی و گاز نشستهاند. میدان گازی پارس جنوبی از پرنعمتترین و غنیترین سفرههایی است که ایران با قطر بر سر این سفره مشترک نشستهاند.
به گزارش دنیای صنعت، متاسفانه آمارهای منتشره درباره وضعیت بهرهبرداری از این سفرهها نشان میدهد که رقیبان ایران همه دستهای خود را به کار گرفتهاند تا نعمت بیشتری از این خوانها بردارند و این ایران است که گویی با سعه صدر درحال تعارف این نعمات به رقیبان است.
در حال حاضر کشور قطر از میدان مشترک پارس جنوبی روزانه ۳۶۰ میلیون متر مکعب برداشت میکند در حالیکه استخراج گاز ایران روزانه ۲۱۰ میلیون متر مکعب است.
ازدیگر نگرانیهای کارشناسان نفت در این روزها ۲۰ میدان مشترک ایران با عراق است که هنوز برآورد دقیقی از میزان ذخایر این ۲۰ میدان در دست نیست اما از آنجا که بهره برداری و توسعه مخازن نفتی عراق در دست شرکتهای غربی است پیش بینی میشود توسعه این میادین در کشور عراق سریعتر از ایران انجام شود.
در پیش از انقلاب ایران با کشورهای همسایه و رقیب خود در میادین نفتی بر سر میز مذاکره مینشست و دو رقیب درباره نحوه تولید و توسعه و میزان برداشت از مخزن به گفتگو میپرداختند و این گونه نبود که رقیب دستانی هم قرض بگیرد و به جان سفره بیفتد و تا میتواند میدان را شخم بزند. به طوری که امروز شاهدیم این رقیبان به لایههای ایران در این سفرهها نفوذ کرده و شروع به برداشت کردهاند.
معاون امور بین الملل، بیژن زنگنه وزیر نفت سابق دراین باره میگوید: هم اکنون از مهمترین نگرانیها درباره میادین مشترک کشور عراق است که ما ۲۰ میدان مشترک با آنها داریم و ایران متاسفانه در توسعه این میادین بسیار کند عمل کردهاست.
وی افزود: ایران باید از طریق یک دیپلماسی مناسب با کشور عراق برای توسعه این میادین به توافقات لازم دست یابد به عنوان مثال میتواند غرامت جنگی را که قرار است عراق به ایران بپردازد در توسعه میادین مشترک استفاده کند.
غلامحسین حسن تاش درباره تعامل ضعیف ایران با کشورهای همسایه در توسعه میادین مشترک میگوید: کشور ما چارهای جز برقراری این تعامل ندارد نه سیاست خارجی میتواند بدون شناخت انرژی به دیپلماسی موفقی برسد و نه بخش انرژی بدون دیپلماسی موفق میتواند به تعامل گسترده برای دستیابی به اهدافش برسد.
این کارشناس انرژی تاکید میکند: متاسفانه مشاهده میشود طرف مقابل که میدان مشترک با ایران دارد به بخش و لایههای ما آمده و این موضوع میتواند قابل پیگیری باشد.
به گزارش خبرنگار ما، درحال حاضر ایران از نظر تامین انرژی با کمبودهایی مواجه شده و این امر موجب شده که پتروشیمی در تامین خوراک اولیه خود با مشکل مواجه باشند و یا کاهش ۳۳۰ هزاربشکهای تولید نفت ایران از سویی دیگر نگرانی است که این روزها به جان نفتیها افتاده این درحالی است که توسعه میادین مشترک گازی و نفتی در وهله اول میتواند نقش مهمی را در برآورده کردن نیازهای کشور ایفا کند.
نکته مهم دیگر در توسعه میادین مشترک استفاده از قراردادهای منعطف تر برای جذب سرمایه گذاران است هم اکنون در کشورهای همسایه از انواع قراردادهای نفتی برای جذب شرکتهای پیشرفته خارجی به منظور توسعه میادین به خصوص آنها که مشترک هستند استفاده میشود در صورتیکه در ایران علاوه براینکه ما با کمبود سرمایه گذار مواجه هستیم قراردادها نیز برای سرمایه داران جاذب نیستند این درحالی است که صنعت نفت وگاز از بهترین و پرسودترین فعالیتهای اقتصادی در دنیاست.
کارشناسان معتقدند با وجود برنامه «وزارت نفت» برای شتاب بخشیدن به توسعه میدان مشترک پارس جنوبی، اما عقب ماندگی ۱۱ساله ایران از قطر در برداشت از این میدان یا شتاب عراق در برداشت از تولید نفت میدانهای مشترک جبران نمیشود. در میدانهای مشترک کشورهای همسایه بیکار ننشستهاند و با شتاب در برگزاری مناقصات بینالمللی سعی دارند که تولید خود را از این میادین افزایش دهند.
البته تاخیر در پروژههای نفتی فقط به مسائل مالی محدود نمیشود. افزایش محدودیتهای بینالمللی و نبود تکنولوژیهای روز برای استخراج بهینه از چاههای کشف شده نفت و گاز، از دیگر چالشهایی است که روند تاخیر در پروژههای نفت و گازی ایران را افزایش دادهاست.
این حقیقت را نباید فراموش کنیم که صنعت نفت و گاز از صنایعی است که شدیدا به تکنولوژیهای روز نیازمند است. در شرایط کنونی اگر از یک میدان در ایران به عنوان مثال ۱۳۰ هزار بشکه برداشت صورت میگیرد از میدانی مشابه آن در کشور همسایه روزانه ۳۰۰ هزاربشکه استخراج میشود که این امر میتواند درباره میادین مشترک نیز مصداق داشته باشد.
متاسفانه عادتی تاریخی ایران که خودباوری اغراق آمیز یا تصور اینکه از همه دانشها و علوم باخبر است باعث شده که ایران در صنعت نفت و گاز بسیار عقبتر از دیگر کشورها باشد.
امروز دیگر این میدان نیست که بر تولید و یا میزان تولید از خود حکمرانی میکند بلکه این تکنولوژی است که رفتار میدان را به نفع تولیدکننده تغییر میدهد و باعث افزایش تولید از میدان میشود که متاسفانه ما در ایران کمتر از این تکنولوژیها استفاده میکنیم.
حفر چاههای افقی از مهمترین راههای توسعه میادین نفت و گاز محسوب میشود و در ایران مدتی است که این چاهها به طول دو تا سه هزار متر حفر میشود که این میزان در دنیا چند برابر است، چرا که حفر چاهها موجب دست یافتن به لایههای پایینی و پراکنده میدان میشود.
درنتیجه میتوان گفت به علت وجود شرایط تحریمی، شرکتهای نفتی غربی که صاحب دانش، تکنولوژی و سرمایه روز هستند و امکان فعالیت در صنعت نفت ایران را ندارند؛ با سرمایهگذاری در میادین مشترک در کشورهای همسایه گوی سبقت را از ایران ربودهاند.
از این طرف، ایران به دلیل اعمال تحریمهای غرب بیش از همه به همکاری با شرکتهای هندی و چینی در پروژههای نفت و گازی روی آورده که در عمل، باعث بیرقیب شدن آنها در ایران شده و توقعشان در انعقاد قراردادهای نفتی را بالا بردهاست. موضوعی که موج انعقاد قرارداد با پیمانکاران داخلی را افزایش دادهاست.