آگاه
کد خبر: ۸۷۲۰۴

خاتون ایران و اهداف آن

خاتون ایران  و اهداف آن

دکتر سید نعمت‌الله عبدالرحیم‌زاده


منظور از خاتون ایران نه خاتون جامعه ایران و نه سرزمین ایران و نه تاریخ ایران است، بلکه منظور از خاتون ایران ویژه نامه 258 صفحه ای است به نام خاتون یک که روزنامه ایران در روز شنبه 22 مرداد منتشر کرد و خاتون خود را با این عبارت همراه کرد؛ «روایتی از هفت هزار سال نجابت و شیدایی».

این نشریه که با ادعای «نشریه ای برای زنان ایران زمین» و به صورت ضمیمه روزنامه ایران به روی دکه ها رفت، گفته ها و عکسهای گوناگونی داشت و به نظر می رسید که در زمانی نه چندان مناسب، ویژه نامه ای باشد در مورد تاریخ و هویت زن ایرانی. طولی نکشید که این ویژه نامه عکس العملهای تندی را به دنبال داشت تا آن حد که عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران، در همان روز شنبه و با انتشار بیانیه ای علیه آن موضع گرفت و علیه آن اعلام جرم کرد. محسنی اژه ای، سخنگوی قوه قضاییه، هم در مورد این ویژه نامه گفت که روزنامه ایران «تخلف» کرده است.

علاوه بر موضع گیری این دو مقام رسمی، سایتها و شخصیتهای سیاسی در برابر خاتون یک موضع تندی گرفتند و آن را متهم به ساختارشکنی، ضددینی و برگرفته از نگاه لیبرالیستی به مقوله حجاب کردند. گذشته از سایتهایی همانند خبرگزاری فارس و رجانیوز و جهان نیوز، افرادی از قبیل محمد تقی رهبر، رییس فراکسیون روحانیون مجلس، حمید رسایی، سخنگوی فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس، علی رضا زاکانی، عضو فراکسیون انقلاب اسلامی، حجت‌الاسلام احمد سالک، سخنگوی جامعه روحانیت مبارز، حسین شریعتمدار، مدیر مسئول روزنامه کیهان، مهدی طائب، رئیس قرارگاه عمار، و دیگر افراد از جناح اصولگرا نسبت به آن واکنش تند نشان دادند و حتی کار به جایی رسید که مراجعی همچون آیت الله صافی گلپایگانی و آیت الله ناصر مکارم شیرازی نیز ساکت ننشستند و انتقاد تند خود علیه آن را بیان کردند.

در مجموع این انتقادها اتهام هایی همانند خیانت، سست‌ کردن اعتقاد مردم به حجاب اسلامی و ترویج بی ‌بند و باری، تمسخر و توهین بی‌سابقه به عفاف و حجاب و دیگر اتهامهایی از این دست دیده شد. البته این حد از حمله گسترده باعث سکوت بانیان خاتون ایران نشد و علی اکبر جوانفکر، سرپرست روزنامه ایران، با درج یادداشتی در روزنامه ایران به دفاع تمام قد از خاتون خود برخاست و برای حمله حساب شده به اصولگرایان، چنین نوشت که تبلیغات علیه خاتون یک «اقدام موهن و منزجرکننده جريان مدعی اصول‌گرايی» و موج تبليغی «بر پايه تحريف، دروغ‌پردازی و جعل واقعيت» است.

این شمه ای کوتاه از جنجالی است که بر سر خاتون ایران به وجود آمد و معلوم است که وقتی قضیه بر سر خاتون باشد، مسئله هم احساسی است و هم تند. اما گذشته از این واکنش های تند، آیا خاتون یک چیزی هم داشت که این همه توپ و تشر بر سر آن وارد کردند و اگر داشت چرا متولیان ایران اقدام به انتشار آن کردند؟

به طور خلاصه می توان گفت که «تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها». بله، در این ویژه نامه مواردی وجود داشت که نه فقط بحث برانگیز بلکه کاملا شک برانگیز است. کافی است تا به همان صفحه ویژه نامه نگاهی انداخته شود تا عناوینی از قبیل؛ «اخلاق جنسی از آزادی تا لذت»، «پری رو تاب مستوری ندارد» و «شعوانه، فاحشه ای که به آغوش خدا بازگشت» گواه به نوعی ساختارشکنی باشند و این موضوع با دیدن تصاویر افرادی همچون مهناز افشار و هدیه تهرانی در میان 40 بانوی نقش آفرین ایران اسلامی تایید می شود.

معلوم نیست که بانیان خاتون یک در این قسم افراد چه ویژگی خاصی دیده اند که آنها را از جمله بانوان برتر ایران و الگوی و نمونه دیگر زنان ایران می دانند. مصاحبه کلهر و برخی مطالب دیگر که جای خود دارد و وقتی که به کاریکاتورها نگاهی انداخته شود مسئله بیش از پیش شک برانگیز می شود.

