هنر كتابفروش بودن!
ميدان انقلاب هميشه يادآور كتاب است. از شير مرغ گرفته تا جان آدميزاد در حوزه كتاب را ميتوان در اين محدوده پيدا كرد. هر كتابي را بخواهي حتي اگر كمياب باشد ميتواني اميدوار باشي كه در خيابان انقلاب پيدا كني. اما اين روزها به جز كتاب كنكور فروشيها که کم و بیش پر رونق تر از سایرین به كار خود مشغولند، بقيه به نوعي در حال چرت زدن هستند.
شايد خيلي از ما نظر به دلبستگي خود به ادبيات طي دوراني از زندگيمان كتابفروشي را شغل دلخواهمان میدانستیم كه با گذشت زمان به ساير علايق پيگيري نشده ما پيوسته است اما آيا واقعا از دغدغههاي اين شغل چيزي مي دانيم؟ آيا رنجهاي اين حرفه را ميشناسیم؟ اينكه كتابفروشها به چه حمايتهايي نياز دارند؟ یا اینکه چه کسانی وارد این شغل می شوند و آیا واقعا کتاب دغدغه اصلي زندگي آنهاست؟ يا اينكه تنها براي گذران زندگي به فروش كتاب روي آوردند؟
عباس محمودي كه يكي از ناشرين و فروشندگان كهنهكار كتاب است مي گويد نسل ما با عشق وارد اين شغل ميشد ولي جوانان امروز نگاه مادي و كاسبانه به اين موضوع دارند. وي مي گويد: قديميها براي اينكه كتاب را آگاهانه به مشتري عرضه كنند حداقل مقدمه كتاب را مي خواندند ولي امروزه به جستوجو در رايانه براي موجود بودن كتاب جهت ارائه به مشتري، بسنده مي شود.
درگذشتههای نه چندان دوركتابفروشي شغل مورد علاقه كتابخوانها بود چرا که این شغل بهترین فرصت برای بیشتر دانستن محسوب میشد.مهدي توكلي كتابفروش جواني است كه سالها در شهر كتاب كار كرده است. وي معتقد است كه بسياري از افراد اشتباهي پا به اين عرصه مي گذارند و تنها براي امرار معاش و رفع دغدغههاي مالي اين شغل را انتخاب مي كنند. او میگويد که بسیاری از ناشرین، فروشندگانشان را مجبور به خواندن کتابهای چاپ خودشان می کنند تا در جلب مشتری موفق تر باشند.
اما عباس محمودي مي گويد به دليل قيمت بالاي كتاب، بيشتر مردم آن را از ملزومات زندگي خود حذف كرده اند چرا كه توانايي خريد كتاب را ندارند. وي در ادامه ميگويد كه نمايشگاه امسال نيز بدترين دوره براي بسياري از ناشرين بود و تنها ناشرين خاصي حمايت ميشدند و حتي برای بعضی کتب 50 درصد تخفیف قائل شده بودند.
در همین راستا جبريايي یکی دیگر از فروشندگان شهر کتاب می گوید که محل نمایشگاه اصلا جای خوبی نیست و مکان قبلی نسبت به مکان فعلی بهتر بود، او هم ازعملکرد نمایشگاه امسال راضی نیست.
