آگاه
کد خبر: ۸۸۰۰۹

چهار بحران در نظام جهانی

چهار بحران در نظام جهانی

توماس فریدمن


فرارو- از زمان پایان جنگ سرد نظام جهانی موجود حول چهار موضوع حیاتی تعریف شده است که امروزه هر چهار مود آن به طور همزمان دچار بحران شده و نیاز به بازسازی دارد.

بهتر است از اینجا شروع کنیم: اروپای واحد ترک برداشته، جهان عرب هم همینطور، الگوی اقتصادی چین تحت فشار شدیدی قرار دارد و الگوی سرمایه داری امریکا نیز از تبعات «حمله قلبی» (بحران اقتصاد جهانی) رنج می برد و در کل همه چیز احتیاج به بازبینی مجدد دارد.

سر و سامان دادن به هر کدام از اینها به میزان زیادی سرمایه مالی و معنوی نیاز دارد. این هایی که گفتیم به این معناست که ما دوباره در نقطه شروع یک ایجاد و بازآفرینی قرار گرفته ایم. اما به راستی بازآفرینی چه چیزی؟

اجازه دهید از خاورمیانه شروع کنیم، خاورمیانه ای که «چاه نفت» جهان است. جایی که امروزه لیبی نیز در اخراج دیکتاتوری از این کشور به کشورهای تونس، مصر و یمن پیوسته است (سوری ها و برخی دیگر از ملتهای منطقه امیدوارند که آنها نیز به زودی همین مسیر را در پی گیرند).

در این مدت عملا بسیاری از حاکمان مستبد خاورمیانه یا خلع قدرت شده اند و یا مجبورند به زودی آن را واگذار کنند. الگوی قدیمی حکومت در این کشورها دیگر جوابگو نیست، الگویی که حاکمان و دیکتاتورهای نظامی برای به چنگ آوردن سود حاصل از نفت به کار گرفته بودند، حکومت هایی که با در اختیار داشتن منابع مالی هنگفت بخشهای کلیدی جمعیت خود را تطمیع نموده و سرویس های امنیتی و نظامی مجهز را به یکی از لوازم حیاتی باقی ماندن در قدرت تبدیل کردند.

در این روزهای پرآشوب حباب شیشه ای قدرت به دست همین جوانان عرب شکسته شد، جوانانی که امروزه همه چیز را می بینند و از زندگی مردمان دیگر کشورها باخبرند جوانانی که دیگر نمی خواهند برای همیشه از همه چیز محروم بمانند نمی خواهند بی سواد بمانند، بیکار باشند و تا ابد محروم و ناتوان به سر برند.

اما زمانی که کاخ پوشالی حکومت های خاورمیانه، که تا مدت ها با یک مشت آهنین به سرکوب جامعه مدنی پرداخته بودند با خشم و مقاومت مردم در هم شکسته شد، فرصت مناسبی پیش خواهد آمد تا بار دیگر جوامع عرب بعد از گذشت سالها یاد بگیرند چگونه باید به دست خود قوانین جامعه خود را از نو بنویسند، قوانینی که نشان می دهد چطور می توان در کنار یکدیگر زندگی کرد بدون آنکه مشت آهنینی بر سر آنان فرود آید. برای بهترینها امیدوار باشند و خود را برای انجام کارهای مورد نیاز آماده کنند.

کمی آنطرف تر در شمال اروپا خبرهای دیگری است، اتحادیه اروپا و منطقه یورو ادعا می کنند طرح جالبی را به اجرا گذاشته اند: آنها یک واحد پولی مشترک برای تمام کشورهای اروپایی در نظر گرفتند اما به هر کدام از کشورها این اجازه را دادند که به تنهایی می تواند برای سیاستهای مالی و اقتصادی خود تصمیم بگیرد.

این طرح برای کشورهایی مثل آلمان که به کار و صرفه جویی متعهد هستند بسیار خوب و بی نقص بود. اما برنامه های رفاهی گسترده ای که برخی کشورها اروپایی بدون در اختیار داشتن درآمد مالی حاصل از تولیدات داخلی به اجرا گذاشتند، آنها را با یک بدهی بسیار عظیم و غیر قابل بازپرداخت روبرو کرد.

این کشورها بخش اعظم بدهی ها را به بانک های اروپایی بدهکار بودند. اتحادیه اروپا اکنون در فکر راه حل جدیدی برای آن دسته از کشورهایی است که بیشتر از توان مالی خود خرج کرده اند و اکنون دچار بدهی های سنگینی شده اند، مانند پرتغال، ایتالیا، ایرلند، یونان، و اسپانیا، پیدا کند.

به طور قطع آلمانی ها به همکاری خود با اتحادیه اروپا ادامه خواهند داد، چرا که کمکهای مالی آنها همچنان به کشورهایی که نیازمند کمک های اقتصادی می باشند ادامه دارد. کشورهای شمال اروپا تلاش می کنند، با اعمال قوانین انضباطی، در کشورهای بحران زده شرایط اقتصادی بهتری را به وجود آورند.