معلوم است که بانیان خاتون یک چندان بی احتیاط هم نبودند و با درج عناوینی از قبیل؛ «ترانه ای پرشور برای قرآن»، «هنر ایرانی لباس اسلامی» و «دوست دارم خادم امام رضا (ع) باشم» تا اندازه ای به ویژه نامه خود رنگ و لعاب متعارف دادند و با ذکر نام کسانی همانند آیت الله حائری شیرازی، سید احمد خاتمی و حسین الله کرم، سعی به تامین حریم امن برای خود کردند. با وجود این، خاتون یک ویژه نامه ای است که نمی تواند زمینه ساز جنجال سیاسی نباشد و البته تعرضها هم بی مبنا نبود و مستند به مطالب مندرج در آن بود.

چرا متولیان روزنامه ایران، خاتون یک را با چنین خصوصیاتی منتشر کردند و به عبارت دیگر چه قصد و نیتی از انتشار آن داشتند؟

برخی از متعرضان به خاتون یک، قائل به خیانت یا توطئه پشت پرده اند و برخی نیز نیت از انتشار آن را سست کردن اعتقادات مذهبی و اخلاقی مردم دانسته اند اما گذشته از این نوع اتهام زنی های تند، معلوم است که بانیان خاتون یک قصد بیان قرائتی از حجاب را دارند که چندان موافق با نگرش علما و روحانیون و مراجع تقلید و مقام معظم رهبری نیست.

کافی است برای این موضوع به کاریکاتوری توجه شود که در آن دو دختر به دختر دیگری می گویند؛ «اون بی چشم و رو بدون حجاب اومد بیرون!!». آن دو دختر در این کاریکاتور حجاب دارند اما به صورت زننده ای ترسیم شده اند و این یکی گرچه حجاب ندارد اما تصویر او به صورتی موقر کشیده شده و از مقایسه بین این دو چنین برداشت می شود که این یکی بسیار متین تر از آن دو است.

چاپ تصویر یک دختر بی حجاب با تی شرت حزب الله یک نمونه دیگر از این دست است که این نوشته در کنار آن درج شده؛ «گاهی در میان مدافعان یک شخصیت کاملا دینی و مذهبی مانند آقای دکتر احمدی نژاد یا سید حسن نصرالله، بی حجاب هایی دیده می شوند که بسیار آتشی تر و انقلابی تر از مدافعان مذهبی ظاهر می شوند. بی حجابی پدیده ای است مدرن، که تنها در دنیای مدرن قابل فهم است».

نویسنده بدون توجه به شرایط فرهنگی و قومی لبنان و تفاوت های بسیار زیاد آن با ایران، بین این دو مقایسه کرده و با چاپ تصویر آن دختر گویا قصد این است که می توان بی حجابی را یافت که «بسیار آتشی تر و انقلابی تر از مدافعان مذهبی» است و به این گونه قرائتی از انقلابی و مذهبی بودن بیان شود که برای آن لزومی ندارد به حجاب در قالب سنتی آن توسل جست.

این دو نمونه به همراه نمونه های دیگر به وضوح بیانگر قرائتی کاملا مخالف از مقوله حجاب است که نمی توان آن را با قرائت سنتی یکی دانست و حتی نمی توان آن را در قالب اصل حجاب، تفسیر و تعبیر کرد.

این موضوع که قصد بانیان خاتون از این قرائت جذب بخشی از آرای جامعه برای انتخابات مجلس باشد یا نه، مورد تایید برخی از تحلیل گران قرار گرفته، اما به نظر می رسد که خاتون یک، شماره نخست از قرائتی است که بیشتر از یک دوره مجلس را هدف گرفته و به دنبال تعریف جریانی مجزا از جریان های سیاسی است تا با حفظ برخی از عناوین و اصطلاحات متداول ،محتوایی دیگر را مطرح کند.

موضوع حجاب به علت احساس برانگیز بودن آن بهترین زمینه برای پیش بردن این جریان است که خاتون یک، گام نخست در این مسیر به حساب می آید. آیا بعد از این خاتون دو نیز در راه است؟ عنوان خاتون یک گواه در پیش بودن خاتون دو یا سه است اما شاید لازم نباشد که با این عنوان محتوای مورد نظر بانیان خاتون یک بیان شود و این احتمال وجود دارد که با عناوین دیگری همین ماجرا باز مطرح شود.

به هر حال، می توان با اطمینان گفت که خاتون روزنامه ایران، نخستین گام از اقدام های جریان ساز باشد تا با ترکیبی از شعائر دینی و تفسیرهای کاملا شخصی، قرائت مغایر با قرائت سنتی در مقوله های مختلف دینی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بیان شود.