دستور خمير كردن كتابهايي كه تا همين ديروز به فروش مي رسيدند يكي ديگر ازدرد دلهاي ناشران است. يكي از ناشرين در همين رابطه مي گويد بسياري از كتابهاي ما با تيراژ بالا داخل انبارها مي پوسد چرا كه یک شبه به این نتیجه می رسند که فلان کتاب باید از چرخه فروش خارج شود. در كنار برخي از آثار كه چاپ و ترجمه آنها ممنوع ميشود و كسي پاسخگوي چرايي آنها نيست، آثاري هم به سبب وجود كلمات و جملاتي در حوزه نشر با مشكل
صدور مجوز مواجه ميشوند.شايد يكي از مهمترين دردهاي نشر ما اين باشد كه برخي از ناشرين خوب ما به دليل عدم حمايت و دلايلي كه گفته شد تنها به یک كتابفروش تبديل مي شوند و بعد هم که مالیات درد مضاعفی بر بقیه دردها می شود اين گفته يكي از ناشرين كتاب است.سانسور و ممیزی حاکم یکی از بزرگترین مشکلات حوزه کتاب ماست این حرف جیريانی یکی از فروشندگان شهر کتاب است، وی معتقد است که فروشگاههای شهر کتاب یکی از مهمترین مکانهای فرهنگی است که بسیاری از افراد به دلیل تنوع و به نوعی تمرکز کتابها به آن مراجعه می کنند اما متاسفانه به دلیل کم بودن کتابهای اورجینال و کتابهای مطرح و مورد علاقه شان روز به روز مراجعه این افراد کم می شود. بسیاری از این کتاب ها به دلیل تصاویر روی جلدشان با مشکل مواجه می شوند. رفته رفته شهر کتابها به لوازمالتحرير فروشي تبديل ميشوند. شهر کتابها بیشتر از هر جای دیگر تحت فشار قرار دارند و به تعبیر جیريانی لای منگنه هستند.
جبریايی می گوید خوشبختانه هنوز جوانانی هستند که با علاقه و اشتیاق وارد این شغل می شوند و درد کتاب دارند.
توكلي اما با صراحت می گوید كه بعضي مسائل و محدودیتهاست كه حتي فرهنگي ترين قشر جامعه را نيز به سمتي سوق مي دهد كه كار غير فرهنگي انجام دهند. اینکه بسیاری از سیدیهای موسیقی در گمرک ضبط میشود و همین عاملی برای کپی کردن آنهاست. وي در ادامه مي گويد كه دغدغههاي يك كتابفروش به ديدگاهش بر ميگردد اينكه نگاهش تنها مادي است يا اينكه خود كتاب هم برايش مهم است.
فروشنده شهر کتاب می گوید به محض اینکه کتابی در بازار پیدا نمی شود همه به سراغ پی دی اف آن میروند و امروزه ایبوکها خلأهای بازار را پر می کنند. وی گرانی کتاب را یکی از مهمترین دلايل رکود بازار کتاب می داند که همراه با سانسور کتاب، ضربه بزرگی به فضای فرهنگی جامعه زده است. اما اینکه در حمایت از ناشرین و کتابفروشان چه باید کرد و خود این افراد چه درخواستهایی دارند؟
مهدي توكلي كه اينك مسئوليت نشر آمه را به عهده دارد مي گويد من نه كاغذ مي خواهم نه هيچ حمايتي، بزرگترين حمايت از نظر من اين است كه كاري به كارمان نداشته باشند. او ایده های زیبایی برای ترویج فرهنگ کتابخوانی در بین مردم دارد و می توان به وضوح این دغدغه را در سخنان او دید. او معتقد است که اگر فردی به شیوه درست وارد این عرصه شود به راحتی می تواند با مشتری ارتباط برقرار کند و نقش مهمی در تبلیغ کتابخوانی داشته باشد. از نظر توكلي تعداد زیادی از توزیعکنندگان کتاب برایشان هیچ فرقی نمیکند که کتاب توزیع کنند یا هر کالای دیگری!
محمودي می گوید ناشرمی خواهد کتاب مورد علاقه اش را با قیمت مناسب به دست مشتری برساند، همین.
از طرفي فروشنده شهر کتاب نيز میگوید حضور همین دستفروشان کتاب هم خود در ترویج کتابخوانی تاثیر بسیاری دارد اما شهرداری مانع فروش آنها می شود در صورتی که باید به آنها کمک کند و کتاب و وسايل لازم در اختیارشان قرار دهد و از آنها به عنوان ابزاري مفيد در جهت تبليغ كتاب استفاده كند. بخصوص حالا كه مقام معظم رهبري نيز بر ترويج فرهنگ كتابخواني تاكيد كردند.