اما ریاضت اقتصادی در این کشورها تا چه زمانی می تواند ادامه داشته باشد، به خصوص اگر ناآرامی های اجتماعی به دنبال عمیق تر شدن رکود اقتصادی، بیشتر و بیشتر گردد؟ اکثر لندن نشین ها در پی بحران بیکاری و رکود اقتصادی به خیابان ها هجوم آورده اند. این شرایط یکی از راه هایی است که نهایتا به کوچک شدن و یا سخت گیر تر شدن اتحادیه اروپا می انجامد.

نگاهی به شرق بیاندازیم، نظام مالی کشور چین متکی به واحد پولی نه چندان باارزشی سیاست گذاری شده است و صادرات در این کشور بر مبنای رشد زیاد، مصرف داخلی اندک و ذخیره ارزی کشور قرار دارد که رو به افزایش است. این نوع سیاست گذاری فرصت خوبی را به حزب کمونیست می دهد تا در معامله منحصر به فردی با مردم کشورش قدرت اقتصادی را از آن خود کند: ما به شما شغل و استانداردهای یک زندگی رو به رشد می دهیم در مقابل شما هم ما را به عنوان یک قدرت اقتصادی کارآمد حفظ خواهید کرد.

اما این معامله در حال حاضر در معرض خطر قرار گرفته است. بیکاری مداوم در بازارهای امریکایی و اروپایی، که اقتصاد چین وابسته به آنهاست، تاثیر مستقیمی بر موقعیت این کشور خواهد گذاشت، همچنین ترکیبی از پول رایج کم ارزش، مصرف داخلی پایین و صادرات زیاد، چین را به عنوان یک الگوی اقتصادی ناپایداری در جهان معرفی خواهد کرد.

چین در چنین شرایطی، قبل از آنکه با جمعیتی پیر و از کار افتاده روبرو شود، باید سیاست اقتصادی خود را تغییر داده و به طور جدی به کسب درآمد و جذب ثروت بپردازد. جمعیتی که اکنون به پرداخت هزینه تنها یک فرزند مکلف شده اند، در آینده همان تک فرزند مجبور است علاوه بر مخارج خود مخارج والدینش را نیز بپردازد. برای تحقق این شرایط، چین موظف است سیاست خود را از اقتصادی متکی بر کپی برادی به سمت اقتصادی مبتنی بر خلاقیت و نوآوری تغییر جهت دهد و این امر نیز مستلزم ازادی و اعمال قوانین جدید و اصلاح شده است.

اقتصاد امریکا طی دهه های اخیر، با اتخاذ رویکردی مصرف گرایانه همراه با تسهیل اعطای اعتبارات، دوره ای از رونق را تجربه کرد. امریکا در این دوره به حمایت اقتصادی و اعتباری همه جانبه از طبقه متوسط جامعه پرداخت، که از جمله این بسته های حمایتی عبارت بودند از: (اعتباردهی آسان، پرداخت وام مسکن بدون سرمایه قبلی و ضامن معتبر، بهرمندی از مجوز کارهای ساخت و ساز) و در مقابل از امور زیربنایی جامعه غافل ماند، از جمله: (آموزش و پرورش و افزایش مهارتها و خلاقیت).

این سیاست آمریکا را در چاه عمیق تری فرو برد که هم اکنون تنها راه بیرون آمدن از آن ایجاد و برقراری یک سیاست ترکیبی است. سیاستی که آمیزه ای از کاهش هزینه ها، اصلاح و افزایش سیستم مالیاتی، سرمایه گذاری در امر زیر ساخت ها، سرمایه گذاری در آموزش و پرورش و نهایتا سرمایه گذاری در امر تولید و پژوهش است.

اما این سیاست ترکیبی متاسفانه در دستور کار هیچکدام از دو حزب اصلی آمریکا (جمهوری خواه و دموکرات) به چشم نمی خورد. در هر صورت این دو حزب برای مقابله با مشکلات مالی امریکا یا باید روی یک برنامه ترکیبی به اجماع نظر برسند ویا باید یک حزب سومی از راه برسد و به این بن بست پایان دهد، در غیر این صورت ما باید بسوزیم و دم بر نیاوریم.

در زمانه ای که جهان در حال تجربه کردن تغییرات ناگهانی -توام با اقتصادهای ضعیف و نرخ بالای بیکاری- است، نیاز به امریکا به عنوان یک نقطه اتکای محکم و ثابت بیشتر از همیشه احساس می شود. اکنون ما نیاز به یک اقدام مشترک -از همان نوع کنشهای جمعی که در زمان جنگ مورد نیاز است- داریم، ما نه تنها باید مانع تداوم بحران موجود در داخل امریکا شویم که باید به حل آن در سطح جهانی نیز کمک کنیم.

منبع: نیویورک تایمز
تاریخ: 27 آگوست
مترجم: نسیم کلانی

ارسال نظرات
خط داغ