چنین برنامه ای، دست آورد مهم دیگری نیز برای جریان خاص می تواند داشته باشد؛ جلب آرای اصلاح طلبان تندرو و دگر اندیشان جامعه برای دستیابی به اهداف انتخاباتی.

در اول کلام این توضیح لازم است که منظور از خاتون ایران نه خاتون جامعه ایران و نه سرزمین ایران و نه تاریخ ایران است، بلکه منظور از خاتون ایران ویژه نامه 258 صفحه ای است به نام خاتون یک که روزنامه ایران در روز شنبه 22 مرداد منتشر کرد و خاتون خود را با این عبارت همراه کرد؛ «روایتی از هفت هزار سال نجابت و شیدایی». این نشریه که با ادعای «نشریه ای برای زنان ایران زمین» و به صورت ضمیمه روزنامه ایران به روی دکه ها رفت، گفته ها و عکسهای گوناگونی داشت و به نظر می رسید که در زمانی نه چندان مناسب، ویژه نامه ای باشد در مورد تاریخ و هویت زن ایرانی. طولی نکشید که این ویژه نامه عکس العملهای تندی را به دنبال داشت تا آن حد که عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران، در همان روز شنبه و با انتشار بیانیه ای علیه آن موضع گرفت و علیه آن اعلام جرم کرد. محسنی اژه ای، سخنگوی قوه قضاییه، هم در مورد این ویژه نامه گفت که روزنامه ایران «تخلف» کرده است.

علاوه بر موضع گیری این دو مقام رسمی، سایتها و شخصیتهای سیاسی در برابر خاتون یک موضع تندی گرفتند و آن را متهم به ساختارشکنی، ضددینی و برگرفته از نگاه لیبرالیستی به مقوله حجاب کردند. گذشته از سایتهایی همانند خبرگزاری فارس و رجانیوز و جهان نیوز، افرادی از قبیل محمد تقی رهبر، رییس فراکسیون روحانیون مجلس، حمید رسایی، سخنگوی فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس، علی رضا زاکانی، عضو فراکسیون انقلاب اسلامی، حجت‌الاسلام احمد سالک، سخنگوی جامعه روحانیت مبارز، حسین شریعتمدار، مدیر مسئول روزنامه کیهان، مهدی طائب، رئیس قرارگاه عمار، و دیگر افراد از جناح اصولگرا نسبت به آن واکنش تند نشان دادند و حتی کار به جایی رسید که مراجعی همچون آیت الله صافی گلپایگانی و آیت الله ناصر مکارم شیرازی نیز ساکت ننشستند و انتقاد تند خود علیه آن را بیان کردند.

در مجموع این انتقادها اتهامهایی همانند خیانت، سست‌ کردن اعتقاد مردم به حجاب اسلامی و ترویج بی ‌بند و باری، تمسخر و توهین بی‌سابقه به عفاف و حجاب و دیگر اتهامهایی از این دست دیده شد. البته این حد از حمله گسترده باعث سکوت بانیان خاتون ایران نشد و علی اکبر جوانفکر، سرپرست روزنامه جوان، با درج یادداشتی در روزنامه ایران به دفاع تمام قد از خاتون خود برخاست و چنین نوشت که تبلیغات علیه خاتون یک «اقدام موهن و منزجرکننده جريان مدعی اصول‌گرايی» و موج تبليغی «بر پايه تحريف، دروغ‌پردازی و جعل واقعيت» است.

این شمه ای کوتاه از جنجالی است که بر سر خاتون ایران به وجود آمد و معلوم است که وقتی قضیه بر سر خاتون باشد مسئله هم احساسی است و هم تند اما گذشته از این واکنشهای تند، آیا خاتون یک چیزی هم داشت که این همه توپ و تشر بر سر آن وارد کردند و اگر داشت چرا متولیان ایران اقدام به انتشار آن کردند؟ به طور خلاصه می توان گفت که «تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها». بله، در این ویژه نامه مواردی وجود دارد که نه فقط بحث برانگیز بلکه کاملا شک برانگیز است. کافی است تا به همان صفحه ویژه نامه نگاهی انداخته شود تا عناوینی از قبیل؛ «اخلاق جنسی از آزادی تا لذت»، «پری رو تاب مستوری ندارد» و «شعوانه، فاحشه ای که به آغوش خدا بازگشت» گواه به نوعی ساختارشکنی باشند و این موضوع با دیدن تصاویر افرادی همچون مهناز افشار و هدیه تهرانی در میان 40 بانوی نقش آفرین ایران اسلامی تایید می شود.

معلوم نیست که بانیان خاتون یک در این قسم افراد چه ویژگی خاصی دیده اند که آنها را از جمله بانوان برتر ایران و الگوی و نمونه دیگر زنان ایران می دانند. مصاحبه کلهر و برخی مطالب دیگر که جای خود دارد و وقتی که به کاریکاتورها نگاهی انداخته شود مسئله بیش از پیش شک برانگیز می شود. معلوم است که بانیان خاتون یک چندان بی احتیاط هم نبودند و با درج عناوینی از قبیل؛ «ترانه ای پرشور برای قرآن»، «هنر ایرانی لباس اسلامی» و «دوست دارم خادم امام رضا (ع) باشم» تا اندازه ای به ویژه نامه خود رنگ و لعاب متعارف دادند و با ذکر نام کسانی همانند آیت الله حائری شیرازی، آیت الله سید احمد خاتمی و حسین الله کرم، سعی به تامین حریم امن برای خود کردند. با وجود این، خاتون یک ویژه نامه ای است که نمی تواند زمینه ساز جنجال سیاسی نباشد و البته تعرضها هم بی مبنا نبود و مستند به مطالب مندرج در آن بود.

چرا متولیان ایران خاتون یک را با چنین خصوصیاتی منتشر کردند و به عبارت دیگر چه قصد و نیتی از انتشار آن داشتند؟ برخی از متعرضان به خاتون یک قائل به خیانت یا توطئه پشت پرده هستند و برخی نیز نیت از انتشار آن را سست کردن عقیده مردم دانسته اند اما گذشته از این نوع اتهام زنی های تند، معلوم است که بانیان خاتون یک قصد بیان قرائتی از حجاب را دارند که چندان موافق با نگرش سنتی نیست. کافی است برای این موضوع به کاریکاتوری توجه شود که در آن دو دختر به دختر دیگری می گویند؛ «اون بی چشم و رو بدون حجاب اومد بیرون!!». آن دو دختر در این کاریکاتور حجاب دارند اما به صورت زننده ای ترسیم شده اند و این یکی گرچه حجاب ندارد اما تصویر او به صورتی موقر کشیده شده و از مقایسه بین این دو چنین برداشت می شود که این یکی بسیار متین تر از آن دو است.

چاپ تصویر دختر بی حجاب با تی شرت حزب الله یک نمونه دیگر از این دست است که این نوشته در کنار آن درج شده؛ «گاهی در میان مدافعان یک شخصیت کاملا دینی و مذهبی مانند آقای دکتر احمدی نژاد یا سید حسن نصرالله، بی حجاب هایی دیده می شوند که بسیار آتشی تر و انقلابی تر از مدافعان مذهبی ظاهر می شوند. بی حجابی پدیده ای است مدرن، که تنها در دنیای مدرن قابل فهم است». نویسنده بدون توجه به شرایط فرهنگی و قومی لبنان و تفاوتهای بسیار زیاد آن با ایران بین این دو مقایسه کرده و با چاپ تصویر آن دختر گویا قصد این است که می توان بی حجابی را یافت که «بسیار آتشی تر و انقلابی تر از مدافعان مذهبی» است و به این گونه قرائتی از انقلابی و مذهبی بودن بیان شود که برای آن لزومی ندارد به حجاب در قالب سنتی آن توسل جست.

این دو نمونه به همراه نمونه های دیگر به وضوح بیانگر قرائتی کاملا مخالف از مقوله حجاب است که نمی توان آن را با قرائت سنتی یکی دانست و حتی نمی توان آن را در قالب اصل حجاب تفسیر و تعبیر کرد. این موضوع که قصد بانیان خاتون از این قرائت جذب بخشی از آرای جامعه برای انتخابات مجلس باشد یا نه مورد تایید برخی از تحلیل گران قرار گرفته، اما به نظر می رسد که خاتون یک شماره نخست از قرائتی است که بیشتر از یک دوره مجلس را هدف گرفته و به دنبال تعریف جریانی مجزا از جریانهای سیاسی است تا آن که با حفظ برخی از عناوین و اصطلاحات متداول محتوایی دیگر را مطرح کند. موضوع حجاب به دلیل احساس برانگیز بودن آن بهترین زمینه برای پیش بردن این جریان است که خاتون یک گام نخست در این مسیر به حساب می آید.

آیا بعد از این خاتون دو نیز در راه است؟ عنوان خاتون یک گواه در پیش بودن خاتون دو یا سه است اما شاید لازم نباشد که با این عنوان محتوای مورد نظر بانیان خاتون یک بیان شود و این احتمال وجود دارد که با عناوین دیگری همین ماجرا باز مطرح شود. به هر حال، خاتون ایران می تواند اقدام جریان سازی باشد تا با ترکیبی از شعائر دینی و تفسیرهای کاملا شخصی قرائت مغایر با قرائت سنتی در مقوله های مختلف دینی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بیان شود.

ارسال نظرات
خط داغ